Page 5 - የዜጎች መድረክ ቁጥር 051

ሀገር እና ሀገረ-መንግሥት መሰረታዊ ችግሮች፤ ክንድ የመከተች፣ የራሷ ቅርስና አሻራ ያላትና ላለማዋለድ በሚደረገው ልምምድና ግብግብ ፈተናዎች ናቸው ብሎ መውሰድ ይቻላል፡
ተቀብላ የኖረች፣ የውጭ ወራሪን በጋራ ተጨማሪ ትንንሽ ደካማ ሀገራትን ለማዋለድና ለአንድ ሀገረ-መንግሥት ዋነኛ ችግሮች ወይም

ለዓለምም ያበረከተች፣ የራሷን ፊደል የቀረጸች ውስጥ የምትገኝ መንግስት እና ሀገረ-መንግስቷ ፡ እነዚህ ችግሮች መኖራቸው በራሱ ተስፋ
ኢትዮጵያን እንደ ማሳያ ብቸኛዋ የአፍሪካ ሀገር እያለን ማወደስ የደከመ፤ የጎበዝ አለቃ በየቦታው የሚፎክርባት የሚያስቆርጡ፣ በራሳቸው ያበቃላቸው ምንም

እንችላለን፡፡ ኢትዮጵያ ላይ እንገኛለን፡፡ የመፍቻ ውል የሌላቸው ናቸው ብሎ መውሰድ
የውስብስብነቱ መጠንም አሁን የምትገኝበት ነባራዊው የኢትዮጵያ ፖለቲካ የሀገር እና የሀገረ-መንግስት ፈተናዎችና ግን ፈጽሞ አይቻልም፡፡ የእነዚህ ችግሮች
እንደ መግቢያ ‹‹ነባራዊው የኢትዮጵያ ደረጃ እንዲደርስ አስችሏታል፡፡ ሲፈተሸ ደግሞ ራሳቸውን ዝሆኖች ነን ብለው መንስኤዎቻቸው መኖርም በራሱ ችግር አይደለም፡፡ በእኛ ላይ

የራስን እድል በራስየመወሰን(- ይህ እሳቤ በራሱ በአገራችን የብሔረሰብ ውክልናን የተገናጸፉት (ኦሮሞ፣ ብቻ የተደቀኑ መቅሰፍቶችም አይደሉም፡
አሁን ያለውን የፖለቲካን ውቅር
Self-determination) እና የቡድን ነጻነትን ፖለቲካ ሲፈተሸ ብቻ የተከሰተ እንግዳ ክስተት አይደለም፡፡ አማራ፣ እና ትግሬ) የፖለቲካ ልሂቃን በፈረቃ እጅግ ውስብስብ እና የራሱን ትውልድ የፈጠረ ፡ ብዙ የዓለም ሀገራት ተፈትነውበታል፡፡
መጎናጸፍ (Securing Group Independence) የዓለምን ታሪክ መለስ ብሎ ላየ በ19ኛው እና የሚገዟት ሲጣሉም መሶቧን የሚረግጡባት፣ የአሁኖቹ ልዕለ ሀያል ሀገራት ሳይቀር ተፈትነው
የተባበሩት መንግሥታት የሰብአዊ መብት ደግሞ ራሳቸውን በ20ኛው ክፍለ ዘመን መካከል የአሁኖቹን በቀላሉ የማይታይ የፖለቲካ አውድ ተፈጥሯል፡
ድንጋጌ ቃል ኪዳን ሰነድ ውስጥ ከተካቱት ኃያላን ሀገራትን ጨምሮ የተፈተኑበትም ‹‹ በአንድ ሀገር ስር የሚኖሩ ሕዝቦች በቀላሉ የጋራ ታሪክ፣ የጋራ
መብቶች አንዱ መሆኑ ይታወቃል፡፡ ይህ እሳቤ ዝሆኖች ነን ብለው ነበር፡፡በውጤትም ደረጃ የተወሰኑት
በተለይ ሰው በሚመቸው እና ባልተማከለ የተበታተኑበት፣የተገንጣጠሉበት፣ድንበር እስከ ቅርስና ጀግንነት፣ የጋራ ሥነ-ልቦና፣ የጋራ ማኅበራዊ እና ባህላዊ እሴት፣
አስተዳደር ውስጥ ሆኖ የግለሰቡንም ይሁን የብሔረሰብ ውክልናን ማስመር አለፍ ሲልም ግንብን በማነጽ ድንበርን
የቡድንን መበት በማረጋገጥ በማንኛውም ያበጁበት ክስተትን አስተናግደው አልፈዋል፡ የሀገር ፍቅር፣ የመሳሰሉት ነገሮች መኖር እጅጉን አስፈላጊ እንደ መሆኑ
ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊ እና ማኅበራዊ ጉዳዮች የተገናጸፉት (ኦሮሞ፣ ፡ ይህ የመነጠል ወይም የኮንፌዴሬሽን እሳቤ
ላይ ግንባር ቀደም ተጠቃሚ መሆን እንዲቻል በራሱ የሚያስገኘው ሥልጣን፣ ብልጽግና መጠን የተለያዩ አካባቢያዊ ማንነቶች፣ ባህሎች፣ ቋንቋ፣ እና ሌሎች
አላማው ያደረገ ነው፡፡ አማራ፣ እና ትግሬ) እና ነጻነትም በእሳቤ ደረጃ እያጓጓ ሀገርን እና
ይህን ዓለም አቀፋዊ መብትን ሀገረ መንግሥትን ፈትኖ ከአንድ ጠንካራ መኖራቸው መቀበል ደግሞ የግድና ተፈጥሯዊ ነው፡፡››
ሀገራት እንደ መነሻ በመጠቀም እንደ የሀገሩ የፖለቲካ ልሂቃን ሀገር ውስጥ ብዙ ትናንሽ ደካማ ሀገሮች
ተጨባጭ ሁኔታ አሻሽለውም ይሁን እንዳለ እንዲፈጠሩ ገፊ ምክንያት የሆነ ክፉ ውርስ ሆኖ ፡ይህ ውቅር በራሱ ኢትዮጵያን ፈተና
በመውሰድ መጠቀም እንደሚችሉ ይገመታል፡ በፈረቃ የሚገዟት ቀጥሏል፡፡ ኢትዮጵያም ከዚህ አደገኛ ሾተላይ የዜጎቿ እኩልነት ያልተከበረባት፣ዴሞክራሲ አልፈውበታል፡፡ ችግሩን በብልህ መሪዎቻቸው
፡ ሀገራችን ኢትዮጵያም ይህንን ድንጋጌ የበለጠ አልተረፈችም እና ድንበር ጠባቂ ደወል ሆና በወረቀት አዝላ የምትዞር፣ መከባበበር፣ ውስጥ እንደከተታት ተደርጎ በግልጽ ሲተች እና ሕዝቦቻቸው አማካኝነት ፈተው ዜጎች
እንሰማለን፡፡ ከሚነሱ ችግሮችም መካከል
በመለጠጥ እና አውዱን ከፍ በማድረግ ‹‹የራስን ሲጣሉም መሶቧን ለረዥም ዓመት የኖረችን የአብራኳን ክፋይ መተሳሰብ፣ መፋቀር የራቃት አገር ብለን ልናያት የሚኮሩባት፣ እንኳንስ ዜጎች የእኛዎቹም ዜጋ
እድል በራስ መወሰን እስከ መገንጠል››በሚል ኤርትራን በዚሁ ክፉ ውርስ እሳቤ የተነሳ እንችላለን፡፡ ክልልነት እና የማንነት ጥያቄ ትልቁን ድርሻ እንሁን ብለው ማመልከቻ የሚያስገቡባትን
ይይዛሉ፡፡ በክልሎች ይሁንታ ብቻ የምትቀጥል
ብሔርተኝነት እሳቤ ታጅሎና ታሽቶ ዋነኛው የሚረግጡባት፣ አጥታለች፡፡ አሁን ባለው ሥርዓትና ውቅር ውስጥ ሀገር እንድትፈጠር መደረጉ፣በፌዴራሊዝም ሀገር መመስረት ችለዋል፡፡ ትልቁ ስጋትና ችግር
የፖለቲካ አስተሳሰብ ሆኖ የማኅበራዊና በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የኢትዮጵያ ህልውናዋም በእነዚሁ የሦስቱ እየሆነ የመጣው እነዚህን ችግሮች ለመፍታት
የፖለቲካዊ ፍረጃውም ስልጡን እና ዘመኑን የዜጎቿ እኩልነት የሰብዓዊ መብት ድንጋጌ ቃል ኪዳን ሰነድ ዝሆኖች ልሂቃን መዳፍ ውስጥ የወደቀች እና እሳቤ የተሰጡ የወል እና የግል ሥልጣኖች የምንሄድባቸው መንገዶች እና እየተከተልን
እንዲሁም የአሠራር መብቶች ድንበርን ሳይሻገሩ
