Page 1469 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1469
๑๔๕๖
บทน า
ความยุติธรรมที่ล่าช้าก็คือความไม่ยุติธรรม (justice delayed is justice denied)
ยังคงเป็นสิ่งที่พบเห็นได้ในกระบวนการยุติธรรมทุกยุคทุกสมัย การให้ความส าคัญกับระยะเวลาใน
กระบวนการยุติธรรมจึงปรากฏในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๒๕๘
ที่ก าหนดให้ด าเนินการปฏิรูปประเทศอย่างน้อยในด้านต่าง ๆ ให้เกิดผล หนึ่งในบทบัญญัติดังกล่าว
คือ เรื่องกระบวนการยุติธรรมที่ให้มีการก าหนดระยะเวลาด าเนินงานในทุกขั้นตอนของกระบวนการ
ื่
ยุติธรรมที่ชัดเจนเพอให้ประชาชนได้รับความยุติธรรมโดยไม่ล่าช้า ศาลยุติธรรมซึ่งเป็นองค์กร
ิ
ื่
ตามรัฐธรรมนูญที่มีภารกิจส าคัญในกระบวนการยุติธรรม คือ การพจารณาพพากษาคดีเพออ านวย
ิ
ความยุติธรรมให้แก่ประชาชนผู้มีอรรถคดี แต่ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ศาลยุติธรรมประสบปัญหา
ปริมาณคดีที่เพิ่มมากขึ้น การพิจารณาคดีที่ล่าช้า และความยุ่งยากของการบริหารจัดการเอกสารที่มี
จ านวนมากก่อให้เกิดปัญหาในเชิงการบริหารจัดการคดีอย่างมาก ดังนั้น ศาลยุติธรรมจึงน าเทคโนโลยี
ื่
สมัยใหม่มาใช้ในการบริหารจัดการคดีอย่างต่อเนื่องเพอตอบสนองบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญ
ื่
และบริบทของสังคมโลกที่เปลี่ยนแปลงไป ตลอดจนแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นดังกล่าว เพอให้ประชาชน
ิ
สามารถเข้าถึงกระบวนการพจารณาคดีตั้งแต่ต้นจนเสร็จสิ้นกระบวนการได้โดยง่าย และเสียค่าใช้จ่าย
น้อยลง ภายในเวลาอันรวดเร็ว
ศาลแขวงธนบุรีเป็นหนึ่งในองค์กรของศาลยุติธรรมที่ต้องมีการปรับตัวท่ามกลางสถานการณ์
ปัจจุบัน โดยมีการน าเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์มาใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการคดีและระบบ
งานธุรการในรูปแบบที่ส านักงานศาลยุติธรรมก าหนดขึ้น อาทิเช่น ระบบการยื่น ส่ง และรับค าคู่ความ
้
่
และเอกสารทางระบบรับส่งอิเล็กทรอนิกส์ (e-Filing System) ในการรับฟองคดีแพง ระบบบริการ
ื่
ข้อมูลศาลยุติธรรม (Court Integral Online Service : CIOS) เพอให้คู่ความยื่นค าร้อง ค าขอ ผ่านระบบ
อิเล็กทรอนิกส์ ระบบสารสนเทศส านวนคดี (Court Information Management System : CIMS)
เพื่อบริหารจัดการคดีภายในศาล ระบบการจัดท าสารบบและส านวนความอิเล็กทรอนิกส์ (E-CMS)
ื่
เพื่อจัดท าเอกสารส านวนคดีให้อยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น ทั้งนี้ เพอให้การด าเนินกระบวน
ิ
พจารณาคดีเป็นไปด้วยความรวดเร็ว ประชาชนผู้มีอรรถคดีเข้าถึงบริการได้อย่างสะดวก รวดเร็ว
ั
และประหยัดค่าใช้จ่าย แต่ด้วยความที่ระบบดังกล่าวมีความหลากหลายจากผู้พฒนาระบบที่
แตกต่างกันในแต่ละช่วงเวลา ท าให้ระบบต่าง ๆ ไม่เชื่อมโยงรองรับข้อมูลระหว่างกัน ความเข้าใจของ
ี
บุคลากรผู้ใช้งาน รวมทั้งอุปกรณ์ส าหรับการใช้ระบบที่ล้าสมัยและไม่เพยงพอต่อการใช้ระบบ
เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์ในปัจจุบัน ท าให้เกิดปัญหาในทางปฏิบัติที่ท าให้ระบบต่าง ๆ ไม่ได้ตอบสนอง
วัตถุประสงค์ที่แท้จริงอย่างมีประสิทธิภาพ
การบริหารจัดการคดีด้วยเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์เช่นนี้ย่อมเกิดปัญหาและความยุ่งยาก
ทั้งในด้านของระบบ ผู้ใช้งานและอุปกรณ์ ดังนั้น เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาการบริหารจัดการคดี
สมัยใหม่ด้วย เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นผลให้เกิดความรวดเร็ว สะดวก ประหยัดและทันสมัย
สาระในบทความนี้จึงเป็นการศึกษาถึงสภาพปัญหา อุปสรรค ข้อดี ข้อเสียของระบบดังกล่าว
โดยเปรียบเทียบกับการบริหารจัดการคดีในระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันตั้งแต่เริ่ม
ิ
ิ
้
ิ
กระบวนการฟองคดี การพจารณาคดี จนถึงศาลมีค าพพากษาและการบังคับตามค าพพากษา
