Page 11 - BNDIA ARUBA
P. 11

A11
                                                                                                      OPINION Diahuebs 31 Mei 2018
            Instancianan concerni:
                                                      Dicon tabaco ta concerni ami?



                                                                      di  Adiccion  (CAA),  Jasmira  profesional  pa  asisti  y  guia  den  casino,  bar,  restaurant
                                                                      Mora,    Coordinador     di  esunnan  cu  kier  stop  cu  etc.)  e  huma  di  tabaco  den
                                                                      iktijkondersteunerHuisarten  nan   habito(nan)   dañino.  e  aire  ta  wordo  inhala  pa
                                                                      (POH)  di  Wit  GeleKruis  Bo  dokter  di  cas  tambe  por  tur  hende,  incluso  mucha
                                                                      (WGK),  Dr.  Sharlin  Vis  y  prescribi  remedi,  metodo  of  baby.  Den  un  luga  cera,
                                                                      Dr.  Corina  Rolfast  a  reuni  di  ayudo  of  conseha  bo  cua  ni  ventilacion  por  reduci
                                                                      hunto  pa  asina  haya  un  instancia  lo  ta  esun  mas  e  exposicion  di  e  huma  di
                                                                      miho  bista  di  e  funcionnan  apropia pa bo persona acudi.  tabaco.  E  efecto  aki  di  SHS
                                                                      relaciona cu tabaco y yega na  POH tambe ta duna conseho  por causa e.o. problema(nan)
                                                                      un miho colaboracion entre e  y por yuda motiva bo.       di  curason  y  cancer  na
                                                                      socionan.                                                 pulmon etc..
                                                                                                   Aunke  bo  ta  un  persona  cu
                                                                      Aruba  su  porcentahe  di  no  ta  huma,  e  ta  keda  un  No lubida cu bo persona tin
                                                                      humado regular ta mas abou  preocupacion.  ‘Second-hand  e derecho di ta‘SHS-free’ den
                                                                      compara  cu  otro  paisnan.  tobacco  smoke’  (SHS)  ta  areanan publico. Aruba tambe
                                                                      Segun  e  cifranan  di  ‘Health  concerni cada un di nos; si bo  a aproba e ley di tabaco. Esaki
                                                                      Monitor  Aruba  2013’,  un  ta den un area publico rond di  ta pendiente pa su ehecucion.
                                                                      porcentahe di 16.2% di hende  personanan cu ta huma,bo ta  Esey no ta kita cu bo por ta
                                                                      entre  25-64aña  ta  huma  exponi y ta inhala e huma di  pro-activo y pidi e persona cu
                                                                      regularmente.                tabaco. E huma di tabaco por  ta huma den un area cera y/
                                                                                                   tin alrededor di 4000 kimico;  of den cercania di bo yiunan
                                                                      Den  e  ultimo  añanan,  e  den cua 250 di e kimico aki  encaresidamente pa no huma
                                                                      trend di Hookah y electronic  ta  dañino  y  50  ta  conoci  pa  of pa bay para na un distancia.
                                                                      cigarettes      (e-cigarettes  causa cancer den hende.
                                                                      of  vaping)  a  bira  masha                               Proteha bo mes y bo sernan
                                                                      popular  na  Aruba.  Un  ora  Si un persona ta huma den un  keri  contra  exposicion  di
                                                                      di humamento di hookah ta  luga cera, (p.e. propio hogar,  SHS.
                                                                      ekivalente na 5 paki di sigaria
                                                                      of por lo menos 100 sigaria.

                                                                      Tur loke cu tin tabaco ta causa
                                                                      mesun daño di problemanan
                                                                      cardio  vascular,  pues  siendo
                                                                      cu e ta un sigaria, e-cigarettes,
                                                                      shag, hookay y incluso siga.

            ORANJESTAD - Awe, dia  Wilhelmina  Fonds  (KWF),          Nos  sa  cu  humamento  di
            31 di mei ta ‘Dia Mundial  Fundacion      Anti    Droga   tabaco,  den  cua  forma  cu
            di No-Tabaco’.               Aruba (FADA), Dr. Dellanire   e  ta  wordo  uza,  ta  hopi
                                         Maduro,     consehera    di   adictivo.  P’esey  tin  apoyo  di
            Den  cuadro  di  e  tema  aki,  Ministerio   di   Turismo,   instancianan  manera  CAA
            Instituto  Biba  Saludabel  y  Salubridad   y   Deporte,   y  dokter  di  cas  cu  por  yuda
            Activo  (IBiSA),  Koningin  Consultorio  pa  Asuntonan    alivia  e  trayecto  pa  stop  di
                                                                      huma.  CAA  tin  un  team  di

            Omaira I. Rodriguez - Britten:
                                                        ‘Mi dushi lenga Papiamento’



            Ay, mi dushi Papiamento      cu  tambe  ta  wordo  yama
            con mi por ta contento       Papiamento.
            di mira con manera biento
            bo a wordo neglisha anto     En todo caso: Spaño
            nos antepasado atento        Anyway o anyhow: Ingles
            a laga herencia pa e nieto   Di tur manera: Papiamento
            sigui e dialecto bay lento
            pero no pa cambi’e bruto     Bendicion : Spaño
            pa skirbi tur palabra y punto  Blessing : Ingles
            na Spaño y no Papiamento.    Bendicion : Papiamento

            Un     profesor   Arubiano  Mi fam ta Britten -Farrayans
            legitimo                     pa  kico  cambi’e  pa  Brytten-
            naci di Tata y Mama Arubiano  Faraians.
            a duna como bon ehempel      Semper e ta keda un y chikito
            Papiamento  pa  kico  tin  di  no un y griega chikito.
            cambi’e
            e ta y lo keda un dialecto con  Ban  ta  serio  defende  bo
            bo mir’e                     propiedad
            mi yiunan no confundi papi’e  No laga hende mal huza bo
            y scirbi’e                   identidad
            manera e grandinan a bin ta  Loke  nos  antepasadonan  a
            pronunci’e                   laga pa nos
            Arubiano legitimo so sa con  Por  a  papia,  skirbi  tambe
            pa papi’e.                   comunica los
            Corsou  y  Boneiro  tin  nan  sin  copia  di  otro  pa  bin
            propio lenga                 cambia tur cos.
   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15   16