Page 49 - MAKSİMUM BİZ | SAYI 48 | KASIM 2020

Zabit ve
Kumandan
ile Hasbihal
Yazar: Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk’ün yazarlığı,
askerliği ve devlet adamlığının
gölgesinde kalmıştır. Oysa ki Mustafa
Kemal daha Harp Akademisi’nden
mezun olduğu dönemlerde
mesleki kitapçıklar yazdı, çevirdi.
Devlet adamlığı döneminde de
Nutuk’un yanı sıra Yurttaşlık Bilgisi
ve Geometri kitaplarını kaleme
aldı, tarih ders kitaplarının bazı
bölümlerini yazdı.
Nuri Conker (1881-1937), Atatürk’ün
mahalle, okul, meslek ve silah
arkadaşıydı. Trablusgarp’ta,
Çanakkale’de ve Kurtuluş Savaşı’nda
beraberdiler. Yazdığı tek kitap
olan Zabit ve Kumandan, Mustafa
Kemal’in Hasbihal’i kaleme almasına
vesile oldu. Cumhuriyet döneminde
komutanlık, diplomatlık ve
milletvekilliği görevlerinde bulundu.
1914… Osmanlı Devleti, Balkan ve
Trablusgarp savaşlarından yeni
çıkmıştır. Osmanlı ordusunun
iki genç subayı, bu savaşlarda
yaşanan başarısızlıklar üzerine kafa
yormaktadır. İlkin Nuri Conker Zabit
ve Kumandan kitabında, sorunları ve
çözüm önerilerini gündeme getirir.
Dostu ve meslektaşı Mustafa Kemal,
bu kitabı okur okumaz, Zabit ve
Kumandan ile Hasbihal’i kaleme alır.
Birbirini bütünleyen ve pekiştiren bu
iki kitabın başlıca temalarından biri
iyi yöneticiliktir. Her ikisi de, ordunun
yaşadığı başarısızlığın asıl çözüm
adresi olarak, komuta kademelerini
gösterir. Askerler için hem bilimsel
birikimin hem de cesaret ve kendi
başına karar alma başta olmak üzere,
pek çok bireysel niteliğin önemini
ve gereğini savunur. Ancak çok
geçmeden Osmanlı Devleti 1. Dünya
Savaşı’na girince, Mustafa Kemal
de kitabını bastırmayı ertelemek
zorunda kalır. Buna karşılık iki dost,
Çanakkale’de Anafartalar ve Conk
Bayırı’nda, kitaplarında yazdıklarının
sözde kalmadığını kanıtlar. Birlikleri
zorlu muharebelerden büyük
başarılarla çıkar.
Mustafa Kemal kitabını ancak,
mütarekede döndüğü İstanbul’da,
1918 sonunda yayımlar. Kitabın
basımından altı ay kadar sonra da
Anadolu’ya geçerek İstanbul ile
ilişiğini keser. Adı mütareke ve işgalle
birlikte anılan Damat Ferit Hükümeti
de kitabı toplattırarak imha eder.
Zabit ve Kumandan ile Hasbihal ilk
baskısından sonra 1956’da, Hasan
Âli Yücel tarafından İş Bankası
Kültür Yayınları’nın ilk kitabı
olarak yayımlanmıştır. Atatürk’ün
doğumunun 125. yılı vesilesiyle
hazırlanan bu yeni baskıda,
Atatürk ve Conker’in kitapları bir
araya geliyor. Üstelik özgün ve
sadeleştirilmiş metinleri ilk kez
karşılıklı sayfalarda bir arada…
(Tanıtım Bülteninden)
Gençler için
Fotoğraflarla
Nutuk
Yazar: Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk, Büyük Nutku’nu Çankaya
Köşkü’nde çok yoğun bir tempo ile
çalışmak suretiyle hazırlamıştır. Öyle
ki Atatürk, bazı geceler uykusunu
açmak için gözlerini ıslak pamukla
silmiş, bazen aralıksız olarak tam
32 saat çalışmıştır. Söylediklerini
kaleme alan yaverler ise 8 saatte bir
değişerek, Atatürk’ün bu çalışma
temposuna ayak uydurmaya
gayret göstermişlerdir. Nihayetinde
bu eser 3 aylık bir süre içinde
tamamlanmıştır.
Nutuk’un altı gün sürmesi ve dünya
hitabet tarihinde eşine ender
rastlanan uzunlukta olması nedeniyle
dünya literatürüne ”Maraton Nutuk”,
”400.000 Kelimelik Mesaj” deyimiyle
geçmiştir. Atatürk’ün bu Nutuk’u,
diğerlerinden ayırt edilebilmek için
“Büyük Nutuk” adıyla anılmaktadır.
Atatürk, Nutuk’un hem yazarı
hem de hatibidir. Atatürk’ün
inançlı olması, inandığı bir sorunu
savunması ve Harp okulu yıllarından
beri hitabet sanatına düşkünlüğü
onun “söylevci kişiliğini” güçlü kılan
etkenler olmuştur. Peki, ama bir
asker ve bir devlet adamı olarak
Atatürk hangi bilgi ve birikimle
Nutuk adlı eserini yazabilmiştir?
Bu sorunun cevabı Atatürk’ün çok
ama gerçekten çok okumasındadır.
Öyle ki Atatürk ömrü boyunca
çeşitli konulara ait 4000’e yakın
kitap okumuştur. Büyük önderin
okuduğu bu kitapların 879’u Tarih,
535’i Edebiyat ve 397’si de Dil
Bilimi’ne aittir. Nutuk’tan önce
de askeri alanda altı kitap yazmış
olan Atatürk’ün Büyük Nutuk’unu
yazarken veya dikte ettirirken bu
özelliklerinden faydalanmaması
mümkün değildir.
maksimum biz
47