Page 221 - 50_LiryDram_2026

odarcie z pełni wolności, nie rodzi konfliktu nauki z religią. Nauka i religia mają odrębne i własne pola zainteresowań. Najlepiej oddają do słowa wywiadu, jaki udzielił ks. Georges Lemaitre, twórca teorii Wielkiego Wybuchu i rozszerzającego się wszechświata. Powie- dział on: Kiedy zdasz sobie sprawę, że Biblia nie jest podręcznikiem naukowym, a teoria względności nie ma znaczenia dla zbawienia, konflikt między nauką a religią znika [23].
Fizyczne podłoże wolnej woli i jej determi- nistyczna natura powodują, że myśli i działa- nia człowieka nie wykraczają poza obręb pod- stawowego prawa natury, jakim jest prawo
LITERATURA
wzrostu wolności. W rezultacie podobnie, jak w przypadku innych fizycznych zjawisk, wzrostowi wolności powinny podlegać tak- że wszelkie procesy neuronalne. Co więcej, prawdopodobnie to pod jego wpływem proce- sy te są wyzwalane i optymalizowane, zaś ich produktem są impulsy nakazujące podejmo- wać określone decyzje nakierowane na przy- szłość. W tym ujęciu wolna wola jest swo- istym „wykwitem” wzrostu wolności. Wzrostu będącego tym czynnikiem, który prowadzi umysł na ścieżkę decyzjonalną tak wybra- ną, aby możliwie największy przyrost wolno- ści odbywał się najmniejszym nakładem.
1. C. Rovelli, Siedem krótkich lekcji fizyki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2017, s.49.
2. Tamże, s. 51.
3. Def. Nr 2, http://www.oed.com/view/Entry/74438 (30.12.2015).
4. Słownik Języka Polskiego (red. Nauk. M. Szymczak), T. III. S. 747, PWN, Warszawa 1992.
5. P. R. Montague, Free will, Current Biology, 18 (2008), R584-R585.
6. F. Crick, The Astonishing Hypothesis: The Scientific Search for the Soul, Scribner, New York 1994.
7. S. Hameroff, How Quantum Brain Biology Can Rescue Conscious Free Will, Frontiers in Integrative Neuroscience 2012, id: 93, doi: 10.3389/ fnint. 2012.00093.
8. S. Hameroff, R. Penrose, Consciousness in the Universe: A Review of the “Orch OR” Theory, Physics of Life Reviews, 11, no. 1, 39 (2014).
9. S. Hawking, A brief history of time, Bantam Books, New York 1996.
10. D. M. Wegner, The illusion of conscious will, MIT Press, Cambridge, MA 2002.
11. B. Libet, C. A. Gleason, E. W. Wright, D. K. Pearl, Time of conscious intention to act in relation to onset of cerebral activity (readiness-potential). The unconscious initiation of a freely voluntary of a freely voluntary act, Brain, (p. 3), 623 (1983).
12. H. C. Lau, R.D. Rogers, R. E. Passingham, Manipulating the experienced onset of intention after action execution, Journal of Cognitive Neuroscience, 19, 81 (2007).
13. P. Haggard, Human volition: towards a neuroscience of will, National Review of Neuroscience, 9, 934 (2008).
14. C. S. Soon, M. Brass, H.-J. Heinze, J.-D. Haynes, Unconscious determinants of free decision in the human brain, Nature Neuroscience, 11, 543 (2008).
15. M. Murakami, M.I. Vicente, G. M. Costa, Z. F. Mainen, Neural antecedents of self-initiated actions in secondary motor cortex, Nature Neuroscience, 17, 1574 (2014).
16. S. Harris, Free will, Free Press, New York 2012.
17. J. P. Crutchfield, J. Doyne Farmer, N. H. Packard, R. S. Shaw, Chaos, Scientific American, December 1986, p. 49.
18. B. Lipton, The Biology of Belief: Unleashing the power of consciousness matter and miracles, Mountain of Love/Elite Books, Santa Rosa, CA 95404 2005.
19. C. Rovelli, Siedem krótkich lekcji fizyki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2017, s. 49.
20. P. Haggard, Decision time for free will, Neuron, 69, 404 (2011).
21. S. Hossenfelder, Czy Wszechświat myśli i inne ważne pytania nauki, Copernicus Center Press, Kraków 2023, s. 188.
22. F. Nietzsche, Poza dobrem i złem, Nakł. Jakóba Mortkowicza, Warszawa, Kraków 1912, s. 30.
23. D. Aikman, Lemaitre Follows Two Paths to Truth, The New York Times Magazine, 19 luty 1933.
styczeń–marzec 2026 LiryDram 219