Page 7 - AHATA
P. 7
Diamars, 24 Maart 2026 AWEMainta LOCAL 3
‘Certesa performativo’ ta
debilita debate real na Aruba
TIN un cultura den crecemento di un “certesa performa-
tivo” na Aruba. Tur hende tin un opinion. Tur hende ta papia
cu hopi confiansa. Pero masha poco hende ta dispuesto pa
cuestiona nan propio suposicionnan. E desbalansa ey no ta
inofensivo mas—e ta birando un problema structural den
con e pais ta pensa, debati, y finalmente, ta tuma decision.
Rednan social a acelera e cambio aki. Nan a transforma
temanan nacional compleho den argumentonan cortico,
sin nuance ni contexto. Retonan di infrastructura ta wordo
reduci na un wega di tira culpa. E subida di costo di bida
ta bira un slogan politico. E presion riba cuido di salud ta
wordo presenta como un fayo sin ningun analisis. Esakinan
no ta asuntonan simpel; nan ta rekeri profundidad, data, y E resultado ta un sociedad cu ta papia constantemente pero
un honestidad incomodo. ta compronde masha poco. E temanan cu mas ta importa—
esnan cu ta afecta e Arubiano di tur dia—ta keda scondi
Pero esey ta precisamente loke falta. bou di hopi distraccion. Problemanan real ta rekeri atencion
sostenibel, pero atencion a bira fragmenta. Mas duro e reac-
En bes de esey, e combersacion nacional cada bes mas ta cion ta, mas poco substancia e sa contene.
wordo guia pa reaccionnan emocional y lealtad politico.
Hende no ta puntra: “Kico ta berdad?”, nan ta puntra: “Ken Tambe tin un berdad incomodo tras di e patronchi aki:
a bis’e?” y “Cual banda ta beneficia?”. E cambio aki por Certesa ta mas facil cu reflexion. Ta mas facil pa defende un
parse sutil, pero su consecuencianan ta serio. E ta trans- posicion cu pa cuestion’e. Mas facil pa ignora informacion
forma discurso publico for di un buskeda pa solucion den un cu pa proces’e. Mas facil pa ataca un fuente cu pa debati
competencia di narativa. riba su contenido. Pero un sociedad construi riba e mental-
idad ey no por soluciona problemanan compleho; e por djis
Y ey e peligro real ta biba. ripiti nan.
Pasobra mientras criticonan ta ocupa atacando e mensa- Aruba no ta sufri di un falta di informacion. E ta sufri di un
hero, nan ta ignora e mensahe mes. Un informe cu ta falta di pensamento disciplina. E hermentnan pa compronde
destaca e presion financiero riba hogarnan no ta hiba na un realidad t’ey—data, reportahenan, analisis—pero nan ta
discusion riba salario, inflacion, of desigualdad structural. wordo opaca cada bes mas pa reaccion y suposicion.
E ta bira un debate riba cual partidonan politico ta respon-
sabel. Un articulo cu ta expone problemanan social ta wordo Si esaki continua, e consecuencianan lo no ta abstracto. Nan
rechasa como “negatividad” en bes di wordo examina pa su lo ta visibel den fayonan di maneho, presion economico, y
validez. Un analisis historico cu ta reta creencianan bieu ta fragmentacion social. Pasobra decisionnan tuma sin profun-
wordo etiketa mesora como un “agenda,” manera si e inco- didad ta decisionnan tuma ciegamente.
modidad mes ta prueba di un ‘bias’.
E pais no tin mester di mas opinion. E tin mester di miho
Esaki no ta pensamento critico. Esaki ta evasion. pregunta.

