Page 36 - HOSPITAAL
P. 36
Fundacion Anti Droga Aruba (FADA), Dr. Dellanire Maduro consehera di
Ministerio di Turismo, Salubridad y Deporte, Consultorio pa Asuntonan di
Adiccion (CAA), Jasmira Mora Coordinadora di Praktijkondersteuner Huisarten
(POH) di Wit Gele Kruis (WGK), Dr. Sharlin Vis y Dr. Corina Rolfast a reuni
hunto pa asina haya un miho bista di e funcionnan relaciona cu tabaco y yega
na un mihor colaboracion entre e socionan.
Aruba su porcentahe di humado regular ta mas abou compara cu otro paisnan.
Segun e cifranan di ‘Health Monitor Aruba 2013’, un porcentahe di 16.2% di
hende entre 25-64 aña ta huma regularmente.
Den e ultimo añanan, e trend di ‘Hookah’ y ‘electronic cigarettes’ (e-cigarettes
of vaping) a bira masha popular na Aruba. Un ora di humamento di ‘hookah’ ta
ekivalente na 5 paki di sigaria of por lo menos 100 sigaria. Tur loke cu tin
tabaco ta causa mesun daño di problemanan cardiovascular, pues siendo cu e
ta un sigaria, e-cigarettes, shag, hookay y incluso ciga.
Nos sa cu humamento di tabaco, den cua forma cu e ta wordo uza, ta hopi
adictivo. P’esey tin apoyo di instancianan manera CAA y dokter di cas cu por
yuda alivia e trayecto pa stop di huma. CAA tin un team di profesional pa asisti
y guia esunnan cu kier stop cu nan habito(nan) dañino. Bo dokter di cas tambe
por prescribi remedi, metodo di ayudo of consehabo cua instancia lo ta esun
mas apropia pa bo persona acudi. POH tambe ta duna conseho y por yuda
motiva bo.
Aunke bo ta un persona cu no ta huma, e ta keda un preocupacion. ‘Second-
hand tobacco smoke’ (SHS) ta concerni cada un di nos; si bo ta den un area
publico rond di personanan cu ta huma, bo ta exponi y ta inhala e huma di
tabaco. E huma di tabaco por tin alrededor di 4000 kimico; den cua 250 di e
kimico aki ta dañino y 50 ta conoci pa causa cancer den hende.
Si un persona ta huma den un luga cera, (p.e. propio hogar, den casino, bar,
restaurant etc.) e huma di tabaco den e aire ta wordo inhala door di tur hende,
incluso mucha of baby. Den un lugar cera, ni ventilacion por reduci e exposicion
di e huma di tabaco. E efecto aki di SHS por causa e.o. problema(nan) di
curason y cancer na pulmon etc.