የዋጀ ተራማጅ የፖለቲካ እሳቤ ተደርጎ ትልቁን ውስጥ ሰፍሮ የሚገኘው መብቶች መሀል የራስን የእነሱን ይሁንታ አጥብቃ የምትሻ ደካማዋ ያለናቸው አካሄዶች ናቸው፡፡የመረጥነው
የፖለቲካ መድረክ ተቆጣጥሮታል፡፡ ያልተከበረባት፣ እድል በራስ የመወሰን(Self-determination) ኢትዮጵያ፣ ሲፈልጉ የሚበትኗት ሲፈልጉ ሕግን መሰረት ተደርጎ ተግባራዊ መሆን አካሄድ በእጅጉ አሳሳቢ ነው፡፡
ያለመቻላቸው እንደ ምሳሌ ማንሳት ይቻላል፡
በዚህም መነሻነት የአንድነት እና የአብሮነት እና የቡድን ነጻነትን መጎናጸፍ (Securing የሚያጠናክሯት እንድትፈርስ ተደርጋም ፡ የትግራይ ክልል መንግስት እና ከፌዴራል በሌላ እይታ ደግሞ የአንድ ሀገር
የፖለቲካ እሳቤ ያረጀና ያፈጀ የፖለቲካ Group Independence) ለትውልዱ የተሰጠ በእጃቸው የተቀረጸች ሀገር ናት፡፡ ይህ ውቅርና ፈተናዎች ሊሆኑ ይችላሉ ብለን በተለይም
መስመር እንደሆነ አልፎም የራሱ የሆነ ዴሞክራሲ በወረቀት ትልቅ የሰብአዊ እና ፖለቲካ መብት በመሆኑ ቅርጽም የተቦካውና የተጋገረው ከእነዚህ መንግሥት ጋር ያለው ልክ ያለፈ የትክሻ ከኢትዮጵያ አውድ አንጻር ብዙ መመዘኛዎችን
መለካካት፣ ሀገርን እና ሕዝብን ከማገልገል
የፖለቲካ ተከታይ ቡድን(Constituen- አዝላ የምትዞር፣ ይህን መብት ለመጠቀም መብቱን በአግባቡ ዝሆኖች በአንዱ ወይም በሁለቱ አልያም ማንሳት ይቻላል፡፡ በአንድ ሀገር ስር የሚኖሩ
cy) እንኳን የሌለውአስተሳሰብ ተደርጎ ልክ መረዳት አስፈላጊ መሆኑን የዚህ ጽሑፍ ጸሐፊ በሶስቱ የፖለቲካ ስምምነት ነው፡፡ ይልቅ በግላጭም ይሁን ውስጥ ለውስጥ የእኔ ሕዝቦች በቀላሉ የጋራ ታሪክ፣ የጋራ ቅርስና
ላሉት ወገን ብቻ የሚሠራ ሥርዓት መፈጠሩ
እንደ ወደቀ የፖለቲካ እሳቤ እየተወሰደ ነው፡ ያምንበታል፡፡ የእነዚህ ልሂቃን ጸብም መሶብ ላይ እና ይህም በክልላዊ ሕገ-መንግሥቶች መደገፉ ጀግንነት፣ የጋራ ሥነ-ልቦና፣ የጋራ ማኅበራዊ
፡ በተለይም በአፍላነት ወይም በመካከለኛ መከባበበር፣ የኢትዮጵያ ነባራዊ ሁናቴ ባለው እንጀራ ልክ ሲሆን እኔ ብዙ ልጉረስ እና ባህላዊ እሴት፣ የሀገር ፍቅር፣ የመሳሰሉት
የእድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ የሀገራችን ዜጎች መተሳሰብ፣ መፋቀር ኢትዮጵያን በማኅበራዊ እሴቷ የእኔ አነሰኝ በሚል እንጂ በእኩልነት እሳቤ፣ እና ከብሔሩ ውጪ ላሉ ዜጎች የሰቆቃ እና ነገሮች መኖር እጅጉን አስፈላጊ እንደ መሆኑ
የጥቃት ኑሮን እንዲገፉ መደረጉ፣ ጠንካራ እና
ዘንድ ከላይ በብሔርተኝነት እሳቤ ታጅሏል ስንመለከት ከ80 ብሔሮች፣ ብሔረሰቦች እና የሀሳብ የበላይነት፣ ለሀገር አንድነት እና ስለ መጠን የተለያዩ አካባቢያዊ ማንነቶች፣ ባህሎች፣
