Page 30 - BNDIA ARUBA
P. 30
a30 ciencia & tecnologia
Diaranson 13 november 2019
SCTLD: Otro enfermedad ta menasa coral den Caribe
Desde e tempo ey el a plama blanco atras,” Claudia Padilla sando SCTLD. Un prome
como 400 kilometro den di- ta bisa, cu ta un cientifico na sospechoso ta mal calidad
reccion sur, yegando Belize y CRIP Puerto Morelos, un di awa, causa pa awa di des-
causando mas perdida di cor- centro di investigacion di perdicio cu ta bay den lama y
al cu den e 40 añanan anterior biologia marino na Mexico un reciente aumento drastico
den e region, di acuerdo cu su peninsula di Yucatan. Pa e di e cantidad di sargazo den
e grupo ambiental Healthy wowo sin practica, e impacto descomposicion, otro emer-
Reefs for Healthy People. d e enfermedad no ta asina gencia ambiental den e re-
visible ainda. gion. Otro aparente factor lo
E enfermedad mester di sola- ta e kimiconan relaciona cu
mente poco siman pa mata e "Nan tabata parce mi maravi- sunscreen cu turista ta usa,
material di e coral cu a tuma yoso. Mi no lo a pensa nunca cu awor a keda prohibi pa au-
deceda pa crece, asina Me- cu nan ta muriendo, manera e toridadnan.
lina Soto, e coordinador di expertonan ta bisa,” Emanuel
e organisacion na Mexico, ta Fernandez, di 34 aña, un in- "Varios estudio ta indica cu
conta. “Si nos sigui na e ritmo geniero kimico di Argentina, un particulo haya den sun-
aki, e ecosistema aki ta bay a comenta despues di un tour screen, oxybenzone, ta im-
collapse den proximo cinco di snorkel na costa di Can- pedi e reproduccion di coral,”
pa dies aña,” el a conta. cun, e resort di mas famoso Christopher Gonzalez, direc-
di e region. tor regional di comision di
Al borde di extincion parkenan nacional, ta bisa.
Cientificonan ta bisa cu Sin embargo, e impacto ta
CARIBE (CTVNews/Re- natural di mas di 1.000 kilo- SCTLD ta hasta mas pelig- mas cu visible pa expertonan. E luna aki, autoridadnan a
uters) – E colornan spec- metro di coral, comparti pa roso cu ‘coral bleaching’, otro "Bo tabata custumbra bay cera temporalmente tres sec-
tacular di e Rif Mesoamer- Mexico, Belize, Guatemala y enfermedad cu a afecta rif di bucea y mira e colonianan di cion di e rif, Palancar, Co-
icano ta na peligro y por Honduras. coral rond mundo, incluyen- coral prosperando aki. Awor lombia y El Cielo, cu ta ricibi
bira blanco y muri, vic- do e Great Barrier Reef. nan tur ta morto,” Padilla ta miles di bishitante pa aña.
tima di un otro enferme- SCTLD a pone e region den bisa.
dad cu tin cientificonan panico y e por potencial- Bleaching ta sucede ora tin Awor gobierno, industria tur-
na careda pa haya un solu- mente devasta turismo alre- cambio ambiental, manera 25 di e 40 especienan di coral istico y residentenan ta forsa
cion: ‘Stony Coral Tissue dedor di e rif, e di dos mas temperatura di oceano cu ta di e region a keda afecta, e pa haya un ekilibrio delicado:
Loss Disease (SCTLD). grandi na mundo despues di subi, cu ta causa cu coral, cu ta bisa. Di eseynan, tres ta al un nivel di turismo cu no lo
e Great Barrier Reef di Aus- ta colonia di animal chikito, borde di extincion den e re- mata ni e rif, ni economia.
