Page 77 - Kelas XII.indb
P. 77
sekadi kasusastraan Bali purwa miwah kasusastraan Bali anyar :
A. Wewidangan Sastra Bali Purwa inggih punika :
* Kasusastraan Bali Purwa
* Puisi Bali Purwa (Kasusastraan Tembang)
* Prosa Bali Purwa (Kasusastraan Gancaran)
* Palawakya (Prosa Liris)
B. Wawidangan Kasusastraan Bali Anyar inggih punika :
* Puisi Bali Anyar
* Prosa Bali Anyar
* Satua Bawak (cerpen)
* Satua Lantang (novel)
* Lelampahan (drama)
5.3 Pabinayan kasusastraan Bali purwa miwah kasusastraan Bali anyar.
A. Kasusastraan Bali purwa
Kasusastraan Bali purwa inggih ipun sastra sané sampun wénten duk ilu tur
pidagingané ngunguhang pitutur sané becik tur luwih. Kasusastran Bali Purwa wénten
sané mawangun gancaran miwah tembang. Gancaran inggih punika kekawian utawi
karangan sané bébas sané nénten akéh kaiket antuk uger-uger. Kasusastran Bali Purwa
sané mawangun gancaran minakadi: Satua-satua Bali sané kapupulang ring “Kembang
Rampe Kasusastran Bali Purwa” Tembang. Pepalihan tembang manut pepalihan I Gusti
Ketut Ranuh minakadi :
1. Sekar Rare (Gegendingan)
• Gending Rare
• Gending Jejangeran
• Gending Sangiang
2. Sekar Alit utawi Tembang Macapat, sewarnaning pupuh sané akéh ipun sawatara 10
soroh punika. Sekar Alit piniki kawangun tur kaiket antuk uger – uger pada lingsa,ing-
gih punika kecap wanda miwah wangun suara ring panguntat sajeroning acarik miwah
akeh carik sajeroning minakadi: Guru Wilangan , Guru Dingdong, Guru Gatra
3. Sekar Madya (Kidung utawi Tembang Tengahan), punika taler marupa kakawian utawi
karangan sane kawangun antuk sekar madia makadi kidung Tantri, kidung Sri Tanjung,
miwah sane lianan. Kidung punika yening tetesin malih wenten sane marupa :
4. Sekar Agung (Kekawin, Tembang Gede utawi Wirama) inggih punika kekawian utawi
karangan sane kawangun antuk wirama makadi: Kekawin Ramayana olih Empu Yogi
Swara, Kekawin Bharata Yudha olih Empu Sedah miwah Empu Panuluh, miwah sane
lianan.
B. Kasusastraan Bali Anyar
Kasusatraan Bali anyar inggih punika kasusastraan sané nganutin pamargin
panglimbakang kasusastraan Indonesia baru . nanging kawéntenannyané, tan sawibuh
kasusastraan Indonesia. Yadyastun asapunika, macihna kasusastraan Baliné kantun
maurip,ngantos mangkin,. Sakadi sampun kabaosang ring ajeng Kasusastraan Bali
Anyar kakawitin duk warsa 1931, kaciriang antuk novel “ Nemu Karma “ olih I Wayan
Gobyah.
70 Kasusastraan UDIANA SASTRA

