Page 260 - Кыргызстан тарыхы 11 - кл
P. 260
дияров, М. Осмонов, А. Өзүбеков, Ч. Сатаев, Бек Борбиев, А. Че- кеевдин «Манас» эпосу тууралуу документтүү тасмасы дүйнө
килов, М. Кыдыршаев, И. Аманбаев, С. Бейшекеев; ырчылар: элинин чоң кызыгуусун жаратты.
Ш. Талипова, К. Турапов, М. Дүйшөкеева, А. Ибраев, Г. Сатыл- Жалпысынан алганда, 1990-2000-жж. Кыргызстандын ру-
ганова, Г. Тойгонбаева, А. Иманалиева, Ж . Осмоналиева, Д. Аку- ханий турмушунда бир катар жетишкендиктер жана кемчи-
лова, С. Назаренко, Ш. Аскарова, Р. Осмонкулов ж. б. көп са- ликтер орун алган. Калктын руханий талаптарын канааттан-
лымдарды кошушту. дыруучу маданий агартуу мекемелери - театрлар, маданият ме-
Кыргызстанда жыл сайын өткөрүлүүчү «Кубулжу менин ыр- кемелери, массалык маалымат каражаттары чоң өзгөрүүлөргө
ларым», «Ала-Тоо студенттик жазы», «Оштун азем түндөрү» дуушар болду. Республиканын борборунда, областтык борбор-
аттуу эл аралык фестивалдар республикада фольклордук жана лордо жана шаарларда гана маданият мекемелери рыноктун
эстрадалык чыгармачылыктын өнүгүшүнө өбөлгө болду. Респуб- шарттарына ылайыкташышып чыгармачылыктарын улантышуу-
ликадагы жаңы манасчылардын, комузчулардын аттары ата- да. Ал эми райондордогу, айыл-кыштактардагы маданият ме-
лып, элге таанылды. Элдин купулуна толгон таланттуу аткаруу- кемелери экономикалык кыйынчылыктарга туруштук бере ал-
чулар, эстрадалык топтор, бий ансамблдери пайда болду. Элдик бай кыйроого учурады. Клубдук мекемелер, китепканалар, ма-
фольклорду жандандырууда Н. Абдрахманов, С. Садыкова, даният үйлөрү, музейлер ж. б. жашоолорун токтотууда.
Б. Байкелова, Р. Аманова, Ж . Алыбаев, М. Аликеев ж. б. салым- 80-жж. эле калктын руханий талаптарын канааттандырууда
дары чоң. «Камбаркан» фольклордук-этнографиялык ансамбли көркөм адабият, гезит-журналдар маанилүү орунда турган. Шаар-
өз өнөрлөрүн бир катар өлкөлөргө тартуулап, чет элдик көрүүчү- ларда гана эмес, айыл-кыштактарда китеп дүкөндөрү иштеген.
лөрдүн купулуна толду. Китеп калкыбыздын турмушуна терең кирип калган эле. Эконо-
Акыркы жылдары маданият чөйрөсү үчүн адистерди даярдоо микалык кризистен улам республикада китеп чыгаруу иши кес-
ишине да өзгөчө көңүл бурулууда. Кыргыз Улуттук консервато- кин түрдө кыскарды. Китеп сатуучу дүкөндөр жабыла баштады.
риясынын ачылышы менен Кыргызстанда жогорку билимдүү му- Калктын басма сөзгө болгон талабы канааттандырылбай калды.
зыканттарды даярдоо иши жолго коюлду. Президенттик стипен- Өткөөл мезгилде калктын руханий турмушунун жардыла-
диянын колдоосу менен таланттуу кыргыз жаштары АКШнын, нып кетиши эл арасында жат көрүнүштөрдүн күчөшүнө алып
Франдиянын, Кытайдын, Италиянын, Россия Федерациясынын, келген. Кыргыз элинин кылым карыткан прогрессивдүү ата салт-
Казакстандын алдыңкы консерваторияларында билим алууда. тарынын ордуна феодалдык мезгилден калган реакциячыл салт-
Кризистик кыйынчылыктарга карабастан, бир кезде дүйнө тар жандана баштаган. Мындай кесепеттүү салттар үй-бүлөлүк
таң калтырган кыргыз кино өнөрү да жаңы нукта жандана баш- үлпөттөрдү, аш-тойлорду өткөрүүдө күч алган.
тады. Таланттуу кинорежиссёр А. Абдыкалыковдун «Бешкем- Албетте, адамдын каза болушу ар дайым чоң жоготуу. Эли-
пир» жана «Маймыл», Э. Абдыжапаровдун «Айыл өкмөтү», «Боз бизде маркумду кастарлап көмүүдө бөлөк улуттардан айырма-
салкын», «Күкүк Шахра» аттуу кинолору эл аралык кинофес- ланган көңүл айтуу, көз көрсөтүү үчүн жүздөгөн адамдардын
тивалдарда чоң жеңиштерге жетишти. Белгилүү киночу М. Убу- чогулушу, маркумдун үй-бүлөсүнө материалдык жардам берүү
өңдөнгөн көп жакшы өзгөчөлүктөр бар. Бирок муну менен ка-
тар мындай учурда маркумдун жакын туугандарынан чыккан
айрым билермандардын мурдагылардан кем калышпоого, кол-
дон келсе ашып түшүүгө далбасташынан, өлүк коюуда өз ара
эрегишүү күч алууда.
Албетте, үй-бүлөлүк үлпөттөрдү, аш-тойлорду өткөрүүгө тыюу
салууга болбойт. Адамдардын турмушунда сөзсүз белгилей тур-
ган окуялар болору, ал эми үй-бүлөлүк үлпөттөрдүн чыгымсыз
бүтпөсү белгилүү. А бирок акылга сыярлык чекте болуунун ор-
дуна маңдай тер менен жашаган, карапайым калктын мурдагы
тойдон кем калышпайлы, сөзгө калбайлы дешип, куру намыс-
ка жетелетип, натыйжада үй-бүлөнүн бир нече айлык, кээде
«Ата-Бейит» музейи.
www.trk.kg
Чон-Таш айылы. жылдык кирешелеринен ажырап калышы кейиштүү көрүнүш.
258 17 259