Den algo mas cu un aña, Ca- tralia. Ta muy probable cu ta saca e alganan microscopi- gion. Investigadornan ta ac-
ribe Mexicano a perde mas demasiado turismo ta apor- co conoci como ‘zooxanthel- tualmente trahando riba un Alrededor di 725.000 turista
di 30% di su coral na un en- tando na e problema, segun lae’ cu ta biba den nan y cu banco di DNA pa coral na a bishita e rifnan di Caribe
fermedad poco comprendi cientificonan. ta duna nan nan colornan bri- peligro di extincion, sperando Mexicano e aña aki , e mesun
te awor, yama SCTLD, cu yante. Un rif por recupera di cu algun dia nan lo por trece cantidad compara cu añanan
ta causa cu nan ta calcifica y SCTLD, cu tabata infectan- bleaching si e ambiente recu- nan den naturalesa atrobe si anterior. "Si nos perde e rif,
muri. do coral dilanti costa di Flor- pera na tempo, pero SCTLD ta necesario. nos ta perde nos actividad
ida tambe desde 2014, a keda ta letal. principal: turismo,” Ma-
Expertonan ta adverti cu e detecta den Caribe Mexicano Demasiado turismo? ria del Carmen Garcia, hefe
enfermedad por mata un gran na juli aña pasa, cerca di e "E ta un descomposicion Cientificonan ta den un di Parke Nacional di Rif di
parti di e Rif Mesoamerica- punta mas den norte di e rif. completo di e tejido di coral, careda contra tempo pa Coral na Puerto Morelos, ta
no, un magnifico fenomeno cu ta muri y ta laga un skelet comprende kico ta cau- adverti.
Ambicion di Google pa cuido di salud ta inclui data di pashent
SAN FRANCISCO (AP) erno federal. di negoshi, tanten cu e part- cumpra e compania Fitbit. E locual ta indica estrategia di
— Google a anuncia un nernan ta bay di acuerdo pa compania tambe a contrata data di salud den futuro.
asociacion nobo cu un Google ta proveyendo ser- cuida e informacion y uz’e varios ehecutivo di salud,
sistema grandi di cuido vicio di cloud computing na unicamente den e forma cu
di salud na Merca, cu tin Ascension, cu ta opera cen- tabata su intencion.
como meta modernisa su tronan di salud na 21 estado,
sistema di informacion y principalmente den sur y Sinembargo, algun persona
provee herment nobo pa west. Tambe ta evaluando e ta keda cu sospecha riba e
dokter, den e experimento uzo di inteligencia artificial compania teniendo acceso na
mas recien di e gigante pa examina record di salud y informacion personal sensi-
tecnologico den industria haya patronchi cu Google ta tivo. Google, cu otro contra-
di salud. bisa por yuda dokter y otro parte tecnologico incluyendo
proveedornan. Facebook y Apple, ta bou mi-
Anuncio di su acuerdo cu e croscop e ultimo par di aña
sistema di cuido Catolico, Proveedornan di cuido di tocante con nan ta uza – y tin
Ascension, a yega despues di salud ta cada bes mas interesa biaha mal uza – e cantidad
un reporte den Wall Street den uza data pa yuda maneha enorme di data di cliente cu
Journal dialuna, cu Google cuido y tene pashentnan salu- nan ta colecta.
tabatin acceso na miles di re- dabel. Esey por nifica cosnan
cord di salud di pashent, sin simpel, manera track si un E preocupacion aki no a dis-
conocemento di nan dokter. persona ta busca su remedi, minui mientras e compani-
of algo mas compleho, mane- anan ta sigui pusha den mas
Ambos compania a insisti cu ra spot un condicion medico aspecto di bida di consumi-
nan acuerdo ta cumpli cu e empeorando y maneha esaki dor.
ley federal di privacidad di prome cu e pashent bay hos-
salud. A diferencia di mayoria pital. Google ta pushando den e
di data cu Google ta colecta di Sistemanan di cuido di salud espacio di cuido di salud den
individuonan, data di salud ta ta permiti pa comparti infor- lunanan recien, incluyendo
regula estrictamente pa gobi- macion di pashent cu partner e anuncio di un acuerdo pa

