Page 50 - MAKSİMUM BİZ | SAYI 54 | ARALIK 2022

İ ş S a n a t Kelimelerin Kentine Yolculuk
B l o g
Teos Antik Kenti
Kelimelerin Kentine Yolculuk
Sezgi Olgaç
iz binlerce yıl öncesine bak-
bakmaya niyet etmedikçe
Teos Antik Kentiiz, binlerce yıl öncesine
maya niyet etmedikçe göre-
göremeyeceğimiz
meyeceğimiz kentler vardır.
kentler vardır. Limanları,
Limanları, tiyatroları, caddeleri,
tiyatroları, caddeleri, heykelleri
heykelleri ile oradadırlar; bize ancak
ile oradadırlar; bize ancak
onlara bakmak istediğimizde görünür-
onlara bakmak istediğimizde
ler. Meydanlarında söylenmiş şarkıları
görünürler. Meydanlarında
ancak onlara kulak kabarttığımızda du-
söylenmiş şarkıları ancak onlara kulak
yar, zeytin ağaçlarının gölgesinde yazılmış şi-
kabarttığımızda duyar, zeytin ağaçlarının
irleri, taşlara yazılmış ölümsüz yazıtların anlattığı hi-
gölgesinde yazılmış şiirleri, taşlara yazılmış
kayeleri ancak onlara yakından baktığımızda anlarız.
ölümsüz yazıtların anlattığı hikâyeleri ancak
Keşiflerin bu derece katmanlısı ve gizemlisine erişebil-
onlara yakından baktığımızda anlarız. Keşiflerin
mek sadece mekânda değil, zamanda da yolculuk ya-
bu derece katmanlısı ve gizemlisine erişebilmek
pabilmemizi gerektirir.
sadece mekânda değil, zamanda da yolculuk
Bize zamanda yolculuk yaptıran antik kentlere olan ro-
yapabilmemizi gerektirir.
tamızda değişmez rehberlerimiz kuşkusuz kahverengi yol
Bize zamanda yolculuk yaptıran antik kentlere
panolarıdır. Ben bu yazıda ülkemizin dört bir yanını kuşat-
olan rotamızda değişmez rehberlerimiz
mış, her biri birbirinden değerli kahverengi yol panoların-
kuşkusuz kahverengi yol panolarıdır. Ben bu
dan sadece birini anlatmaya çalışacağım: Teos Antik Kenti.
yazıda ülkemizin dört bir yanını kuşatmış, her biri
İzmir-Çeşme yolundan Seferihisar yönüne doğru
birbirinden değerli kahverengi yol panolarından
saptığında 20 kilometre sonra Seferihisar merkezine,
sadece birini anlatmaya çalışacağım; Teos Antik
batı yönünde 6 kilometre devam ettikten sonra ise Sı-
Kenti.
ğacık’a ulaşırsın. Küçük ve cana yakın limanını, bölge-
İzmir-Çeşme yolundan Seferihisar yönüne
nin mermer ve taşlarıyla inşa edilmiş kalesini, Ege’nin
doğru saptığınızda 20 kilometre sonra
ışıl ışıl sularını, miskin kedileri, köy içini geride bıra-
Seferihisar merkezine, batı yönünde 6 kilometre
kıp kahverengi tabelayı takip ettiğinde ise yol seni mi-
devam ettikten sonra ise Sığacık’a ulaşırsınız.
lattan önce 10. yüzyıla, İyonya’nın 12 kentinden bi-
Küçük ve cana yakın limanını, bölgenin mermer
rine götürür.
ve taşlarıyla inşa edilmiş kalesini, Ege’nin ışıl ışıl
Kuzeyde ve güneydeki birer limanı, tiyatrosu, ago-
sularını, miskin kedileri, köy içini geride bırakıp
rası, bouleuterion’u (meclis binası), caddeleri, kitabe-
kahverengi tabelayı takip ettiğinizde ise yol
leri ve zeytin ağaçları ile Teos’a hoş geldin. Karşın-
sizi milattan önce 10. yüzyıla, İyonya’nın 12
da sana tüm sırlarını bir çırpıda anlatacak, basamak
kentinden birine götürür.
