Page 17 - AHATA
P. 17

A2   LOCAL
                 Diasabra 1 November 2025

             Segun encuesta di CBA
                     Mayoria ciudadano tin confiansa den cash a pesar di un aumento

                                                                     den pago digital


            Un  investigacion  nobo  di                                                                                         cash, 92,4% di respondiente a
            Centrale Bank van Aruba                                                                                             indica cu nan ta kere cu den-
            (CBA) a mustra cu mien-                                                                                             tro di tres pa cinco aña, nan lo
            tras pago digital ta biran-                                                                                         ta usando cash ainda. Sinem-
            do mas y mas popular, uso                                                                                           bargo,  70,6%  ta  anticipa  cu
            di  cash  ta  keda  un  parti                                                                                       nan  lo  cuminsa  cambia  pa
            esencial  y  aparentemente                                                                                          metodonan  digital  y  no  usa
            confiable  den  bida  dia-                                                                                          cash  mesun  frecuente,  debi
            rio  na  Aruba.  E  encuesta                                                                                        cu  pagonan  electronico  ta
            di Confiansa den Cash di                                                                                            mustrando  mas  y  mas  con-
            2024  a  mustra  detayada-                                                                                          viniente.
            mente  con  Rubianonan
            ta  usa,  conoce  y  confia  e                                                                                      Apenas  4,3%  di  participante
            calidad  y  autenticidad  di                                                                                        ta anticipa cu nan lo stop di
            nos  moneda  nacional.  E                                                                                           usa  cash,  cual  ta  indica  cu
            rapport  tambe  ta  seña-                                                                                           dentro  di  tres  pa  cinco  aña,
            la,  sinembargo,  un  caida                                                                                         no ta probable cu lo mira un
            gradual  den  uso  di  cash                                                                                         transicion completo pa pago-
            como cu mundo ta bayen-                                                                                             nan digital.
            do den direccion mas digi-
            tal—y hopi respondiente a  mente  esnan  opera  pa  nan  cu ta existi ora ta usa ATM.   ta  importante  pa  reconoce  y  Segun  e  rapport,  pagonan
            expresa cu a lo largo nan  banco, cual ta refleha ambos  Esaki ta specialmente berdad  compronde  algun  elemento  digital  ta  birando  un  opcion
            probablemente no lo keda  confiansa den institucionnan  ora ta mira kico e encuesta ta  di  seguridad  pa  asina  pre-  mas preferi debi na e veloci-
            atras.                       bancario na Aruba y un deseo  indica pa loke ta trata consci-  veni  copianan  fraudulento  y  dad di transacionnan, higiena
                                         pa scapa tarifa di transaccion.  entisacion  relaciona  cu  car-  mantene  confiansa  publico  y  accesibilidad,  pero  cash  ta
               Uso y acceso na cash      E descubrimento aki tambe ta  acteristicanan  di  seguridad  den  nos  moneda.  E  rapport  keda un alternativa mas con-
            Aunke  ta  birando  mas  co-  subraya  cu  acceso  na  ATMs  riba  placa  fisico.  E  encuesta  ta  sugeri  cu  mas  educacion  fiable. Esaki ta señala un ba-
            mun pa paga via metodonan  confiable ta keda esencial pa  di CBA a evalua con familiar  y  conscientisacion  por  yuda  lansa y ta ilustra cu e paisahe
            digital, cash ta keda un parti  mantene  confiansa  publico  consumidornan ta cu e carac-  fortalece  conocemento  di  di pago na Aruba ta evolucio-
            importante  di  bida  diario  di  den  cash  como  un  manera  teristicanan di seguridad riba  usuario  riba  con  ta  verifica  nando  pero  na  un  velocidad
            mayoria respondiente.        safe pa haci pagonan.        notanan  di  florin.  E  inves-  notanan  di  banco—special-  gradual.
                                                                      tigacion  ta  mustra  cu  aunke  mente empresanan chikito.
            E rapport di CBA ta mustra     Seguridad y confiansa      respondientenan por a iden-                               Pa  hopi  Rubiano—special-
