Page 6 - HOH
P. 6

Diasabra, 6 December 2025                                      AWEMainta                            INTERNACIONAL                          21



        Morto infantil global subiendo pa prome biaha e siglo aki



                                                       Fundacion Gates ta spierta




       E Bill & Melinda Gates Foundation a emiti un spiertamento
       serio: Pa prome biaha den mas di dos decada, e number
       di muchanan cu ta muri prome cu edad di cinco aña ta
       proyecta pa aumenta na 2025.



       Un  estimacion  di  4.8  miyon  mucha  lo  muri  globalmente,
       subiendo for di 4.6 miyon na 2024, marcando un cambio

       historico y doloroso den e progreso di salud infantil.


       E tendencia alarmante aki  ta menasa di  deshaci añas di
       avance  logra via esfuersonan  di salud global, particular-

       mente den regionnan di entrada abou y vulnerabel. Segun
       Newsweek, The Straits Times, y otro fuentenan, esaki ta e                  Paisnan cu e sistemanan di salud mas debil, carganan halto
       prome subida den mortalidad infantil global desde comienso                 di debe, y esnan afecta pa conflicto, cambio di clima, y insig-
       di  añanan 2000  — un periodo  durante cual inversionnan                   uridad di cuminda ta spera di sufri mas tanto. E regionnan

       grandi den vacuna, cuido primario, y salud materno a pusha                 aki hopi biaha falta e infrastructura pa yena e buraconan
       numbernan abou constantemente.                                             laga atras pa ayudo cu ta disparce.


       E motor principal tras di e subida aki ta cortamento masivo                Expertonan y defensornan ta pidiendo accion urgente.

       den ayudo di desaroyo internacional pa salud. Segun Reuters                Restaura —  y  aumenta —  fondo internacional  pa salud
       y Willow Health Media, fondo pa asistencia di salud global                 infantil global ta wordo mira como esencial pa  stop e
       (conoci como “Development Assistance for Health” of DAH)                   tendencia mortal aki. Sin dje, mundo por perde un genera-
       a cay drasticamente cu casi 27% na 2024. E cortamentonan                   cion di mucha na causanan cu ya nos a siña con pa preveni.

       aki ta bin grandemente for di nacionnan donante di entrada
       halto cu ta redirigi recursonan pa paden of cambiando prio-                E mensahe ta cla: Progreso no ta permanente. Si mundo no
       ridadnan.                                                                  actua awo, e lo paga e prijs den bidanan hoben perdi — no
                                                                                  pasobra nos no tabatin e hermentnan, pero pasobra nos a

       E  bashi  financiero  aki  ta  teniendo  un  efecto  inmediato             faya di cumpli cu nos promesanan.
       y  mortal  riba servicionan  cu  un  tempo tabata mantene
       muchanan  bibo — manera programanan di inmunisacion,
       iniciativanan di nutricion, y acceso na cuido medico basico.

       E “Goalkeepers Report” di Gates Foundation ta spierta cu si
       e tendencianan aki continua, diesnan di miyones di mucha
       mas  por  muri  pa  2045  —  mortonan  cu  ta  grandemente
       prevenibel.



       Gran parti di e bahada di mortalidad infantil durante e ultimo
       25 aña tabata debi na esfuersonan global coordina: campa-
       ñanan masivo di vacunacion contra enfermedadnan manera

       sarampi y pneumonia, mehoracionnan den cuido prenatal
       y neonatal, y intervencionnan  di salud publico extenso. E
       progreso aki awo ta wordo deshaci rapidamente.



       Loke ta haci e situacion specialmente tragico ta cu hopi di
       e mortonan infantil aki ainda por wordo preveni facilmente.
       Intervencionnan  simpel  —  manera vacuna di costo abou,
       sosten nutricional, y acceso na trahadonan di salud entrena

       — ta keda pafo di alcance pa miyones, no pasobra nan no ta
       existi, pero pasobra fondo a seca.
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11