ያልኩት የፖለቲካ አስተሳሰብ ቅቡልነትን እያገኘ የራቃት አገር ብለን ሕዝቦች የሚገኙባትና ከ100 በላይ ቋንቋም ፍቅርና ፍትህ አስበውና ተጨንቀው እንዳልሆነ ገለልተኛ መንግሥታዊ ተቋማት ያለመገንባት፣ ቋንቋ፣ እና ሌሎች መኖራቸው መቀበል ደግሞ
የፍትህ ተቋማት እና የዳኝነት ሥርዓቱ ገለልተኛ
የመጣ የፖለቲካ እሳቤ ሆኗል፡፡ይህ አስተሳሰብ የሚነገርባት ሀገር እንደሆነች መረጃዎች እሙን ነው፡፡ አሁን ‹‹ኢትዮጵያ አትፈርስም!›› ያለመሆን፣ የፓርቲው እና የመንግሥት የግድና ተፈጥሯዊ ነው፡፡ እነዚህ ማንነቶች
በዋነኝነት የአሁኑ ትውልድ የኢትዮጵያውያን ልናያት እንችላለን፡፡ ›› ያመላክታሉ፡፡ ክርስትና እና እስልምና እምነት የሚለው ብሂል ያለው በቅኖቹ ሃይማኖተኞች ሳይኖሩ ለሀገር አስፈላጊ ናቸው ያልናቸው
የፖለቲካ አስተሳሰብ ብቻ ባይሆንም በ60ዎቹ ተከታዮች ቁጥር የላቀ ቢሆንም ብዙ ዓይነት ወይም የሃይማኖት መሪዎች ብቻ መሆኑን ልብ መዋቅር መደበላለቅ፣ የዴሞክራሲ እሴቶች መስፈርቶች ለመኖር እድል አይሰጡም፡፡ አሁን
እና ፖለቲካል ዲሞክራታይዜሽን ያለመፈጠር
ትውልድ መካከልም በመስፍኑ ልጅ በእነ ባህላዊ እና ልማዳዊ እምነቶችን አካትታ ማለት ይቻላል፡፡ ይህን ለማለት ያስደፈረኝ ያለችውን ኢትዮጵያ ከድሮዋ ኢትዮጵያ ጋር
ዋለልኝ መኮንን ባለ ትንሽዋ ገጽ እሳቤ በያዘች መራራ ፍሬዋን አፍርታ ለ29 አመታት ድረስ በአንድነት የሚኖርባት ሀገር ናት፡፡ በታሪክ ኢትዮጵያ ውስጥ በዜጎች ላይ ያልተፈጸመ እና ያለመገንባት፣ የምክክርና የመነጋገር ባህል እያነጻጸርን የምናወራ ከሆነ ትልቅ ፈተና ነው
ያለመዳብር አሁን የተፈጠረውን የፖለቲካ
‹‹ኢትዮጵያ የብሔረሰቦች እስር ቤት ናት›› በተቋማት፣ በሕጋዊና ሥርዓታዊ መሠረቶች እና ቅርስ ረገድ ስንመጣ እጅግ ውስብስብ የግፍ እና የመከራ ዓይነት ስለሌለ እና ይህንንም እሳቤ በትክክል ተረድቶ ዘላቂ መፍትሄ ማበጀት የሚሆነው፡፡
መልዕክት ተንሰራፍታ ለአመጻ ብዙዎቹን ታጅባ አሁን ሀገራችን የደረሰችበት ደረጃ ላይ የፖለቲካ ታሪክን ያለፈች ብዙ እንቁ ዜጎቿን ችግር ለማስታረቅ ብዙ ጉልበት እና ጊዜ እ.ኤ.አ በ2016 ትልልቅ ክስተቶች
አሰልፋ ብረት አስነግታ ከደደቢት እስከ አሲምባ እንድትደርስ አስችሏል፡፡በዚህም ምክንያት ያጣች ሀገር መሆኗን በአሉታዊነት ማውሳት የሚፈጅ በመሆኑ ነው፡፡ ስለሆነም ነባራዊውን ያለመቻል የኢትዮጵያን መከራ እያራዘመው በዓለም ላይ ተስተናግደዋል፡፡ ለምሳሌ
እንደሆነ ይገመታል፡፡
ብሎም ከሞያሌ እስከ ባሌ ተራሮችን ዘልቆ የኢትዮጵያ ፈተናም ከጊዜ ወደ ጊዜ እየበዛ ሲቻል፣ በአዎንታዊነት ደግሞ ብዝሃነትን የኢትዮጵያን ሁኔታን ስንገመግም ሌላ እነዚህን ችግሮች ወይም ፈተናዎች ያህል ታላቋ ብሪታንያ ከአውሮፓ ሕብረት

3 ኢዜማ ነሐሴ 17 ቀን 2012 ዓ.ም 4 ኢዜማ ነሐሴ 17 ቀን 2012 ዓ.ም