            cu  consumidornan  ta  sigui  Den  september  Bon  Dia  tifica al menos un caracteris-  A  pesar  di  e  falta  den  sufi-  mente adultonan mayor, tra-
            usa  cash  frecuentemente;  Aruba  a  reporta  riba  varios  tica, conscientisacion ta keda  ciente  conocemento  di  car-  hadornan informal y empre-
            30,9%  ta  us’e  semanalmente  caso  di  ‘skimming’,  unda  limita.                    acteristicanan  di  seguridad,  sanan chikito—cash ta ofrece
            y 23,2% diariamente. Apenas  Ministerio  Publico  (OM)  a                              ta  parce  cu  mayoria  usuario  mas control y seguridad com-
            4,5%  di  respondiente  a  bisa  adverti  cu  tin  varios  sitio  di  Mayoria ta reconoce e ‘water-  di  cash  tin  confiansa  den  e  para cu metodonan digital.
            cu nan no ta usa cash mas—   ATM cu a bira vulnerable pa  mark’ riba notanan di banco  autenticidad di notanan. Casi
            esaki  ta  señala  e  relevancia  fraude. A señala cu a detecta  (17,3%), sigui pa e strepi 3D  mita di respondiente (47,5%)  Na mesun momento, e siste-
            continuo di uso di cash den e  algun  ATM  di  varios  banco  na banda (15,3%), pinturanan  a  bisa  cu  nan  no  a  controla  ma  di pago  digital  ta  expan-
            economia di nos isla.        cu a ser perhudica pa estafa-  (12,8%) y e strepi iridiscente  nan notanan di banco den e  diendo  y  e  generacion  nobo
                                         dornan cu a instala e aparato  (11,8%). Banda di esey a so-  ultimo seis luna. 25,1% a bisa  ta  birando  mas  comfortable
            Manera a raporta, notanan di  di skimming pa horta placa di  bresali cu tin un porcentahe  cu nan a pensa pa haci esaki,  cu opera den un paisahe sin
            banco mas usa ta e 25 y 100  ciudadanonan inocente.       chikito  cu  ta  reconoce  otro  pero no a hacie.         cash.
            florin,  y  monedanan  di  1  y                           elementonan  di  seguridad
            5  florin  ta  ser  usa  mas  fre-  Aunke no a divulga cua ATM  manera e microtextonan, ink  Esaki  por  señala  un  confi-  Den e futuro cercano ta an-
            cuente pa pagonan chikito. E  a ser afecta e tempo ey, algun  cu  ta  cambia  color  of  print-  ansa den e integridad di nos  ticipa  cu  e  sistema  dual  di
            cifranan aki ta indica cu cash  ciudadano a provee poco mas  ing cu rayo UV. E rapport ta  moneda.  E  rapport  a  mus-  pagonan  den  cash  y  digital
            ta  sirbi  pa  ambos  transac-  detaye  di  nan  mesun  exper-  alarma cu 6,1% di respondi-  tra cu esnan cu si ta verifica  lo  sigui  coexisti.  E  rapport
            cionnan chikito cu grandi, di  encia.  Un  ciudadano  a  nota  ente no por a identifica nin-  nan notanan ta sea hacie for  a  indica  cu  e  reto  cu  nos  ta
            productonan  den  supermer-  cu e ATM di Aruba Bank na e  gun  caracteristica  di  seguri-  di habito of curiosidad, pero  enfrenta  ta  pa  sigura  e  con-
            cado pa gastonan di cas y ser-  pompstacion  di  Sero  Blanco  dad mes.                raramente pa via di sospecha.  tinuidad  di  acceso  na  cash,
            vicionan informal.           a ser afecta, unda e mes a cay                                                         particularmente  via  ATM,  y
                                         den e trampa di e estafa.    E conocemento limita aki por  Por  mira  un  caida  den  uso  alabes  e  educacion  di  carac-
            Acceso na cash tambe ta keda                              señala un posible vulnerabili-  den futuro, pero no desapari-  teristicanan di seguridad riba
            importante,  unda  ATMs  ai-  El  a  sigui  splica  cu  na  mo-  dad. Den un economia ainda  cion                   notanan di banco.
            nda ta hunga un rol relevante  mento cu el a ser atraca, polis  basa  mayormente  riba  cash,  Pa loke ta e futuro di uso di
            den  bida  diario  di  respondi-  a conseh’e pa tuma contacto
            entenan. Casi 29% di respon-  cu su banco. Otro a nota ac-
            diente ta saca placa tur luna—  tividadnan  sospechoso  na
            tipicamente despues di cobra  un otro sitio. Manera e ciu-
            (pension)—mientras cu 26%  dadano aki a conta, na e ATM
            ta saca placa tur siman, mane-  di Aruba Bank na Noord el a
            ra  e  rapport  a  indica.  E  pa-  lucha pa pone su carchi den e
            tronchi aki ta sugeri cu hopi  ATM, y pa ora el a sak’e back,
            hende ainda ta depende riba  e mashin a pela su carchi di
            cash  pa  gastonan  diario.  Ta  banco.
            parce cu deposita y saca placa
            tambe ta crucial pa hende cu
            ta spaar nan placa.          E fenomeno di skimming ta
                                         algo cu no ta hopi comun aki
            Den e investigacion di CBA  na Aruba, pero ta keda impor-
            tambe a descubri cu mayoria  tante pa sigui ta cuidadoso y
            usuario di ATM ta usa sola-  consciente di e tipo di riesgo
   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22