Page 71 - Ligji për tregtarët dhe shoqëritë tregtare - teksti me shpjegime

a) ka abuzuar me formën e shoqërisë tregtare për arritjen e qëllimeve të
paligjshme (p.sh.: krijimi i shoqërive të ashtuquajtura “fantazmë”, etj.);
b) ka trajtuar pasuritë e shoqërisë tregtare si të ishin pasuritë e tij/të saj
personale (p.sh.: regjistrimi i pasurive të tij/të saj në emër të shoqërisë, për të
përfituar nga trajtime ligjore më favorizuese, si: zbritja e shpenzimeve për qëllime
tatimore etj.);
c) në çastin, kur ka marrë dijeni apo duhet të kishte marrë dijeni për gjendjen
e paaftësisë paguese të shoqërisë, nuk mori masat e nevojshme për të siguruar që,
në varësi të llojit të veprimtarisë së ushtruar, shoqëria të kishte kapitale të
mjaftueshme për të përmbushur detyrimet e marra përsipër ndaj palëve të treta
(p.sh.: nuk mori masa për financimin e shoqërisë, apo nga ana tjetër, për mbylljen
e saj, duke lejuar kështu që borxhet ndaj të tretëve të rriten e të bëhen të
pashlyeshme).

2. Neni 16 parashikon një nga grupet më të rëndësishme të normave që, fillimisht, janë
“krijuar” nga jurisprudenca në Evropë dhe SHBA, në kushtet e shkeljes së detyrimit të
besnikërisë. E kemi fjalën për “parimin e shpimit të perdes së korporatës” (apo heqja e vellos)
për shkak të abuzimit ndaj formës juridike që është kryer nga “ortakët ose aksionarët e
shoqërisë, administratorët ose anëtarët e këshillit të administrimit”. Në shumë raste, abuzimi
kryhet nga administrimi i shoqërisë tregtare kur dominohet nga ortaku ose aksionari që
kontrollon shumicën e kapitalit, i cili është në gjendje ta dominojë administrimin. Ajo që i
bashkon këto raste është se administrimi e përdor përgjegjësinë e kufizuar për qëllime
mashtrimi. Ekzistojnë situata të caktuara në të cilat një palë e tretë mund të gjendet e
pafavorizuar nga përdorimi i formës së shoqërisë për motive të këqija.
Një shembull nga Mbretëria e Bashkuar për këtë dhënie të përgjegjësisë vetjake është
96
çështja gjyqësore “Jones kundër Lipman” , në të cilën i padituri ra dakord t’i shesë një shtëpi
paditësit, por kjo ndodhi përpara nënshkrimit të kontratës dhe përpara rritjes së çmimeve. Në
përpjekje për t’i bërë bisht përgjegjësisë së tij, i padituri krijoi një shoqëri me përgjegjësi të
kufizuar dhe ia shiti shtëpinë kësaj shoqërie. Më tej, i padituri argumentoi se shoqëria nuk
ishte palë në kontratën midis paditësit dhe të paditurit, kështu që nuk mund ta detyronin t’ia
kalonte pronën paditësit. Gjykata vendosi se kjo mënyrë veprimi ishte një përdorim i
shoqërisë tregtare për qëllime të paligjshme dhe i kërkoi palës së paditur të mbajë përgjegjësi
ligjore.
Po kështu, Gjykata Federale Gjermane e ka përdorur instrumentin ligjor të “shpimit të
perdes së korporatës” në ato raste kur forma e shoqërisë është përdorur për objektiva të
paligjshme: për shembull, kur u ngritën piramida shoqërish tregtare me pronar të vetëm dhe
vazhdimisht u transformuan për objektiva të paligjshme, për shembull, për t’i kaluar humbjet
te të tjerët dhe për të krijuar imazhin e “aftësisë paguese”. Përgjegjësi ligjore të drejtpërdrejtë
mund të mbajnë aksionarët dhe administratorët përgjegjës për krijimin e shoqërive të tilla. Një

96 Çështja gjyqësore “Jones kundër Lipman” [1962] 1 All ER 442.

70