Page 44 - Kelas XII.indb
P. 44

4.  Napi unteng bebaosan ring palet siki miwah kalih wacanané punika?
                       ...........................................................................................................................................................
                  5.  Palet ping pat miwah lima nyritayang indik napi?
                       ...........................................................................................................................................................
               Pidabdab 5. Pangresep Indik Lengkara  Lumaksana Miwah  Lengkara

               Linaksana

               5.1   Teges Lengkara Lumaksana
                  1.  Lengkara Lumaksana
                           Wangun  lengkara lumaksana miwah linaksana ring basa Bali mesib pisan sekadi ring
                      basa Indonésia, lumbrahipun lengkarané puniki kasinahang antuk piorah lengkaranipun.
                      Yening sajeroning lengkara, kaanan kruna kria malaksana, pamekas puguhing lengkaranipun
                      ngelaksanayang pekaryan utawi   ngemargiang pakaryan , punika kawastanin Lengkara
                      Lumaksana ( Kalimat Aktif ).

                      Umpamin ipun sane nglaksanayang karya dados unteng bebaosan :

                      •  I Putu Setiawan jemet pesan malajah.
                      •  Para sisiane sami sedek ngwéntenang bazar ring sekolahan

                           Ring lengkarané punika, sang nglaksanayang pakaryan sané dados unteng wiadin
                      pokok bebaosan, mawasta pikukuhing lengkara.  Pikukuhing lengkara  wiadin jejering
                      lengkara punika kawangun antuk kruna aran.
                  2.  Lengkara Linaksana
                           Lengkara Linaksana teges ipun wangun lengkara sané jejering utwi puguhing
                      lengkaranipun  kakenéning karya  utawi parilaksana  antuk penampén  lengkarané.
                      Lengkara Linaksana puniki kacihnayang antuk karya sané sampun puput kalaksananyang
                      (kalimat pasif).


                      Soroh lengkara Linaksana :

                  •  Lengkara Linaksana kaping 1
                     Sané kapratama winangun antuk kruna kriya dados jejering lengkara.


                     Umpami : “Alih-alihin tiang Nyoman uli tuni”
                                   “Uberina panginané tekén manuké kanti leleh”

                  •  Lengkara Linaksana kaping 2
                     Sané kaping kalih puniki winangun antuk pangater ka-, kadulurin kurna kria dados jejering.


                     Umpami : “Ipun kacingak olih dané  jero mangku”
                                    “Ajengané kabungkus antuk dagang nasiné”.
                  •  Lengkara Linaksana kaping 3

                     Sané kaping tiga puniki kacihnayang antuk wangun pangater ka-, miwah pangiring -ang,
                     wiadin pangater ma-, sané  pacang ngawetuang karya Linaksana (pasif).


                     Umpami : “Luluné kaentungang di tegalé”
                                    “Sampiné kategulang di punyan kayuné”



                                                              UDIANA SASTRA   Tata Basa Bali              37
   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49