basamak, sokak sokak gözlerinin önüne serili, hayal
Kuzeyde ve güneydeki birer limanı, tiyatrosu,
gücünün yardımı olmadan keşfedebileceğin bir kent
agorası, bouleuterion’u (meclis binası),
bulmayı bekleme. Teoslulardan geride kalanlar, hala
caddeleri, kitabeleri ve zeytin ağaçları ile Teos’a
süregelen meşakkatli kazılarla gün ışığına çıkmaya de-
hoş geldiniz. Karşınızda size tüm sırlarını bir
vam ediyor. Ancak şunu da bil ki geriye en çok yazıt
çırpıda anlatacak, basamak basamak, sokak
bırakmış, şairlere, şarkıcılara, tiyatro oyuncularına ev
sokak gözlerinizin önüne serili, hayal gücünüzün
sahipliği yapmış, kelimelerin adeta üzerine yağacağı
yardımı olmadan keşfedebileceğiniz bir kent
antik kentlerden birindesin.
bulmayı beklemeyin. Teoslulardan geride
Arkaik, Roma ve Hellenistik dönemler boyunca ayak-
kalanlar, hâlâ süregelen meşakkatli kazılarla
ta kalmış Teos Antik Kenti için yapılan bilimsel araş-
gün ışığına çıkmaya devam ediyor. Ancak şunu
tırmalar bundan 300 yıl kadar önce başlamış. 1700’le-
da bilin ki geriye en çok yazıt bırakmış, şairlere,
rin ortalarında İngiliz ve 1900’lerin başında Fransız
şarkıcılara, tiyatro oyuncularına ev sahipliği
araştırmacıların çalışmalarını, 1960’lı yıllarda başla-
yapmış, kelimelerin adeta üzerine yağacağı
yan, Türk bilim insanlarının gerçekleştirdiği kazı ça-
antik kentlerden birindesiniz.
lışmaları takip etmiş.
Arkaik, Roma ve Hellenistik dönemler boyunca
Teos’ta 2010 yılında yeniden başlayan kazı, araş-
ayakta kalmış Teos Antik Kenti için yapılan
tırma, koruma ve onarım çalışmaları, bu tarihten beri
bilimsel araştırmalar bundan 300 yıl kadar
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
önce başlamış. 1700’lerin ortalarında İngiliz
Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı Profesörü Dr. Musa
ve 1900’lerin başında Fransız araştırmacıların
Kadıoğlu başkanlığında devam ediyor.
çalışmalarını, 1960’lı yıllarda başlayan, Türk bilim
2018 yılından bu yana İş Bankası’nın desteği ile sür-
insanlarının gerçekleştirdiği kazı çalışmaları
dürülen arkeolojik kazılarla, Teos’un en önemli yapıla-
takip etmiş.
rından birinin gün ışığına çıkması bekleniyor: Eğlence,
Teos’ta 2010 yılında yeniden başlayan kazı,
şarap ve tiyatro tanrısı Dionysos’a adanmış, Anado-
araştırma, koruma ve onarım çalışmaları, bu
lu’daki en büyük tapınak olan Dionysos Tapınağı’nın.
tarihten beri Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-
Teos’u 2019 ve 2020’de İş Sanat ekibiyle birlikte,
Coğrafya Fakültesi Klasik Arkeoloji Anabilim
2022 yazında ise Miliyet Arkeoloji’nin yine İş Sanat
Dalı Profesörü Dr. Musa Kadıoğlu başkanlığında
ile birlikte gerçekleştirdiği “Kültürel Miras Buluşma-
devam ediyor.
ları” gezisinde olmak üzere 3 kez ziyaret etme şansı
2018 yılından bu yana İş Bankası’nın desteği
buldum. Kazı Başkanı Prof. Dr. Musa Kadıoğlu’nun
ile sürdürülen arkeolojik kazılarla, Teos’un en
zengin anlatımıyla dinlediğimiz, büyük bir sabır, tut-
önemli yapılarından birinin gün ışığına çıkması
bekleniyor; eğlence, şarap ve tiyatro tanrısı
Dionysos’a adanmış, Anadolu’daki en büyük
ku, dikkat ve titizlikle sürdürülen çalışmaların karşılı-
tapınak olan Dionysos Tapınağı.
ğının her yıl daha fazla alınışını, kentin her sene gün
ışığına çıkarılan yeni detaylarını görebilmek, bana her
Teos’u 2019 ve 2020’de İş Sanat ekibiyle
seferinde müthiş bir heyecan verdi.
birlikte, 2022 yazında ise Miliyet Arkeoloji’nin
Benim gibi antik kentlerin elle tutulmaz, gözle görül-
yine İş Sanat ile birlikte gerçekleştirdiği “Kültürel
mez büyüsünde kaybolmayı sevenler için Teos’a dair not-
Miras Buluşmaları” gezisinde olmak üzere 3
larla sözü noktalayalım. Zamanın izinde, Teos’un keli-
kez ziyaret etme şansı buldum. Kazı Başkanı
melerine doğru yola çıkacaklara şimdiden iyi yolculuklar.
