Page 4 - BNDIA ARUBA
P. 4

A4   LOCAL
                    Diabierna 25 Mei 2018

            Personanan Afrocaribeño ta core mas risico
                              Un di cada tres hende cu ta haya stroke no ta sobrevivi



                                                                                                                        grupo ey nan ta wak mas hende cu a
                                                                                                                        sufri un stroke.
                                                                                                                        Tin  factor  cu  ta  contribui  pa  haya
                                                                                                                        stroke y cu nos por cambia nan. Un di
                                                                                                                        nan ta presion cu ta keda pa largo tem-
                                                                                                                        po halto. E otro ta diabetes of malesa
                                                                                                                        di sucu of sucu halto y tambe huma-
                                                                                                                        mento di sigaria. E tres factornan aki
                                                                                                                        ta esunnan cu mas ta hisa e riesgo pa
                                                                                                                        un persona por haya un stroke. Otro
                                                                                                                        factor pa tene cuenta ta colesterol hal-
                                                                                                                        to, falta di movecion, consumo exce-
                                                                                                                        sivo di alcohol, sobrepeso, problema
                                                                                                                        di ritmo di curason, ya sea curason cu
                                                                                                                        ta bati basta duro y iregular. Otro fac-
                                                                                                                        tor di riesgo ta uzo di droga, vooral
                                                                                                                        cocaina y stress.
                                                                                                                        Tocante  e  uzo  di  aspirin  tur  dia,  sr.
                                                                                                                        Croes a declara na e matutino aki cu
                                                                                                                        e no ta algo standard pa tur pashent.
                                                                                                                        Sinembargo  pa  e  pashentnan  cu  ta
            ORANJESTAD  –  Segun  dok-          pa e famia, ya cu e persona cu tabata  e sintomanan pa yuda salba e bida di  sufri  di  presion  halto  y  di  risiconan
            ter  Kenneth  Croes,  stroke  ta  un  totalmente independiente, despues di  e pashent y evita e riesgo di keda cu  cardio-vascular,  specialmente  si  el  a
            malesa  nan  ta  wak  bastante  no  un stroke ta bira dependiente di otro  menos deshabilidad posibel.      haya cierto sintomanan caba, e uzo di
            solamente na Aruba, pero na tur  pa e por biba. E pashent ta keda lam  Tin factornan di riesgo pa haya stroke  aspirin ta wordo recomenda. Ta wor-
            parti di mundo. Na Aruba di cada  y e no por papia mas, e no por come  cu  dificilmente  e  profesionalnan  no  do  uza  acido  acetilsalicilico  80  mlgr
            tres hende cu ta haya un stroke,  mas su so sino cu mester wordo cria  por haci casi nada. Un di nan ta edad,  un  biaha  pa  dia.  Aspirin  ta  contene
            varios biaha no ta logra sobrevi-   y no por cuida pa su mes mas. E per-  mas halto bo edad ta, mas vulnerabel  acido acetilsalicilico y acido ascorbico
            vi.  E  ta  fayece  den  corto  tempo,  sona mester di ayudo y cu esaki ta bin  bo bira di sufri un stroke. Otro fac-  den dje.
