Page 53 - MAKSİMUM BİZ | SAYI 54 | ARALIK 2022

İ l h a m V e r e n K a d ı n l a r
1921
Latife Uşşakî, İzmir’in tanınmış
ailelerinden biri olan “Uşaklıgil”
ailesine mensuptur ve yazar Hâlit Ziyâ
Uşaklıgil’in de akrabasıdır. Paris’te
Sorbonne Üniversitesi’nde siyâset
ve hukuk eğitimi aldı, Londra’da dil
öğrenimi gördü. İngilizce, Fransızca,
İspanyolca ve Almanca biliyordu.
Cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk
ile 29 Ocak 1923 tarihinde evlenen
ve Çankaya Köşkü’ne yerleşen
Latife Hanım; yaşadığı döneme göre
oldukça iyi eğitimli, ileri görüşlü,
Türk kadınının değişimini dünyaya
göstermiş önemli bir isimdir.
1922
Latife Hanım
1898
Latife Uşşakî, 17 Haziran 1898 yılında İzmir’de doğdu.
İzmir’in tanınmış ailelerinden biri olan “Uşaklıgil” ailesine
mensuptur ve yazar Halit Ziya Uşaklıgil’in akrabasıdır.
Uşak kökenli aile, önce “Helvacızâde”, İzmir’e göçtükten
sonra da “Uşakîzâde” olarak anılmıştır. Uşakîzâde
Muammer Bey ile Adeviye Hanım’ın kızı olan Latife
Uşşakî’nin; Vecihe (1907-1992), İsmail (1902-1973), Münci
(1910-1932), Ömer (1903-1938) ve Rukiye (1908-1970)
adlarında 5 kardeşi vardı. Uşakîzâde Köşkü’nün bahçesinde
bulunan Camlı Köşk’te ilkokulu, İstanbul Arnavutköy
Amerikan Kız Koleji’nde ortaokulu ve liseyi okudu.
Paris’te Sorbonne Üniversitesi’nde siyâset ve hukuk
eğitimi aldı, Londra’da dil öğrenimi gördü. İngilizce,
Fransızca, İspanyolca ve Almanca biliyordu.
Türkiye’ye döndüğünde Kurtuluş Savaşı henüz bitmemişti.
Türk ordusunun İzmir’e girişinin ikinci günü Başkomutan
Mustafa Kemal’in şehre geldiğini duydu (11 Eylül 1922).
Bunun üzerine komutanlık karargâhına giderek, Mustafa
Kemal’e, güvenlik gerekçesiyle Göztepe’deki konaklarında
kalmasını önerdi. Gazi bu çağrıyı memnuniyetle kabul etti.
Bu tanışma ayrıca taraflar arasında devamlı
haberleşmenin başlangıcı oldu.
Mustafa Kemal Atatürk ile Latîfe Hanım, 29 Ocak 1923
tarihinde, Muammer Bey’in Göztepe’deki Uşakîzâde
Köşkü’nde dinî nikâhla evlendiler. Nikâh bazı yönlerden
dönemin adetlerine uymuyordu. Yaygın uygulamada
kadınlar dini nikâhta yer almazken, Latife Hanım dinî
nikâhta bulundu. Mareşal Fevzi Çakmak Paşa ve Kâzım
Karabekir Paşa, Mustafa Kemal’in, Mustafa Abdülhâlik
Renda ile Salih Bozok ise Latîfe Uşakî’nin nikâh şâhidi
idi. Bu nikâhta yaşanan ilkler, sekiz ay sonra Merkez
Kadısı Hüseyin oğlu Ömer Fevzi tarafından belge
hâline getirilmiş ve tasdik edilmiştir. Latife Hanım, yeni
devletin başkenti Ankara’ya gelerek Çankaya’da ilk
cumhurbaşkanlığı konutu olarak kullanılan Kuleli Köşk’te
yaşadı. Atatürk’ün isteği üzerine TBMM’deki oturumları
izlemeye giden Latife Hanım, TBMM’ye giren ilk kadın
oldu. Atatürk’ün pek çok yurt gezisinde kendisine eşine
eşlik etti.
Gazi Mustafa Kemal Paşa ile Latîfe Hanım’ın evliliği, 5 Ağustos
1925 günü sona erdi. Boşanma haberi, 12 Ağustos 1925 günü
hükûmet bildirisi ile duyuruldu.
Ayrıldıktan sonra Latife Hanım derin bir ses­ sizliğe gömüldü.
Anılarıyla ilgili olarak hiç kimseyle görüşmedi. Ailesini
kaybettikten sonra da tümüyle İstanbul’a yerleşti. Atatürk’ün,
Latife Hanım’la evliliği 2 yıl, 6 ay, 4 gün sürmüştü. Latife
Hanım öldüğü 12 Temmuz 1975 tarihine kadar zaman zaman
İzmir’de, zaman zaman da İstanbul’da yaşadı. Göğüs kanseri
nedeniyle yaşamını yitirdi ve Edirnekapı Şehitliği’ndeki aile
mezarlığında toprağa verildi.
1923
1925
1975
maksimumbiz |
51