Page 4 - BNDIA ARUBA
P. 4
A4 LOCAL
Diabierna 25 Mei 2018
Personanan Afrocaribeño ta core mas risico
Un di cada tres hende cu ta haya stroke no ta sobrevivi
grupo ey nan ta wak mas hende cu a
sufri un stroke.
Tin factor cu ta contribui pa haya
stroke y cu nos por cambia nan. Un di
nan ta presion cu ta keda pa largo tem-
po halto. E otro ta diabetes of malesa
di sucu of sucu halto y tambe huma-
mento di sigaria. E tres factornan aki
ta esunnan cu mas ta hisa e riesgo pa
un persona por haya un stroke. Otro
factor pa tene cuenta ta colesterol hal-
to, falta di movecion, consumo exce-
sivo di alcohol, sobrepeso, problema
di ritmo di curason, ya sea curason cu
ta bati basta duro y iregular. Otro fac-
tor di riesgo ta uzo di droga, vooral
cocaina y stress.
Tocante e uzo di aspirin tur dia, sr.
Croes a declara na e matutino aki cu
e no ta algo standard pa tur pashent.
Sinembargo pa e pashentnan cu ta
ORANJESTAD – Segun dok- pa e famia, ya cu e persona cu tabata e sintomanan pa yuda salba e bida di sufri di presion halto y di risiconan
ter Kenneth Croes, stroke ta un totalmente independiente, despues di e pashent y evita e riesgo di keda cu cardio-vascular, specialmente si el a
malesa nan ta wak bastante no un stroke ta bira dependiente di otro menos deshabilidad posibel. haya cierto sintomanan caba, e uzo di
solamente na Aruba, pero na tur pa e por biba. E pashent ta keda lam Tin factornan di riesgo pa haya stroke aspirin ta wordo recomenda. Ta wor-
parti di mundo. Na Aruba di cada y e no por papia mas, e no por come cu dificilmente e profesionalnan no do uza acido acetilsalicilico 80 mlgr
tres hende cu ta haya un stroke, mas su so sino cu mester wordo cria por haci casi nada. Un di nan ta edad, un biaha pa dia. Aspirin ta contene
varios biaha no ta logra sobrevi- y no por cuida pa su mes mas. E per- mas halto bo edad ta, mas vulnerabel acido acetilsalicilico y acido ascorbico
vi. E ta fayece den corto tempo, sona mester di ayudo y cu esaki ta bin bo bira di sufri un stroke. Otro fac- den dje.
of e ta fayece despues di sufri un un componente economico ya cu tin tor ta cu hende homber ta haya mas E topico aki, departamento di Salud
stroke. Mientras e otro dos si ta gastonan cu mester atende pa brinda stroke cu hende muhe. Tambe e rasa Publico conhuntamente Plataforma
sobrevivi, pero un parti ta keda cu un bon cuido. ta hunga un rol. El a bisa cu e per- di Promocion di Salud a bin cu esaki
un deshabilidad grandi. E stroke ta cay den e malesa cardio- sonanan Afrocaribeño ta mas factibel pa asina conscientisa y trece mas in-
vascular pa consecuencia di problema pa haya un stroke. Esaki nan a wak formacion cerca nos comunidad to-
Cifranan di curason y di adernan. E ta wordo a base di e cifranan, pero ainda nan cante e problema di stroke of atake
E conoce di cerca e situacion di desaroya rapido. Di un momento pa no sa exactamente e pakico e ta asina. celebral. Esaki den cuadro di Dia
stroke na Aruba, ya cu unabes cu el otro e persona ta cambia y e ta haya E edad ta personanan di un edad un Internacional di Presion Halto cu a
a gradua como dokter na Hulanda, sintomanan, manera: E cara di per- tiki avansa entre 55 pa 80 aña. Den e tuma luga recientemente.
el a bin traha como dokter di cuido sona ta cambia. E boca ta hala pa un
den Horacio Oduber Hospitaal. Du- banda. Tambe e man di e pashent of
rante henter un aña el a traha tambe un banda di e curpa ta perde forsa, e ta
cu departamento di neurologia, unda bira lam of falta di coordinacion. Otro
pashent cu ta haya un stroke ta keda aspecto pa identifica e posibilidad di
interna. un stroke ta e manera cu e pashent
E cifra di personanan cu a keda in- ta papia cu por cambia. Di repenti e
terna pa motibo di un stroke na 2016 lenga ta pisa of su palabra no ta sali
(october) a mustra cu 187 caso a keda bon of loke e ta papia no ta coherente
registra e aña ey. Den 10 luna mas of of bruha. Tambe e pashent por perde
menos 19 caso pa luna a sosode. Esaki habla completo. Ta bon pa corda e ora
kiermen aproximadamente un caso cu e sintomanan aki a cuminsa ya cu e
di stroke cada 2 pa 3 dia. Of 2 pa 3 ta yuda despues con pa trata e pashent.
pashent pa siman, y esey bastante pa Ta importante pa yama emergencia ya
un isla manera Aruba. Esaki ta un re- cu e sintomanan aki ta algo pa atende
fleho di e dimension di e problema di cu emergencia. Tin biaha e pashent ta
stroke riba nos isla. keda duda of warda prome cu ta tuma
Pero na Merca por ehempel ta wordo accion. E actitud aki mester cambia,
registra 800 mil caso di stroke pa aña. segun sr. Croes. Recientemente Bon
Esey kiermen cu alrededor di cada 40 Dia Aruba den su seccion di salud a
seconde un hende ta haya un stroke. enfoca specificamente riba e topi-
Na Hulanda dos pa tres di cada mil conan di malesanan cardio-vascular.
persona ta haya un stroke. Pero si ta
mira e cifra aki, e por subi te na 10 di Preveni stroke
cada mil persona cu ta haya un stroke Un aspecto importante ta cu tin pa-
pa motibo di edad halto. Esaki kier- shent ta haya sintomanan di stroke of
men cu edad ta un factor di riesgo cu loke ta wordo yama TIA (Transient
ta hunga un rol. Ischemic Attack) of stroke pasahero,
pero nan ta sintomanan cu ta pasa
Con pa identifica un stroke of resolve nan mes denter di 24 ora.
Sr. Croes ta haya bon pa nos tur con- Importante di esaki ta un e curpa ta
scientisa di e problema di stroke y duna bo un señal di alerta cu bo no
conoce su causa y factornan di riesgo, por neglisha, caminda bo ta na riesgo
ya cu no solamente e ta un peso gran- di haya un stroke.
di no solamente pa e pashent mes cu Un gran parti di strokenan por ta pre-
ta keda cu un deshabilidad caminda e venibel, segun sr. Croes. E pashent
mester adapta su bida. por haya tratamento cu por wordo
E ta keda un peso pa e comunidad y duna na e momentonan cu e ta sinti