Prof. Dr. Musa Kadıoğlu’nun zengin anlatımıyla
dinlediğimiz, büyük bir sabır, tutku, dikkat ve
titizlikle sürdürülen çalışmaların karşılığının her
Yolunu neden Teos’a düşürmelisin?
yıl daha fazla alınışını, kentin her sene gün ışığına
n Anadolu’da Dionysos için inşa edilmiş en büyük
çıkarılan yeni detaylarını görebilmek, bana her
tapınağın gün ışığına çıkarılışına tanık olmak için.
seferinde müthiş bir heyecan verdi.
n Vitruvius’un Mimarlık Üzerine On Kitap adlı ese-
rinde verdiği bilgiye göre bu tapınak, Hellenistik dö-
Benim gibi antik kentlerin elle tutulmaz, gözle
nemin en önemli mimarlarından Hermogenes’in im-
görülmez büyüsünde kaybolmayı sevenler
zasını taşıdığı için.
için Teos’a dair notlarla sözü noktalayalım.
n Geride en çok yazıt bırakmış antik kentlerden bi-
Zamanın izinde, Teos’un kelimelerine doğru yola
rini gezme şansını bulacağın, bu yazıtların seslendiril-
çıkacaklara şimdiden iyi yolculuklar.
miş Türkçe çevirilerini karekodla telefonundan dinle-
yebileceğin için.
Yolunuzu neden Teos’a düşürmelisiniz?
n Teos sadece Dionysos Tapınağı ve yazıtlarıyla de-
n Anadolu’da Dionysos için inşa edilmiş en
ğil, mermeriyle de dünyanın en özel topraklarından bi-
büyük tapınağın gün ışığına çıkarılışına tanık
rinde yer aldığı için. Africano olarak adlandırılan bu
olmak için.
n Vitruvius’un Mimarlık Üzerine On Kitap
adlı eserinde verdiği bilgiye göre bu tapınak,
Hellenistik dönemin en önemli mimarlarından
Hermogenes’in imzasını taşıdığı için.
n Geride en çok yazıt bırakmış antik kentlerden
birini gezme şansını bulacağınız, bu yazıtların
seslendirilmiş Türkçe çevirilerini karekodla
telefonunuzdan dinleyebileceğiniz için.
n Teos sadece Dionysos Tapınağı ve yazıtlarıyla
değil, mermeriyle de dünyanın en özel
topraklarından birinde yer aldığı için. Africano
olarak adlandırılan bu mermer, Roma’da
Pantheon’un girişindeki eşik taşında dahi
kullanıldığı için.
mermer, Roma’da Pantheon’un girişindeki eşik ta-
n Çağlar boyunca zeytinyağı üretimi yapılmış
şında dahi kullanıldığı için.
bu bereketli toprakları, tüm alana yayılan asırlık
n Çağlar boyunca zeytinyağı üretimi yapılmış bu be-
zeytin ağaçlarının altında, ister gölgelerinde
reketli toprakları, tüm alana yayılan asırlık zeytin ağaç-
dinlenerek ister kocaman gövdelerine sarılarak
larının altında, ister gölgelerinde dinlenerek ister koca-
gezebileceğiniz için.
man gövdelerine sarılarak gezebileceğin için.
n MÖ 3. yüzyılda, şair, müzisyen, tiyatrocu
n MÖ 3. yüzyılda, şair, müzisyen, tiyatrocu ve şar-
ve şarkıcılardan oluşan Dionysos Sanatçılar
kıcılardan oluşan Dionysos Sanatçılar Birliği’nin yer-
Birliği’nin yerleştiği Teos, aynı zamanda ünlü
leştiği Teos, aynı zamanda ünlü lirik şair Anakreon’un
lirik şair Anakreon’un da kenti olduğu ve
da kenti olduğu (ve günümüze ulaşan şiirlerinden biri-
günümüze ulaşan şiirlerinden birini mırıldanarak
ni mırıldanarak keşfedebileceğin) için...
keşfedebileceğiniz için...
48 | maksimumbiz