Page 1771 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๗๕๗

ิ
๒. แนวคิด ควำมเป็นมำในกำรยื่นค ำคู่ควำมและเอกสำรทำงระบบรับส่งอิเล็กทรอนกส์
(e- Filing)
ทฤษฎีที่ยอมรับกันมาแต่เดิมได้แบ่งหน้าที่ของรัฐออกเป็น ๓ ประเภท คือ หน้าที่ทางนิติบัญญัติ

หน้าที่ทางบริหารหรือทางปกครอง และหน้าที่ทางตุลาการ เมื่อพจารณาถึงวิวัฒนาการและบทบาท
ิ
ของรัฐแล้ว อ านาจผูกขาดในการอ านวยความยุติธรรมหรือหน้าที่ในการพจารณาพพากษาคดีเป็น
ิ
ิ
ภารกิจหลักของรัฐ การธ ารงรักษาไว้ซึ่งระบบกฎหมายเป็นเงื่อนไขส าคัญประการหนึ่งของนิติรัฐ
การอ านวยความยุติธรรมจึงเป็นภารกิจพนฐานของรัฐสมัยใหม่ ตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิ
๑
ื้
มนุษยชนของสหประชาชาติ (The Universal Declaration of Human Rights /UDHR) ลงวันที่

๑๐ ธันวาคม ค.ศ.๑๙๔๘ ข้อ ๘ ก าหนดว่า “บุคคลมีสิทธิที่จะได้รับการเยียวยาอย่างเป็นผลโดย

ศาลของประเทศตนที่มีเขตอ านาจ ในกรณีที่มีการกระท าละเมิดสิทธิขั้นพนฐานที่ก าหนดโดย
ื้
๒
รัฐธรรมนูญหรือโดยกฎหมาย” และข้อ ๑๐ ก าหนดว่า “บุคคลย่อมมีสิทธิโดยเสมอภาคอย่างบริบูรณ์
ในอันที่จะได้รับการพจารณาคดีอย่างเป็นธรรมและเปิดเผยจากศาลที่เป็นอิสระและไม่ล าเอียง
ิ
๓
ในการก าหนดสิทธิและหน้าที่ของตนและการกระท าผิดอาญาใด ๆ ที่ถูกกล่าวหา” การเข้าถึง
กระบวนการยุติธรรมจึงเป็นสิทธิพนฐานของหลักนิติธรรม (The rule of law) และเป็นหลักสากล
ื้
ที่ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกตระหนักแม้แต่ประเทศไทย ดังจะเห็นได้จากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

ึ
พ.ศ. ๒๕๖๐ หมวด ๖ แนวนโยบายแห่งรัฐ มาตรา ๖๘ บัญญัติว่า “รัฐพงจัดระบบบริหารงานใน
กระบวนการยุติธรรมทุกด้านให้มีประสิทธิภาพ เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ และให้ประชาชนเข้าถึง

กระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสียค่าใช้จ่ายที่สูงเกินสมควร” รัฐจึงมีหน้าที่
ด าเนินการและสร้างกลไกให้พลเมืองของชาติสามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวก

เสมอภาค และเป็นธรรม

ปัจจุบันสภาพสังคมและวิถีชีวิตของผู้คนทั่วโลกเปลี่ยนแปลงจากเดิมมาสู่สังคมอิเล็กทรอนิกส์

(Electronic society or E-society) เทคโนโลยีถูกน ามาใช้มากขึ้น ผู้คนติดต่อสื่อสารกันและ
ิ
ท าธุรกรรมระหว่างกันโดยใช้คอมพวเตอร์และโทรศัพท์เคลื่อนที่ผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต

๑ ชาญชย แสวงศักดิ์, กฎหมายมหาชน ความเป็นมา ทฤษฎี และหลักการที่ส าคัญ, พิมพ์ครั้งที่ ๓ (กรุงเทพฯ:
ั
วิญญูชน, ๒๕๕๖), หน้า ๒๐๘. หน้า ๒๑๒.
๒ Article 8 of the Universal Declaration of Human Rights “Everyone has the right to an effective
remedy by the competent national tribunals for acts violating the fundamental rights granted him by
the constitution or by law”
๓ Article 10 of the Universal Declaration of Human Rights “Everyone is entitled in full equality
to a fair and public hearing by an independent and impartial tribunal, in the determination of his rights
and obligations and of any criminal charge against him.”