Page 89 - Kelas XII.indb

5.2 Tatikes Ngwacén Puisi Bali Anyar

• Wirasa inggih punika puisi ngrarasayang daging miwah unteng puisi sané jagi
kwacén,sekadi ksinatrian, kalulutan, kaasrian, ka,asrian, kritik sosial.
• Wirama inggih punika suara miwah intonasi rikala ngwacén puisi mangda anut ring
dagingipun.Ring dija patut suarané alus banban, keras tur kapireng.
• Wiraga inggih punika paripolah angga sarira manut ring wirasa puisi sane kawacén.
• Wates lengkara inggih punika tanjek bebaosang mangda sumeken, tetuek, miwah unteng
pikayun sajeroning mapuisa.
• Semita inggih punika sebeng, raras, miwah semita rikala ngwacen puisi.

5.3 Sarana ngwangun Puisi Bali Anyar

Kria sastra puisi Bali anyar madué kalih unsur inggih punika unsur intrinsik miwah éktrinsik:

a. Unsur Intrinsik Puisi Bali sakadi :
• Murda (judul) manut ring daging puisiné. dados marupa peséngan, genah, kahanan, mi-
wah katerangan.
• Unteng (Tema) manyihnayang paundukan tema sane kasurat pabesen, sane karauhang
ring pamiarsa (pendengar).
• Suara (Sajak, Irama) suara sane becik ritatkala kawacén utawi kapirengan.
• Wirasa (Emosi) inggih punika basa sané becik turmaning anutang ring daging puisi.
• Wangun puisi (Tifografi ) inggih punika wangun utawi bentuk puisi sane kasurat,olih sang
pangawi wenten sane kasurat, pepolosan kemaon wenten sane tawah-tawah.
• Baris lengkara (Larik) inggih punika lengkara ring puisi mangda becik tur lengut.
• Kosa basa inggih punika patut pisan kauningin, awinan kosa basa pacang mresidayang
ngwéhin puisi punika mangda sida kamanahang, miwah kawirasayang daging ipun went-
en puisi sane nganggen basa Bali Kasar, Alus Sor, Madia, miwah Singgih.

b. Unsur Ekstrinsik Puisi Bali
Inggih punika ngunggahang indik kehanan sang pengawi saha madaging pabesen,miwah
tetujon sané kaaptiang.

Pidabdab 6 Pituduh

A. Déklamasiang puisiné puniki mangda lengut tur nudut kayun !

WAYANG

Tak…tak…tak

Siat wayangé rames
Watu wetu kadi wacakan

Switra tan mitra ring kuru sétra

Sempal sinempal,Saling sempal

Wantah pakaryan sang dalang

Nanging dalang tan mekanten ring kelir http://www.pesantrenglobal.com/wp-content/uploads/2013/07/wayang_bali-1.jpg

82 Sasuluh Puisi UDIANA SASTRA