Page 7 - AHATA
P. 7

Diamars, 24 Maart 2026                                         AWEMainta                                                  LOCAL             3














                 ‘Certesa performativo’ ta








       debilita debate real na Aruba








       TIN un cultura den crecemento di un “certesa performa-
       tivo” na Aruba. Tur hende tin un opinion. Tur hende ta papia

       cu hopi confiansa. Pero masha poco hende ta dispuesto pa
       cuestiona nan propio suposicionnan. E desbalansa ey no ta
       inofensivo mas—e  ta birando un  problema structural  den
       con e pais ta pensa, debati, y finalmente, ta tuma decision.



       Rednan social a acelera e cambio aki. Nan a transforma
       temanan nacional compleho den argumentonan cortico,
       sin nuance ni contexto. Retonan di infrastructura ta wordo

       reduci na un wega di tira culpa. E subida di costo di bida
       ta bira un slogan politico. E presion riba cuido di salud ta
       wordo presenta como un fayo sin ningun analisis. Esakinan
       no ta asuntonan simpel; nan ta rekeri profundidad, data, y                 E resultado ta un sociedad cu ta papia constantemente pero

       un honestidad incomodo.                                                    ta compronde masha poco. E temanan cu mas ta importa—
                                                                                  esnan cu ta afecta e Arubiano di tur dia—ta keda scondi
       Pero esey ta precisamente loke falta.                                      bou di hopi distraccion. Problemanan real ta rekeri atencion
                                                                                  sostenibel, pero atencion a bira fragmenta. Mas duro e reac-

       En bes de esey, e combersacion nacional cada bes mas ta                    cion ta, mas poco substancia e sa contene.
       wordo guia pa reaccionnan emocional y lealtad  politico.
       Hende no ta puntra: “Kico ta berdad?”, nan ta puntra: “Ken                 Tambe  tin  un  berdad  incomodo  tras  di  e  patronchi  aki:
       a bis’e?” y “Cual banda ta beneficia?”. E cambio aki por                   Certesa ta mas facil cu reflexion. Ta mas facil pa defende un

       parse sutil, pero su consecuencianan ta serio. E ta trans-                 posicion cu pa cuestion’e. Mas facil pa ignora informacion
       forma discurso publico for di un buskeda pa solucion den un                cu pa proces’e. Mas facil pa ataca un fuente cu pa debati
       competencia di narativa.                                                   riba su contenido. Pero un sociedad construi riba e mental-
                                                                                  idad ey no por soluciona problemanan compleho; e por djis
       Y ey e peligro real ta biba.                                               ripiti nan.



       Pasobra mientras criticonan ta ocupa atacando e mensa-                     Aruba no ta sufri di un falta di informacion. E ta sufri di un
       hero,  nan  ta  ignora  e  mensahe  mes.  Un  informe  cu  ta              falta di pensamento disciplina. E hermentnan pa compronde

       destaca e presion financiero riba hogarnan no ta hiba na un                realidad t’ey—data, reportahenan, analisis—pero nan ta
       discusion riba salario, inflacion, of desigualdad structural.              wordo opaca cada bes mas pa reaccion y suposicion.
       E ta bira un debate riba cual partidonan politico ta respon-
       sabel. Un articulo cu ta expone problemanan social ta wordo                Si esaki continua, e consecuencianan lo no ta abstracto. Nan

       rechasa como “negatividad” en bes di wordo examina pa su                   lo ta visibel den fayonan di maneho, presion economico, y
       validez. Un analisis historico cu ta reta creencianan bieu ta              fragmentacion social. Pasobra decisionnan tuma sin profun-
       wordo etiketa mesora como un “agenda,” manera si e inco-                   didad ta decisionnan tuma ciegamente.
       modidad mes ta prueba di un ‘bias’.

                                                                                  E pais no tin mester di mas opinion. E tin mester di miho
       Esaki no ta pensamento critico. Esaki ta evasion.                          pregunta.
   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12