Page 116 - Kelas XII.indb
P. 116
Pidabdab 5 Pangresep Carita Pawayangan
5.1 Teges Wayang
Wayang kulit mawit saking kruna walulang miwah inukir. Walulang inggih punika kulit sané
sampun kapisahang saking walungnyané. Inukir inggih punika mateges maukir. Dadosnyané
wayang kulit inggih punika kulit sané maukir marupa sekadi tokoh-tokoh utawi pragina ring
pawayangan tur rikala nonton sasolahan puniki prasida kacingak lawatnyane ring kelir. Wayang
punika kalintang populer pisan ring kauripan masyarakatengawit saking nguni ngantos mangkin,
utaminnyané ring jagat Jawi miwah ring Bali.
Sasolahan wayang ring Jawi sané katonton watah wayang ipuné punika mawinan panontoné
wénten ring ungkur keliré. Matiosan pisan sekadi ring Bali, sasolahan wayang punika katonpon
lawat ipuné, punika mawinan panontoné wénten ring arepan keliré.
Carita sané kasatuang ring sasolahan wayang inggih punika carita sané mawit saking carita
Maha Bharatha, Ramayana. Wénten taler wayang sané nyaritayang indik satuan panji miwah
sané lianan.Soroh wayangé punika sekadi: wayang golék, wayang bébér lan sané lianan. Wayang
inggih punika seni tradisional Indonesia sané nglimbak ring Pulau Jawa lan Bali
5.2 Soroh Wayang
Wénten makudang-kudang soroh wayang
minakadi wayang kulit, wayang golék, wayang tengul
Bojonegoro, wayang krucil, wayang purwa, wayang
bébér, wayang orang, wayang gedog, wayang sasak,
wayang calonarang, wayang wahyu, wayang ménak,
wayang klitik, wayang suluh, wayang papak, wayang
madya, wayang parwa, wayang sadat, miwah wayang
kancil.
5.3 Kawigunan wayang https://wayang.fi les.wordpress.com/2010/07/12a-65-wayang-kulit.jpg
• Fungsi Réligius : dumun masyarakat ngamedalang wayang kaanggen sarana upakara upaca-
ra minakadi wayang lemah, wayang sapu leger, lan sane lianan.
• Fungsi Pendidikan :wayang olih masyarakat taler kaanggen media pendidikan, inggih puni-
ka kaanggen ngametuang nilai-nilai luhur budaya. Akeh nilai-nilai kabudayaan sane kamuat
ring pamentasan wayang punika minakadi tutur-tutur sané becik.
• Fungsi penerangan miwah kritik sosial: Ring sesolahan wayang punika, masyarakat prasida
kaicen panerangan-panerangan sane mapaiketan antuk informasi-informasi sane munggah
ring wewidangan masyarakat punika.
• Fungsi Hiburan: Lianan ring fungsi-fungsi sane sampun katelatarang, wenten malih fungsi
sane mautama ring sesolahan wayang inggih punika kaanggen hiburan kemanten nenten
madaging kesakralan.
5.4 Imba Ték Wayang
BHARATA YUDHA
SAWUR IRA TAN APANJANG 2X, SINGGIH SABDA MUNIWARA, HULUN, ATEKI
KATALIAN DENING BAKTI LAWAN ASIH I
UDIANA SASTRA Widyatula 109

