Page 54 - Kelas XII.indb

Pidabdab 5. Pangresep Indik Wacana Pendidikan

5.1 Daging wacana

Ring carita Pandita maosan indik wit medalnyané
aksara sané kaanggén dasar masastra ring basa Bali
aksara Bali.

Manut panglimbaknyané aksara Bali kacawisang
mawit saking aksara India, panglimbakannyané
sinarengan daweg nglimbakang agama Hindu –
Budha ring Indonésia. Dumunan, ring India wénten
aksara sané mawasta Karosti. Mawit saking Karosti
puniki nyantos wénten aksara Brahmi, salanturnyané
nurunang aksara Devanagari lan Pallawa. Aksara
Dévanagari ring India Utara kaanggén nyurat www.bintang.com
basa Sansekerta. Aksara Devanagari lan Pallawa ring Indonésia panglimbakannyané nyarengin
panglimbak agama Hindu lan Budha. Aksara Devanegari lan Pallawa puniki salanturnyané
nurunang aksara Kawi utawi Indonésia kuno. Mawit saking aksara Kawi puniki, kasuén-suén
medal aksara Jawa, aksara Bali miwah aksara tiosan sané wénten ring Indonésia.

Silih sinunggil cihna aksara Devanegari kalimbakan ring Indonésia, magenah ring Kutai
Kalimantan Timur wénten Yupa sané kasurat nganggé aksara Dévanegari. Yéning ring Bali, wénten
stupa alit-alit ring Pura Penataran Sasih Péjéng, Kecamatan Tampaksiring Gianyar. Stupa punika
madaging Cap saking tanah legit, ring cap punika kasurat aksara Devanegari utawi siddhamatrka.
Aksara punika sané keanggén nyurat mantra Buddha Tathagata. Ring Pura Blanjong Sanur wénten
tugu pinget Ida Sri Kesari Warmadéwa sané madaging sasuratan nganggé aksara Dévanegari lan
aksara Bali kuno. Wentuk aksara Bali sané bunter dados conto wentuk aksara Bali sané mawit
saking aksara Pallawa. Panglimbak aksara Bali saking aksara Devanagari inggih punika wangun
aksara akara ring aksara Baliné sané mesib sareng wentuk aksara a ring aksara Devanagari.

5.2 Anggah ungguhing basa ring wacana Pandita Aji Saka
Pepalihan anggah ungguhing basa ring wacana “Pandita Aji Saka” Inggih punika:

1. Basa Madia
Basa madia inggih punika basa sané rasa basa ipun madia nénten andap nénten alus tur
patut kaanggén mabaos antuk parajana sané durung cacep nganggén basa alus tur nénten
seneng nganggé basa kasar. Basa puniki becik kaanggé rikala mabebaosan ring sekolah
pantaraning guru sareng sisyané, mangda baaosané sida adung.

2. Basa Alus
Basa Alus inggih punika basa sané kaanggén nyungjungang (menghormati) sang sané patut
kajunjung rikala maatur-atur utawi mabebaosan.Basa alus punika kapalih dados petang
soroh, inggih punika :

A. Basa Alus Singgih (ASI) inggih punika basa alus sané kaangge matur antuk wangsa
jaba ngiring Tri Wangsa punika miwah Tri Wangsa sané lianan.
B. Basa Alus Sor (ASO inggih punika basa sané kaanggé ngandapang raga utawi nge-
sorang raga, basa puniki sering kaangé antuk parajana wangsa jaba rikala mabaos
ngiring tri wangsa maosang indik sikian ipun miwah wangsa jaba sané lianan.

C. Basa Alus Mider inggih punika basa alus sané mider kawigunanipun, yadian ring
wangsa sané tegehan miwah sané andapan. Basa puniki sering kaanggén mabaos ring

UDIANA SASTRA Aggah Ungguhing Basa Bali 47