            of e ta fayece despues di sufri un  un componente economico ya cu tin  tor ta cu hende homber ta haya mas  E topico aki, departamento di Salud
            stroke.  Mientras  e  otro  dos  si  ta  gastonan cu mester atende pa brinda  stroke cu hende muhe. Tambe e rasa  Publico  conhuntamente  Plataforma
            sobrevivi, pero un parti ta keda cu  un bon cuido.                      ta hunga un rol. El a bisa cu e per-  di Promocion di Salud a bin cu esaki
            un deshabilidad grandi.             E stroke ta cay den e malesa cardio-  sonanan Afrocaribeño ta mas factibel  pa asina conscientisa y trece mas in-
                                                vascular pa consecuencia di problema  pa  haya  un  stroke.  Esaki  nan  a  wak  formacion  cerca  nos  comunidad  to-
            Cifranan                            di curason y di adernan. E ta wordo  a base di e cifranan, pero ainda nan  cante  e  problema  di  stroke  of  atake
            E  conoce  di  cerca  e  situacion  di  desaroya rapido. Di un momento pa  no sa exactamente e pakico e ta asina.  celebral.  Esaki  den  cuadro  di  Dia
            stroke na Aruba, ya cu unabes cu el  otro e persona ta cambia y e ta haya  E edad ta personanan di un edad un  Internacional  di  Presion  Halto  cu  a
            a  gradua  como  dokter  na  Hulanda,  sintomanan,  manera:  E  cara  di  per-  tiki avansa entre 55 pa 80 aña. Den e  tuma luga recientemente.
            el a bin traha como dokter di cuido  sona ta cambia. E boca ta hala pa un
            den Horacio Oduber Hospitaal. Du-   banda. Tambe e man di e pashent of
            rante henter un aña el a traha tambe  un banda di e curpa ta perde forsa, e ta
            cu departamento di neurologia, unda  bira lam of falta di coordinacion. Otro
            pashent cu ta haya un stroke ta keda  aspecto pa identifica e posibilidad di
            interna.                            un  stroke  ta  e  manera  cu  e  pashent
            E  cifra  di  personanan  cu  a  keda  in-  ta papia cu por cambia. Di repenti e
            terna pa motibo di un stroke na 2016  lenga ta pisa of su palabra no ta sali
            (october) a mustra cu 187 caso a keda  bon of loke e ta papia no ta coherente
            registra e aña ey. Den 10 luna mas of  of bruha. Tambe e pashent por perde
            menos 19 caso pa luna a sosode. Esaki  habla completo. Ta bon pa corda e ora
            kiermen  aproximadamente  un  caso  cu e sintomanan aki a cuminsa ya cu e
            di stroke cada 2 pa 3 dia. Of 2 pa 3  ta yuda despues con pa trata e pashent.
            pashent pa siman, y esey bastante pa  Ta importante pa yama emergencia ya
            un isla manera Aruba. Esaki ta un re-  cu e sintomanan aki ta algo pa atende
            fleho di e dimension di e problema di  cu emergencia. Tin biaha e pashent ta
            stroke riba nos isla.               keda duda of warda prome cu ta tuma
            Pero na Merca por ehempel ta wordo  accion. E actitud aki mester cambia,
            registra 800 mil caso di stroke pa aña.  segun sr. Croes. Recientemente Bon
            Esey kiermen cu alrededor di cada 40  Dia Aruba den su seccion di salud a
            seconde un hende ta haya un stroke.  enfoca  specificamente  riba  e  topi-
            Na Hulanda dos pa tres di cada mil  conan di malesanan cardio-vascular.
            persona ta haya un stroke. Pero si ta
            mira e cifra aki, e por subi te na 10 di  Preveni stroke
            cada mil persona cu ta haya un stroke  Un aspecto importante ta cu tin pa-
            pa motibo di edad halto. Esaki kier-  shent ta haya sintomanan di stroke of
            men cu edad ta un factor di riesgo cu  loke  ta  wordo  yama  TIA  (Transient
            ta hunga un rol.                    Ischemic Attack) of stroke pasahero,
                                                pero  nan  ta  sintomanan  cu  ta  pasa
            Con pa identifica un stroke         of resolve nan mes denter di 24 ora.
            Sr. Croes ta haya bon pa nos tur con-  Importante di esaki ta un e curpa ta
            scientisa  di  e  problema  di  stroke  y  duna bo un señal di alerta cu bo no
            conoce su causa y factornan di riesgo,  por neglisha, caminda bo ta na riesgo
            ya cu no solamente e ta un peso gran-  di haya un stroke.
            di no solamente pa e pashent mes cu  Un gran parti di strokenan por ta pre-
            ta keda cu un deshabilidad caminda e  venibel,  segun  sr.  Croes.  E  pashent
            mester adapta su bida.              por  haya  tratamento  cu  por  wordo
            E ta keda un peso pa e comunidad y  duna na e momentonan cu e ta sinti
   1   2   3   4   5   6   7   8   9