Page 19 - AHATA
P. 19
A2 LOCAL
Dialuna 5 Januari 2026
Cas tipico di Aruba ta refleha un historia unico den Caribe
Fondo di Monumento ta urgi pa bin cu reglanan pa proteha herencia
cultural di Aruba
Herencia cultural di Aru- nan Spaño, Ingles y Frances
ba ta unico y e cas Aru- cu tambe conoce e cultura di
biano ta ilustra esaki. plantacionnan grandi y man-
Como tal, e ta imperativo sionnan. E aspecto unico aki
pa Gobierno ahusta ley di Aruba mester keda preser-
pa proteha e casnan aki va, segun Witsenburg.
di un forma accesibel pa
tur hende. Esey ta opin- Tin varios iniciativa priva
ion di Director di Fondo pa drecha y mantene cas-
di Monumento Anne Wit- nan tipico, pero realidad ta
senburg. cu tin hopi cu ta bandona y
famianan no tin e capacidad
Witsenburg ta mira atras na financiero pa drecha nan. Of
un 2025 exitoso unda a logra nan ta parti di un herencia
cumpra otro monumento. complica unda tin hopi he-
Na fin di 2025 a logra cumpra redero cu no por yega na un
e edificio di John G. Eman cu resolucion. Hecho ta cu si no
ta nifica cu e fondo tin un to- tuma paso, e casnan aki lo cay
tal di 19 monumento como den otro y sin e asignacion di
propiedad cu ta inclui Cas Dr monumento, e ta haci’edificil
Eloy Arends y Cas Veneranda pa proteha nan. Sinembargo,
cu ta programa pa keda cla na Witsenburg ta reconoce cu e
Maart proximo. rekisitonan actual pa declara
E proyecto grandi di Cas un edificio, un construccion
Veneranda tabata uno hopi como monumento ta hopi
ambicioso cu a tuma hopi exigente cu ta crea barera hal-
pasenshi y fe. E tabata un to (cu ta nifica costo mas hal-
monumento cu tabata den to) pa por drecha un cas tipico
mesun estado cu ‘Stadhuis’ di Aruba. E reglanan nacional
tabata aden, un ruina. “Nos a ta complica, cu ta crea medio.
cuminza investiga kico tabata “No mester tin miedo, sino
posibel cu e cas como 13 aña mester tin orguyo di e casnan
pasa. E rekisitonan ta huurdo, aki.” Sinembargo pa yuda,
financiamento y acuerdo cu Gobierno mester por sim-
famia y e proceso aki a tarda.” plifica e reglanan nacional di
Locual a empeora e proceso monumento pa casnan tipi-
tabata e candela na 2014 cu co, cu no ta monumentonan
a destrui tur e palo di e edi- grandi manera Stadhuis, Cas
ficio. DOW y DIP tabata cla Veneranda y otro. “Nos por
pa basha e edificio abou, pero inversion priva cu a trece un proteha e monumentonan, di hendenan cu curashi cu a traha un top 40 di edificio
danki na entre otro Monu- bida nobo den diferente cas prome cu nan sigui deterio- confronta retonan enorme cu mester di reglanan stricto,
menten Buro y esfuersonan y skinanan na Playa, cerca di ra mas of hasta keda destrui. pa establece nan mes na Aru- pero mi deseo ta pa simplifica
di henter e team di Fondo Wilhelminastraat. E efecto Gobierno ta keda e instancia ba. “Aruba tin un desaroyo reglanan pa famianan cu ta
di Monumento a logra para di ‘bisiña’ ta un realidad y pa e proteccion y Fondo di unico. Contrario na Corsou contento di por biba den un
e decision aki. Por a sigu- asina cu cuminza drecha un Monumento por yuda den e por ehempel unda tin man- cas tipico, cu asina ta salba-
ra parti di e financiamento edificio, e ta crea estimulo pa siguiente fasenan. sionnan di e famianan rico, guardia parti di nos historia.”
despues cu Minister Geof- drecha otronan cerca. “Nos cu terenonan grandi. Na Community Church na Se-
frey Wever no solamente a a tuma e edificio di Botica Cas Arubiano Aruba, hendenan tabata mas roe Colorado, Tanki di Awa
sigura cu Departamento pa Aruba na Steenweg y awor Tin algun cas tipico Arubiano humilde, tabata traha nan na Kibaima ta parti di e
Asuntonan Economico, Co- tin e proyecto di Alba, y awor cu tambe ta considera monu- cas banda di otro, pa asina siguiente proyecto pa restau-
mercio y Industria lo huur e ta desaroyando Ana Catarina mento pero no ta proteha. yuda otro. Nos no conoce racion. En todo caso 2026 lo
edificio una bez renoba, pero cu ta bin di Caya te cu Nieu- Por lo menos 60 porciento di e plantacionnan grandi na nifica mas progreso y cambio,
tambe a garantisa un subsidio wstraat. “Esaki ta algo cu nos e momumentonan describi Aruba.”Consecuentemente cu segun Anne Witsenburg ta
pa completa e financiamento. ta haci. Si e proyecto ta com- ta casnan tipico. Ademas tin e herencia cultural ta dife- refleha e papel di Fondo di
Consecuentemente, Aruba ercialmente interesante nos otro cu no ta ni registra como rente y relativamente unico Monumento den proteccion
lo tin otro joya monumental ta lag’e pa inversionista. No monumento. Pa tal motibo den region, incluso na e isla- di herencia cultural di Aruba.
completa e aña aki cu ta in- ta cuestion cu ta Fondo di mes, e Director di Fondo di
clui un restaurant accesibel Monumento ta e instancia cu Monumento ta kere cu mes-
na henter comunidad. mester bira doño,” Witsen- ter bin diferenciacion si entre
Cas Veneranda, edificio John burg a enfatisa. exigencianan di restauracion
G. Eman y e otronan monu- di monumento pa casnan
mentonan bou encargo di Monumento vs Monu- tipico. Realidad ta e rekisi-
Fondo di Monumento, ta ed- mento Proteha tonan di monumento ta pone
ificionan cu dificilmente por Un aspecto yamativo sinem- hopi exigencia pa restaura y ta
renoba y opera comercial- bargo ta cu no tur monu- nifica un presion financiero
mente. Segun Witzenburg, mento ta proteha. Tin como grandi pa esnan cu ta tuma e
esaki ta e motibo pakico e 400 monumento identifica, risico.
fondo ta mira diferenciacion cu ta inclui por ehempel So-
entre edificionan. Pasobra ciedad Bolivariana, pero no Tin hopi cas tipico, tanto
idealmente, ta personanan tur ta proteha. E ultimo tam- di piedra como torto ainda
particular mes ta tuma inicia- poco ta proteha. “Di e 400 rond Aruba cu ta bandona,
tiva pa scapa mayoria monu- monumentonan, solamente y cu idealmente mester keda
mento y e noticia den Wil- 40 ta proteha cu ta masha tiki preserva. Ideal pasobra nan
helminastraat y cercania ta mes.” Fondo di Monumento ta conta storia di e desar-
bon, en todo caso. Por a nota a pidi Gobierno pa cuminza oyo di Aruba, cu ta muestra

