Page 126 - 50_LiryDram_2026

Formy
przekształceń
tożsamości w prozie
Brunona Schulza na podstawie opowiadania Pan
Anita Widman-Drzewiecka
W prozopoetyckich opowiadaniach Bru- nona Schulza mamy „do czynienia z nieustannym tropieniem mitologicznych ko- rzeni w banalnych biografiach i genealogiach bohaterów, z notorycznym regresem w głąb nieświadomości, będącej tu autentycznym źródłem samopoznania [...]”1. Należy jed- nak zauważyć, że owa mityczna forma nie jest czystą pochodną archetypów, ale raczej efektem autorskiej projekcji i należy trakto- wać ją jako wersję poddaną celowemu prze- kształceniu. Zabieg zapożyczania lub trans- gresji tożsamości stosowany przez Schulza realizuje się między innymi w schemacie doj- rzewania bohatera. Proces inicjacji, czy ra- czej jej narracyjnej restytucji, wpisany zostaje w zredukowaną fabularność i odzwierciedlony
1 Słownik schulzowski, hasło: ironia, s. 157.
w mitycznej, u Schulza „przeobrażonej, oka- leczonej, przeistoczonej” wersji świata przed- stawionego.
Mityzacja nie pozostaje oczywiście jedyną formą konstruowania świata, z perspektywy utworów Schulza uznać można ją jednak za najważniejszą, służy ona bowiem procesowi pochłaniania, przekształcania i rekonstru- owania elementów świata przedstawionego. W analizie Sklepów cynamonowych czy Sa- natorium pod klepsydrą nie sposób również pominąć psychoanalitycznej inspiracji wpisa- nej w biograficzną obsadę ról. W płaszczyźnie zdarzeń opisanych w opowiadaniach ujawnia się bowiem, motywowana perspektywą psy- choanalityczną, tendencja kreacyjna (na usłu- gach mitu), formująca peryferyjną przestrzeń
124 LiryDram styczeń–marzec 2026