Page 69 - Kelas XII.indb
P. 69

Palajahan 3 Pewaraan Utawi Penyiaran


            Pidabdab 1 Ngwangun Pangresep

                 Ring panglimbak jagaté sekadi mangkin parajanané banget merluang genah utawi media sané
            prasida kaanggén ngrauhang pabesen, ide, miwah gagasan sané pacang kasobiahang ring anak
            lian pinaka srana komunikasi. Sang sané magatra pinaka subyek kapertama sané meled ngrauhang
            pabesen ring sang miragiang gatra (obyek) janten merluang média pinaka srana tranmisi mangda
            gatrané prasida  kapiragiang becik. mangda alit-alité ngawikanin indik magatra ngiring uratiang
            pitakéné ring sor puniki!

               1.  Sira sané naenin manggihin anak magatra?
               2.  Sapunapi carané magatra?
               3.  Napi wastané anaké sané ngwedarang gatra?



            Pidabdab 2 Ngwacén wacana Pewaraan Utawi Penyiaran



                                       Magama Tirta Nyungsung Pretiwi


                 Sampun ketah kauningin Bali wantah magama tirta, subak sujatiné tetamian leluhur sané
            nyungsung pretiwi lan toya. Nika awinan toya lan pretiwi taler patut kajaga boya ja kasampingang
            saking widang ékonomi tiosan. Pilih-pilihin invéstor sané Patut sida kamanahang sareng sami
            mangda cariké dados museum, turisé rauh ka Bali mabalih i raga mamacul, nanging i raga maculin
            carik sané tan i raga nuénang.
                 Pamréntah  setata  nganikayang  mangda  sida  sinareng  sareng  nglestariang  lan  ngajegang
            subak. Santukan subak madué pikenoh ring kauripan i ragané, genah nyaga tetamian panglingsiré.
            Sakéwanten  nénten  jati-jati  kalestariang,  mangkin nyabran  rahina  ngancan  ngamakéhang
            kawéntenan alih fungsi lahan pertanian. Makéh pisan gagodan sané ngawinang sametoné ngadol
            cariknyané.
                 “Sampun sapatutnyané i raga ngamanahin indik kawéntenan subak ri wekas, boya ja wecana
            kémanten,” tutur antropolog Bali, I Wayan Gria.
                 Indik pikobet subak sakadi  alih fungsi, sampun taler wénten margi sané karasayang sida
            ngicénin  pamargi.  Sakadi  pamréntahé  ngicénin  rékomendasi  indik  zonasi  utawi  wewidangan
            subak sané patut kawangunin yadiastun madué genah becik (strategis) anggén ngwangun utsaha
            tiosan ring pertanian. UNESCO ngicénin peraturan sané dahat nguratiang subak, sakadi nganggén
            subak pinaka genah konservasi budaya. I rika taler kabaosang sira ja sané tan nganutin pacang ka-
            keniang sanksi, munggah ring UU Lingkungan Hidup, UU Penataan Ruang, lan Perda No.9 warsa
            2012 indik subak.
                 Perda wantah Perda, nénten wénten sané jakti-jakti anulus matresna ring kawéntenan pre-
                 Perda wantah Perda, nénten wénten sané jakti-jakti anulus matresna ring kawéntenan pre-
                                                       tiwiné.  Sakadi  sané  karasayang  olih  Ni  Wayan
                                                       tiwiné.  Sakadi  sané  karasayang  olih  Ni  Wayan
            indonesiananelok.blogspot.com              Tabanan sané tanahnyané kaambil anggén margi olih
                                                       Suantri  silih  tunggil  wong pamacul  ring Subak
                                                       Suantri  silih  tunggil  wong pamacul  ring Subak
                                                       Sembung Timan Agung, Désa Kelating, Kerambitan
                                                       Sembung Timan Agung, Désa Kelating, Kerambitan
                                                       Tabanan sané tanahnyané kaambil anggén margi olih
                                                       subaké.  Pangawitnyané  dané  nganikayang  cumpu
                                                       subaké.  Pangawitnyané  dané  nganikayang  cumpu
                                                       yéning  tanahnyané  kaanggén  margi  olih  subaké.
                                                       yéning  tanahnyané  kaanggén  margi  olih  subaké.
                                                       Sakéwanten pamuputnyané Suantri wau ngeh yéning
                                                       Sakéwanten pamuputnyané Suantri wau ngeh yéning
                                                       sané kaambil jimbar lan sida kaentasin olih mobil.
                                                       sané kaambil jimbar lan sida kaentasin olih mobil.
                                                       Manahnyané nyumingki matakén-takén, yuktiké niki
                                                       Manahnyané nyumingki matakén-takén, yuktiké niki
                                                       margi subak?  Yéning margi subak, nika nénten ja
                                                       margi subak?  Yéning margi subak, nika nénten ja
            62     Gatra Bali    UDIANA SASTRA
   64   65   66   67   68   69   70   71   72   73   74