Page 262 - Кыргызстан тарыхы 11 - кл
P. 262
иштерине активдүү катышуу; согуштук блокторго жана союз-
Өкүнүчтүүсү, зыяндуу көрүнүштөргө каршы күрөшүүнүн ор-
дуна айрым мамлекеттик түрдүү рангадагы чиновниктердин, эл дарга катышпоо; нейтралдуу абалды сактоо ж. б. принциптер-
депутаттарынын андай аш-тойлорго тынбай катышышып, сай- ге таянат.
Тышкы саясатынын максатына жана принциптерине ыла-
рандашып, өздөрү да дүнгүрөтө той берүүнүн үлгүлөрүн көрсөтүп
жатышкандыктарында. йык Кыргыз Республикасы тез арада эле эл аралык аренада
Калктын каада-салтындагы терс көрүнүштөргө, аракечтик- колдоого ээ болуп, кеңири таанылды. Бишкекте 1992-ж. фев-
ке жана масчылыкка, кылмыштуулукка каршы күрөшүүдө Кыр- ралда АКШнын, көп узабай эле Кытай Эл Республикасынын,
Россиянын, Түркиянын, Германиянын ж. б. мамлекеттердин
гыз Республикасынын Конституциясына ылайык түзүлгөн Ак-
элчиликтери ачылган. 1992-ж. 2-мартта Кыргызстан Бириккен
сакалдар соттору маанилүү роль ойноодо. Азыркы мезгилде Кыр-
гызстанда 1200дөн ашык Аксакалдар соттору уюштурулуп, анда Улуттар Уюмуна мүчө болгон. 1991-1993-жж. эле Кыргыз Рес-
6 миңден ашуун адам иштеп жатышат. Бул соттор калк ара- публикасынын көз каранды эместигин дүйнөнүн 128 мамлеке-
сында тарбиялык иштерди жүргүзүүдө, кылмыштуулукка бөгөт ти таанып, 80ден ашык мамлекеттер менен дипломатиялык ма-
милелер түзүлгөн. 1998-ж. Кыргызстандын көз карандысызды-
коюуда чоң иштерди аткарууда.
гын 135 мамлекет тааныган. Дүйнөнүн 91 мамлекети менен дип-
ломатиялык мамилелер түзүлгөн. Бишкекте 11 элчилик жана
СУРООЛОР:
өкүлчүлүк ачылган. Чет өлкөлөрдө республиканын кызыкчы-
1. Эгемендүү К ы ргы зстанды н билим берүү тарм агы на кандай лыгын 17 дипломатиялык мекемелер коргойт. Кыргыз Респуб-
өзгөрүүлөр киргизилген? ликасы өз алдынча мамлекет катары кадыр-барктуу бир катар
2. А тайы н орто ж ан а ж огорку билим берүүдөгү ж аң ы лы ктар
эл аралык уюмдардын (БУУ, ОБСЕ, Эл аралык валюта фонду,
жөнүндө айтып бергиле.
3. Ры нок мам илелери м аданиятты н өнүгүшүнө кандай таасир ЮНЕСКО ж. б.) мүчөлүгүнө кабыл алынган.
берип ж атат? 1992-ж. августта Кыргызстандын көп кылымдык тарыхын-
4. Кы ргыз элинин каада-салты ндагы оң ж ана терс көрүнүштөр да биринчи болуп Биш кек шаарында Кыргыздардын Бүткүл
жөнүндө өз оюнарды баяндап бергиле. дүйнөлүк биринчи курултайы болуп өткөн. Ага дүйнөнүн 20
5. Силер ж аш аган ж ерлерде коомдук ую мдардын, аксакалдар өлкөсүндө жашаган кыргыздардын өкүлдөрү катышышкан. Азыр
сотторунун таасири барбы? дүйнөдө 3 млн ашык кыргыздар бар, алардын жарым миллион-
дон ашыгы башка өлкөлөрдө жашашат. Ар түрдүү себептерге
байланыштуу чет мамлекеттерде жашап калган боордоштордун
§ 31. КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ТЫШКЫ САЯСАТЫ катышуусу менен өткөн бул Курултай кыргыз элинин улуттук
ЖАНА ЭЛ АРАЛЫК БАЙЛАНЫШТАРЫ
аң-сезиминин өнүгүшүндөгү орчундуу окуялардан болгон.
Кыргыз Республикасынын эл аралык аброюнун көтөрүлүшүнө
Саясий байланыш- Кыргызстан эгемендүүлүккө жетишкен- президент А. Акаевдин 90-жж. Кытай Эл Республикасына,
тардын өсүшү Ден кийин эл аралык мамилелерге өз ал- Түркияга, АКШга, Улуу Британияга, Индонезияга, Филиппин-
дынча катышуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болду. ге, Францияга, Италияга, Израилге, Японияга, Түштүк Кореяга
Кыргыз Республикасы тыш кы саясатында биринчи кезекте ж. б. мамлекеттерине жасаган расмий визиттери, өз кезегинде
өзүнүн элинин кызыкчылыгын коргоо, жаңы демократиялык,
бул мамлекеттердин ар түрдүү рангадагы жетекчилеринин келип
укук туткан мамлекетти куруу үчүн тышкы ыңгайлуу шарттар- кетиши маанилүү роль ойногон.
ды түзүү максатын көздөйт. 1990-ж. биринчи жарымында Кыргыз Республикасынын
Кыргызстан тышкы саясаты: тынчтыкты, Кыргыз Респуб-
тышкы саясатынын негизги милдеттери такталып, өз алдынча
ликасынын чек араларынын туруктуулугун сактоо; КМШ өлкө- саясат жүргүзүүдөгү артыкчылыктуу багыттары аныкталган. Рес-
лөрү жана дүйнө элдери менен ар тараптуу байланыштарды
публика тышкы саясатында КМШнын, өзгөчө Борбордук Азия-
чыңдоо; КМШдагы улут аралык кагылышууларды токтотуу, нын өлкөлөрү менен байланышты күчөтүүгө маани берген. Ант-
алардын Кыргызстанда болушуна жол бербөө; чет элдик инвес- кени буларда коомдук турмуштун бардык жактары кылымдар
тицияларды республиканын эл чарбасына көбүрөөк тартуу; эл бою байланышта өнүгүп келген. Борбордук Азиянын жана Ка-
аралык соодага улуттук өндүрүштүн продукцияларын алып чы- закстандын мамлекет башчылары СССР кулаган учурдан тар-
гуу; Бириккен Улуттар Уюмунун ж. б. эл аралык уюмдардын www.trk.kg
261
260
