Page 39 - Evimde Etkinlik Ailemde Mutluluk Var
P. 39

Osmanlı Ahlakını Öğreniyorum

                          Çiçeklerin Anlamı

                                                                                                                                                                                                                                           Kahve ve Su

             Eğer  b r  ev n  camında  sarı  ç çek  varsa
                                                                                                                                                                    Kapı Tokmağındaki Yazı                                        Eve  b r  m saf r  geld ğ   zaman
             ben m  ev mde  hasta  var,  ey  satıcılar  veya
                                                                                               Ayakkabıların Yönü                                                                                                                 kahven n yanında su  kram ed l rd .
             sokaktan  geçenler  sakın  yüksek  sesle
                                                                                                                                                       Kapı  tokmağında  ‘Ya  Fettah’  yazılıydı.  Bu                             M saf r aç  se suyu, tok  se kahvey
            bağırıp  rahatsız  etmeyes n z  demekt .  Eğer
                                                                                         Esk den  eve  m saf r  geld ğ   zaman
                                                                                                                                                       bütün  kapalı  kapıları  açan  ve  sıkıntıları                              alırdı.  Eğer  suyu  almışsa  ev  sah b
            b r  ev n  camında  kırmızı  ç çek  varsa  bu
                                                                                        ev  sah b   onların  ayakkabılarının
                                                                                                                                                       g deren  anlamına  gel yordu.  Akşam  eve                                   bunu  çok   nce  b r  üslupla  anlar,
           evde evl l k çağında b r kız vardır. Sokaktan
                                                                                        çer ye
                                                                                        burunlarını  dışarıya  doğru  değ l  de
                                                                                                      doğru                                            sıkıntılı  gelen  b r  baba  kapıda  bu  yazıyı
           geçen gençler konuşmalarınıza d kkat ed n
                                                                                                                   baktırırdı.                                                                                                     hemen  sofrayı  kurar  ve  m saf r n
                                                                                                                                      Böyle
                                                                                                                                                       okuyunca           b raz      rahatlıyor        ve     sıkıntıları           karnını doyururdu.
           ölçüsüz  laflar  kullanarak  bu  hanımefend y
                                                                                       yapmakla “b z s z n m saf rl ğ n zden
                                                                                                                                                       g der leb l yordu.
          mahcup etmeyes n z anlamına gel yordu.
                                                                                      çok  hoşnut  kaldık,  ev m z   yen den
                                                                                      şereflend rmen z   bekler z”  demek
                                                                                       sterlerd .
                                                                                                                                                                                                            Aynı Kapıda Farklı Tokmaklar

             Lambayı Dinlendir                                                    Işığı Uyandır                                                 Şehrin Kuruluşu                                            Kapı  tokmakları  ç ft  halkadan  müteşekk ld .


                                                                                                                                                                                                           Bunlardan,  aslan  başı  mot fl   ve  büyük  olanı
            Gece  vakt   yatacakları  zaman                                                                                               Osmanlı'da şeh rler kurulurken, nasıl
                                                                      İnsanlarımız  esk den  edepler ndek                                                                                                  kalın,  ç çek  mot fl   ve  küçük  olanı  da   nce  ses
             se  “lambayı  (mumu)  söndür.”                                                                                               k   b r  suya  taş  attığınızda  halkalar
                                                                       ncel klerden           ötürü        “ışığı     yak”                                                                                 çıkartırdı.  Eğer  eve  b r  erkek  m saf r  gelm ş   se,
            demezlerd . Çünkü söndürmek                               demezlerd . Çünkü yakmak olumsuz                                   merkezden  başlayarak  yayılır.  Aynı                             kalın  sesl   tokmağı  tıklatır,   çer dek   ev  sah b
            olumsuzluk  çağrıştırdığı   ç n                           b r  kel me  olduğu   ç n  onun  yer ne                            şek lde        önce       b r     cam         yapılır             gelen n  beyefend   olduğunu  anlar,  kapıyı  ev n

            “lambayı d nlend r” den l rd .                            “ışığı uyandır” den l rd .                                         ardından  da  halka  halka  evler  ve   ş                         bey  açar, bey yoksa mahrem yete uygun olarak


                                                                                                                                         yerler  cam n n etrafına  nşa ed l rd .
                                                                                                                                                                                                           kapı  açılırdı.  İnce  sesl   tokmağın  ses   duyulmuş
                                                                                                                                      Sofra Adabı                                                           se,  gelen n  b r  hanım  olduğu  anlaşılır,  kapıyı

                                     Yaşlılara Hürmet                                                              Evde  çocuklar  dah l  k mse  ayakta  yemek                                             ev n hanımı açardı.


                                                                                                                   yemezd ,  önce  eller  yıkanır,  sofraya  b rl kte
             Osmanlı  kültüründe  b r   ncel k  örneğ   olarak,  çarşıya                                           oturulur,  ev n  en  büyüğü  başlamadan


              nerken  veya  eve  dönerken,  büyüklere  hürmet                                                      yemeğe k mse başlamazdı. Büyükanne veya                                                               Komşuluk

             saded nde  b r  yaşlı  zatın  yanından  geç p  g d lmezd ,                                            büyükbaba  yemeğe  başlarken  herkes n                                 Mahallede  b r s   öldüğünde,  cenaze  ev ne   lk  önce  kıble

             ancak onun “Geç oğlum ben yavaş yürüyorum .” dey p                                                    hatırlaması   ç n  besmeley   yüksek  sesle                             st kâmet ndek  komşusundan olmak üzere, b r hafta, on gün

             müsaade etmes nden sonra g d l rd .                                                                   çeker,  sofradan  kalkılırken  “hayırların  feth ,                     yemek  yollanır,  k mse  onlara   ş tt recek  tarzda  gülüp,


                                                                                                        31         şerler n def’   ç n Fât ha Sures  okunurdu.                            eğlenmezd . Böylece komşunun acısına ortak olunurdu.
   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44