Page 26 - Letterhoeke 2019-1
P. 26
PASSIEVE CONSERVERING
door Tjeerd de Jong
Calqueerpapier
In archieven van architecten zoals Andries Baart en Jo Vegter en
van ingenieursbureaus zoals Kielman en Bootsma treffen we vaak
technische tekeningen aan. Meestal gaat het om zogenoemde cal-
ques, een doorzichtig moederexemplaar van een tekening en om
kopieën hiervan in de vorm van licht- en blauwdrukken.
Calques zijn getekend op trans- sche invloeden, zoals hydrolyse en Geconserveerde calques geseald in
parant materiaal zoals papier, oxidatie, worden deze bovendien polyester. (Foto Tjeerd de Jong)
linnen en kunststof. Transparant langzamerhand nog verder
papier is op verschillende afgebroken. De vezels worden tussen filtreerpapier onder ge-
manieren geproduceerd. Vanaf dus steeds verder verkleind en wichten te laten drogen, is ook dit
eind negentiende eeuw wordt het langzamerhand wordt het papier bij calqueerpapier niet mogelijk.
gemaakt door de papiervezels zeer broos. Door deze verbrossing Een methode die wel kan worden
lang te malen, waardoor deze als wordt het zeer kwetsbaar en ont- toegepast, is het kunstmatig
het ware verslijmen. staat er gemakkelijk mechanische verhogen van de luchtvochtigheid
schade in de vorm van breuken in een gecontroleerde omgeving
Calqueerpapier dat via dit en scheuren op randen en in de waardoor het calquepapier vol-
proces is gemaakt komen we het vouwen bij het gebruik. doende ‘relaxt’ om daarna gevlakt
meeste tegen. Dat levert vanuit het te kunnen worden. De gevlakte en
oogpunt van behoud de nodige Grote scheuren en ontbrekende gerepareerde tekeningen kunnen
hoofdbrekens op. Want door delen moeten worden gestabili- daarna prima worden gedigita-
de langdurige maling van de seerd en opgevuld. Maar omdat liseerd en gehanteerd. Om na de
papiervezels tijdens de productie, calqueerpapier zeer gevoelig is conservering nieuwe schade te
in jargon ook wel ‘vette maling’ voor water, het zet enorm uit, is voorkomen zijn in het verleden vele
genoemd, zijn de cellulose- of bij de conservering het gebruik calques geseald in een chemisch
papiervezels zeer kort geworden. van lijmen op waterbasis niet stabiele kunststoffolie.
En door interne en externe chemi- mogelijk. Er moet gebruik worden
gemaakt van speciale restaura- Onder passieve conservering
Calque met ontbrekende delen, scheu- tietapes of van met thermoplasti- verstaan we alle maatregelen
ren en breuken die door sche lijm geïmpregneerd Japans en voorwaarden, die gericht
gebruik zijn ontstaan. papier. Deze lijm kan na droging zijn op het optimaliseren van
(Foto Tjeerd de door warmte weer worden de omgevingsomstandig
Jong) geactiveerd. heden, bewaring en gebruik
Uit conserveringsoverwegingen is van het archiefstuk, dus alle
het noodzakelijk om de gevouwen (in)directe maatregelen die de
levensduur van de collectie en
en opgerolde tekeningen informatie verlengen.
te vlakken. In tegenstel-
ling tot ‘normaal’ papier,
dat vlak wordt gemaakt
door het eerst te
bevochtigen
en daarna
26 | LETTERHOEKE 1 2019
