Page 660 - RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI

• bir yarim yoshdan ikki yoshgacha bo‘lgan davrda mozaykalardan har turdagi
shakllarni yig‘ish;
• ikki yoshdan uch yoshgacha bo‘lgan davrda o‘yinchoqlarni, yirik tugmachalarni
teshiklardan arqon o‘tkazib bir safga terish, arqonlardan har xil shakldagi
bog‘ichlar yasash;
artikulyatsiya mashqlari: sharlarni uflab shishirish, so‘zlarni dona-dona talaffuz
qilishga intilish. Barmoqlar bilan turli xil mashqlarni bajarib, bolalar barmoqlarini
nozik harakatlarini yaxshi rivojlanishiga erishiladi, bu nafaqat nutqning rivojlanishiga
foydali ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu mashqlar ham ijodiy o’yinlardan tashqari bajariladigan
vositadir ammo bola nutqi uchun dolzarb ish hamdir.

MUHOKAMA
Ijodiy o‘yinlar maktabgacha yoshdagi bolalarning nutqini rivojlantirishda
muhim vosita hisoblanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, bolalarning nutq
faoliyati faqatgina passiv eshitish yoki takrorlash bilan rivojlanmaydi; aksincha, ijodiy
o‘yinlar jarayonida ular muloqotga faol jalb etiladi, bu esa lug‘at boyligini kengaytirish,
grammatik jihatdan to‘g‘ri gap tuzish va o‘z fikrlarini ravon ifodalash ko‘nikmalarini
shakllantiradi. Ijodiy o‘yinlar orqali nutqni rivojlantirishning samaradorligi quyidagi
omillarga bog‘liq:
1. O‘yin muhiti va motivatsiya: Bolalar uchun qulay, erkin va ijodiy muhit yaratish
ularda nutqiy faoliyatga bo‘lgan qiziqishni oshiradi. Masalan, rolda o‘ynash (masalan,
do‘kon, shifoxona yoki hayvonot bog‘i kabi sahnalarda) bolalarning vaziyatga mos so‘z
boyligini shakllantiradi.
2. Bolalar o‘rtasidagi o‘zaro muloqot: Guruhli ijodiy o‘yinlarda bolalar bir-birlari
bilan fikr almashadi, bu esa ular o‘z nutqini rivojlantirishga va nutqiy xatolarini
tuzatishga yordam beradi.
3. O‘yin senariylari va rollar: Muhokama jarayonida mavzuga mos rollarni
taqsimlash orqali bolalar yangi so‘zlarni o‘zlashtiradi va ularni amalda qo‘llashni
o‘rganadi. Masalan, “pochtachi” rolini bajarish bolalarga maktub yozish yoki gapirish
orqali nutqni rivojlantirish imkonini beradi.
4. Didaktik o‘yinlarning ahamiyati: Didaktik o‘yinlar orqali bolalar nafaqat lug‘at
boyligini oshiradi, balki so‘zlarni to‘g‘ri talaffuz qilish, jumlalarni grammatik jihatdan
to‘g‘ri tuzish va kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirish imkoniga ega bo‘ladi.
5. Nutqiy faoliyatni qo‘llab-quvvatlovchi materiallar: O‘yinlarda foydalaniladigan
vizual materiallar, audio va video vositalar bolalarning nutqini rivojlantirish jarayonini
jonlantiradi va ularga turli xil til shakllarini tushunishga yordam beradi.

NATIJA
Ushbu vosita va metodikalar orqali biz bolani mayda qo‘l motorikalarini ham,
nutqiy rivojlanishini ham o‘sirishimiz mumkin bo‘ladi.Har bir faol faoliyatda bolani
iqtidori ham asta sekin namoyon bo‘lishni boshlaydi, buni pedagoglar kuzatish va
mashg‘ulotlarga yo‘naltirish jarayonida yaqqol ko‘ra olishadi.Ijodiy o‘yinlar bolalarni
bir tarafdan rag‘batlantiruvchi ham hisoblanadi.

XULOSA
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ijodiy o‘yinlar nafaqat bolalarning og‘zaki nutqini
rivojlantiradi, balki ularda muloqot qilishga bo‘lgan ishonchni oshiradi. Shuningdek, 658
o‘yinlar bolalarning psixologik va ijtimoiy jihatdan rivojlanishiga, ularning ijodiy

IV SHO‘BA:

Maktabgacha ta’limda raqamli texnologiyalardan foydalanish: strategik yondashuvlar, innovatsiyalar va istiqbollar

https://www.asr-conference.com/