Page 1823 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1823
๑๘๐๙
๕.๒ เจ้าพนักงานคดีของศาลปกครอง
๕.๒.๑ ความเป็นมาและอ านาจหน้าที่ของพนักงานคดีปกครอง
ุ
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พทธศักราช ๒๕๔๐ บัญญัติให้มีการจัดตั้ง
ิ
ศาลปกครองเพื่อท าหน้าที่พิจารณาพพากษาคดีปกครอง อันเป็นคดีที่มีคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นหน่วยงาน
ิ
ั
ทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ และเป็นข้อพพาทอนเนื่องมาจากการใช้อานาจปกครองตามกฎหมาย
ื้
ั
หรือการด าเนินกิจการทางปกครอง ลักษณะของคดีปกครองมีพนฐานข้อพพาทที่เกิดจากความสัมพนธ์ที่
ิ
ไม่เท่าเทียมกัน ทั้งคู่กรณีฝ่ายรัฐมักเป็นผู้ครอบครองเอกสารหลักฐานส าคัญและมีความพร้อมในการเสนอ
ข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานต่อศาลมากกว่าคู่กรณีฝ่ายเอกชน ศาลปกครองจึงใช้วิธีพิจารณาระบบไต่สวน
ที่ศาลโดยตุลาการเจ้าของส านวนมีบทบาทส าคัญในการแสวงหาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานต่าง ๆ
ด้วยเหตุนี้จึงต้องมีพนักงานคดีปกครองเป็นผู้ช่วยเหลือตุลาการเจ้าของส านวนในการด าเนินการดังกล่าว
ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๕๖ วรรคสอง
ิ
และมาตรา ๗๙
พนักงานคดีปกครองมีหน้าที่ช่วยเหลือตุลาการเจ้าของส านวนในการด าเนินคดี
ื่
ปกครองตามที่ตุลาการเจ้าของส านวนมอบหมาย และปฏิบัติหน้าที่อนในส านักงานศาลปกครองตามที่
เลขาธิการส านักงานศาลปกครองมอบหมาย บทบาทหน้าที่ของพนักงานคดีปกครองในการช่วยเหลือ
ตุลาการเจ้าของส านวนนั้นเทียบได้กับผู้ช่วยเลขานุการประจ าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ และ
๔
คล้ายคลึงกับเลขานุการประจ าคณะและ Auditeur ของศาลปกครองประเทศฝรั่งเศส รวมถึงจ่าศาลของ
๕
ศาลปกครองประเทศเบลเยียมและศาลปกครองประชาคมยุโรป
๕.๒.๒ คุณสมบัติและการเข้าสู่ต าแหน่งพนักงานคดีปกครอง
ผู้ด ารงต าแหน่งพนักงานคดีปกครองต้องมีคุณสมบัติทั่วไปและไม่มีลักษณะต้องห้าม
ตามพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๕๑ และต้องมีคุณสมบัติเฉพาะตามหลักเกณฑ์ที่
คณะกรรมการตุลาการศาลปกครอง (ก.ศป.) ก าหนด ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธี
พิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๘๐ ด้วย กล่าวคือ ประกาศ ก.ศป. เรื่อง หลักเกณฑ์การก าหนด
คุณสมบัติของบุคคลที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นพนักงานคดีปกครอง ข้อ ๓ ก าหนดให้บุคคลผู้ด ารงต าแหน่ง
พนักงานคดีปกครองประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการต้องเป็นผู้ได้รับปริญญาตรีหรือเทียบเท่าไม่ต่ ากว่านี้
ทางกฎหมาย รัฐศาสตร์ หรือรัฐประศาสนศาสตร์ และผู้นั้นต้องผ่านการสอบแข่งขันหรือสอบคัดเลือกหรือ
คัดเลือกเพอแต่งตั้งให้ด ารงต าแหน่งตามหลักเกณฑ์ที่ส านักงานศาลปกครองประกาศก าหนดตามระเบียบ
ื่
คณะกรรมการข้าราชการฝ่ายศาลปกครองว่าด้วยการบรรจุ การเลื่อน การย้ายข้าราชการฝ่ายศาลปกครอง
๔ ทศวรรณ ล าดับวงศ์, “บทบาทของพนักงานคดีปกครองในการด าเนินงานของศาลปกครอง”, วิทยานิพนธ์ปริญญา
นิติศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, ๒๕๔๔, หน้า ๗๒.
๕
เรื่องเดียวกัน, หน้า ๕๗.
