Page 45 - MAKSİMUM BİZ | SAYI 52 | NİSAN 2022

1897
1901
1908
1909
İ l h a m V e r e n K a d ı n l a r
Halide Edip Adıvar
Türk Edebiyatı’nda önemli bir yeri olan Halide Edip
1884
İstanbul’da doğdu. Özel hocalardan Arapça, İngilizce,
Fransızca ve müzik dersleri aldı.
İngilizce öğretmeninin teşvikiyle John Abbot’un “Mother”
isimli kitabının çevirisini yaptı. “Mader” adıyla basılan
eser, Halide Edip’e Sultan Abdülhamid tarafından “Şefkat
Nişanı” verilmesine vesile oldu.
Üsküdar Amerikan Kız Koleji’nden mezun oldu. Halide
Edip, aynı yıl matematik dersleri aldığı Salih Zeki Bey’le
evlendi. Bu evlilikten Ayetullah ve Hikmetullah Togo
isminde 2 oğlu dünyaya geldi.
İlk yazıları Tevfik Fikret’in yönetimindeki “Tanin”
gazetesinde yayımlandı. Yazıları nedeniyle tehditler
alan Halide Edip, 31 Mart Olayları sırasında öldürüleceği
endişesiyle Mısır’a gitti.
Yurda döndü ve yazılarına kaldığı yerden devam etti.
İlk kadın derneği olan Teali-i Nisvan Cemiyeti’ni kurdu.
Cemal Paşa’nın teklifi ile Lübnan, Beyrut ve Şam’da
okulları düzenleyip açmak üzere Suriye’ye gitti.
İstanbul Darülfûnunu’nda Batı Edebiyatı dersleri verdi.
İzmir’in işgalinden sonra düzenlenen Fatih, Üsküdar ve
Sultanahmet mitinglerine konuşmacı olarak katıldı. Büyük
Mecmua ve Vakit’teki yazılarıyla, işgale karşı direnişin
gelişmesine katkıda bulundu.
Milli Mücadele’ye katılmak için Anadolu’ya geçti.
Anadolu’ya geçişi sırasında Yunus Nadi ile yaptığı
sohbetlerde bir ajans kurulması fikri ortaya çıktı. Halide
Edip, Anadolu Ajansı’nın isim annesi oldu.
Sakarya Savaşı sırasında onbaşı oldu. Tetkik-i Mezalim
Komisyonu’nda Yunan ordusunun çekilirken bıraktığı
hasarı ve halka yaptığı zulümleri raporlaştırdı. Halide
Edip’e, savaş sonunda “Çavuş” rütbesi verildi. Bu
dönemde yaptığı gözlemlerle “Ateşten Gömlek” romanını
yazdı.
14 yıl yurt dışında yaşadı. İngiltere, Fransa ve ABD’de
konferanslar ve üniversitelerde dersler verdi.
İstanbul Üniversitesi’nde İngiliz Edebiyatı dersleri verdi.
Demokrat Parti’den, İzmir milletvekili seçildi.
9 Ocak’ta 82 yaşındayken hayatını kaybetti.
Halide Edip Adıvar, geride 21’i roman olmak üzere
toplam 43 eser bıraktı. George Orwell’in Hayvan Çiftliği,
Shakespeare’nin Hamlet gibi önemli eserlerini de
Türkçe’ye kazandırdı.
1919 yılında İstanbul halkını
ülkenin işgaline karşı harekete
geçirmek için yaptığı konuşmaları
ile zihinlerde yer etmiş usta bir
hatip olan Halide Edib, Kurtuluş
Savaşı’nda cephede Mustafa Kemal
Atatürk’ün yanında görev yapmış
bir sivil olmasına rağmen rütbe
alarak savaş kahramanı sayılmıştır.
Savaş yıllarında Anadolu Ajansı’nın
kurulmasında rol alarak gazetecilik
de yapmıştır.
1912
1918
1919
1920
1921
1925
1909
1950
1964
43 maksimumbiz |