Page 218 - 50_LiryDram_2026
P. 218
Wolna
a wzrostwola
wolności
Stanisław Hodorowicz
Podejmując refleksję o związku wolnej woli z wolnością należy na wstępie za- uważyć, że człowiek z przyrodniczego punk-
tu widzenia jest swoistym pyłkiem wszech- świata, nierozerwalnie z nim związanym. Wybitny współczesny fizyk włoski Carlo Ro- velli wyraził to słowami: Jesteśmy stworzeni z tych samych atomów i tych samych sygna- łów światła, które wymieniają między sobą sosny w górach i gwiazdy w galaktykach [1]. Komunikacja między nami a światem nie od- różnia nas od reszty natury [2]. Ten material- no-fizyczny charakter bytu, jaki stanowimy, niewątpliwie rzutuje na rozważania o wolnej woli, której detaliczna istota ciągle nie jest w pełni poznana i jednoznacznie zdefiniowa- na. W powszechnym natomiast przekonaniu, to dzięki wolnej woli możemy podejmować decyzje autonomiczne i nieprzewidywalne.
Tak ujmuje to jej charakterystyka zamiesz- czona w „Oxford English Dictionary”, gdzie czytamy [3]: Wolna wola jest to zdolność da- nej osoby do dokonywania wyborów nieskrę- powanych oraz nieokreślonych boskim prze- znaczeniem, prawami fizycznej przyczynowo- ści czy losem. Podobny jej sens podany jest również w „Słowniku Języka Polskiego” [4]: Wolna wola! „rób co chcesz, masz prawo wy- boru”. I dalej: Być panem (panią) swojej woli, być samodzielnym, mieć prawo do decydo- wania o sobie, nie być zależnym od nikogo.
Według amerykańskiego neurobiologa Re- ada Montague [5], taka decyzjonalna nieza- leżność mogłaby wynikać wprost ze związ- ku wolnej woli z duszą, gdyż ta nie podle- ga fizycznym mechanizmom funkcjonowa- nia organizmu. Jednak zdecydowana więk- szość badaczy tej możliwości nie dopuszcza
216 LiryDram styczeń–marzec 2026
