Page 6 - HOH
P. 6
Diasabra, 6 December 2025 AWEMainta INTERNACIONAL 21
Morto infantil global subiendo pa prome biaha e siglo aki
Fundacion Gates ta spierta
E Bill & Melinda Gates Foundation a emiti un spiertamento
serio: Pa prome biaha den mas di dos decada, e number
di muchanan cu ta muri prome cu edad di cinco aña ta
proyecta pa aumenta na 2025.
Un estimacion di 4.8 miyon mucha lo muri globalmente,
subiendo for di 4.6 miyon na 2024, marcando un cambio
historico y doloroso den e progreso di salud infantil.
E tendencia alarmante aki ta menasa di deshaci añas di
avance logra via esfuersonan di salud global, particular-
mente den regionnan di entrada abou y vulnerabel. Segun
Newsweek, The Straits Times, y otro fuentenan, esaki ta e Paisnan cu e sistemanan di salud mas debil, carganan halto
prome subida den mortalidad infantil global desde comienso di debe, y esnan afecta pa conflicto, cambio di clima, y insig-
di añanan 2000 — un periodo durante cual inversionnan uridad di cuminda ta spera di sufri mas tanto. E regionnan
grandi den vacuna, cuido primario, y salud materno a pusha aki hopi biaha falta e infrastructura pa yena e buraconan
numbernan abou constantemente. laga atras pa ayudo cu ta disparce.
E motor principal tras di e subida aki ta cortamento masivo Expertonan y defensornan ta pidiendo accion urgente.
den ayudo di desaroyo internacional pa salud. Segun Reuters Restaura — y aumenta — fondo internacional pa salud
y Willow Health Media, fondo pa asistencia di salud global infantil global ta wordo mira como esencial pa stop e
(conoci como “Development Assistance for Health” of DAH) tendencia mortal aki. Sin dje, mundo por perde un genera-
a cay drasticamente cu casi 27% na 2024. E cortamentonan cion di mucha na causanan cu ya nos a siña con pa preveni.
aki ta bin grandemente for di nacionnan donante di entrada
halto cu ta redirigi recursonan pa paden of cambiando prio- E mensahe ta cla: Progreso no ta permanente. Si mundo no
ridadnan. actua awo, e lo paga e prijs den bidanan hoben perdi — no
pasobra nos no tabatin e hermentnan, pero pasobra nos a
E bashi financiero aki ta teniendo un efecto inmediato faya di cumpli cu nos promesanan.
y mortal riba servicionan cu un tempo tabata mantene
muchanan bibo — manera programanan di inmunisacion,
iniciativanan di nutricion, y acceso na cuido medico basico.
E “Goalkeepers Report” di Gates Foundation ta spierta cu si
e tendencianan aki continua, diesnan di miyones di mucha
mas por muri pa 2045 — mortonan cu ta grandemente
prevenibel.
Gran parti di e bahada di mortalidad infantil durante e ultimo
25 aña tabata debi na esfuersonan global coordina: campa-
ñanan masivo di vacunacion contra enfermedadnan manera
sarampi y pneumonia, mehoracionnan den cuido prenatal
y neonatal, y intervencionnan di salud publico extenso. E
progreso aki awo ta wordo deshaci rapidamente.
Loke ta haci e situacion specialmente tragico ta cu hopi di
e mortonan infantil aki ainda por wordo preveni facilmente.
Intervencionnan simpel — manera vacuna di costo abou,
sosten nutricional, y acceso na trahadonan di salud entrena
— ta keda pafo di alcance pa miyones, no pasobra nan no ta
existi, pero pasobra fondo a seca.

