Page 44 - Kelas XII.indb
P. 44
4. Napi unteng bebaosan ring palet siki miwah kalih wacanané punika?
...........................................................................................................................................................
5. Palet ping pat miwah lima nyritayang indik napi?
...........................................................................................................................................................
Pidabdab 5. Pangresep Indik Lengkara Lumaksana Miwah Lengkara
Linaksana
5.1 Teges Lengkara Lumaksana
1. Lengkara Lumaksana
Wangun lengkara lumaksana miwah linaksana ring basa Bali mesib pisan sekadi ring
basa Indonésia, lumbrahipun lengkarané puniki kasinahang antuk piorah lengkaranipun.
Yening sajeroning lengkara, kaanan kruna kria malaksana, pamekas puguhing lengkaranipun
ngelaksanayang pekaryan utawi ngemargiang pakaryan , punika kawastanin Lengkara
Lumaksana ( Kalimat Aktif ).
Umpamin ipun sane nglaksanayang karya dados unteng bebaosan :
• I Putu Setiawan jemet pesan malajah.
• Para sisiane sami sedek ngwéntenang bazar ring sekolahan
Ring lengkarané punika, sang nglaksanayang pakaryan sané dados unteng wiadin
pokok bebaosan, mawasta pikukuhing lengkara. Pikukuhing lengkara wiadin jejering
lengkara punika kawangun antuk kruna aran.
2. Lengkara Linaksana
Lengkara Linaksana teges ipun wangun lengkara sané jejering utwi puguhing
lengkaranipun kakenéning karya utawi parilaksana antuk penampén lengkarané.
Lengkara Linaksana puniki kacihnayang antuk karya sané sampun puput kalaksananyang
(kalimat pasif).
Soroh lengkara Linaksana :
• Lengkara Linaksana kaping 1
Sané kapratama winangun antuk kruna kriya dados jejering lengkara.
Umpami : “Alih-alihin tiang Nyoman uli tuni”
“Uberina panginané tekén manuké kanti leleh”
• Lengkara Linaksana kaping 2
Sané kaping kalih puniki winangun antuk pangater ka-, kadulurin kurna kria dados jejering.
Umpami : “Ipun kacingak olih dané jero mangku”
“Ajengané kabungkus antuk dagang nasiné”.
• Lengkara Linaksana kaping 3
Sané kaping tiga puniki kacihnayang antuk wangun pangater ka-, miwah pangiring -ang,
wiadin pangater ma-, sané pacang ngawetuang karya Linaksana (pasif).
Umpami : “Luluné kaentungang di tegalé”
“Sampiné kategulang di punyan kayuné”
UDIANA SASTRA Tata Basa Bali 37

