Page 83 - Kelas XII.indb
P. 83

5.2  Puisi Bali Purwa

                  A.  Teges Puisi ali Purwa

                 Puisi Bali Purwa puniki ring kasusastraan Bali kasorohang dados  kasusastraan tembang.
            Kasusastraan tembang inggih punika kasusastraan sané marupa awi-awian sané kawangun antuk
            tembang utawi  wirama. Tembang kapalihang dados petang soroh sekadi sekar raré, sekar alit,
            sekar madia miwah sekar agung. Kria sastranipun marupa gagendingan. gaguritan, kidung miwah
            kekawin. Soang-soang kria sastra punika madrué uger-uger wangunnyané sané ketah kebaosang
            padalingsa.   Sakéwanten sasuratan wangun  gegendingan ketah  kapastikayang olih pangawi.
            tatujon puisi Bali purwa puniki inggih punika Mangda sida nguningin kautaman daging budaya
            Baline, mangda wenten anggen tetimbang midabdabin kebudayaan Baline rikala  ngarepin aab
            jagate mangkin, pinaka srana nyastra utawi  malajah sambilang magending, miwah masatua miwah
            sané lianan

                 Sane ngranjing ring puisi tradisional inggih punika : Sekar Rare (gegendingan ), Sekar Alit (
            macapat), Sekar Madia ( kidung ), Sekar Agung ( kakawin )



                  B.  Ciri Puisi Bali Purwa
                       •  Wangun kria sastranipun mawangun tembang.
                       •  Tata carané ngwacén, katembangang manut soroh tembang ipun.
                       •  Tata carané nyurat nganutin uger-uger pada lingsa sané sampun kacawisang.

            5.3  Prosa Bali Anyar
                  A.  Teges Cerpén

                 Wangun prosa Bali Anyar pateh sakadi gancaran ring sastra Bali purwa. Prosa Bali anyar
            masaih ring prosa Indonesia, sane marupa cerpen, novel, miwah drama tur sering kabaos cerita
            fi ksi. Dadosnyane cerpen Bali punika wantah sinalih tungil karya sastra Bali anyar mawangun prosa
            sane ceritannyane cutet. Nyritayang kahuripan tokohnyane wantah akidik, nenten jangkep kadi ring
            novel. Punika sane mawinan cerpen puniki sering kabaos satua bawak utawi cutet. Dadosnyane,
            cerpen Bali punika wantah karya sastra Bali anyar mawangun gancaran sane ceritannyane bawak
            utawi cutet.
                  B.  Ciri-Ciri Cerpén

             Manut Sumarjo lan Saini sane pinaka cihnan cerpen inggih punika:

                  •  Ceritannyane bawak utawi cutet,
                  •  Masifat  rekaan (fi ction),
                  •  Masifat  naratif,  miwah
                  •  Madue kesan tunggal.


            5.4  Gancaran Bali Tradisional

                  A.  Tattwa Carita kapalih malih dados :
               •  Foklor/Sastra Tutur inggih punika  karya sastra lisan sané madué cihna ri kala nuturang
                  sakadi : lan, man, tur akéh, madué pikenoh ring sajeroning sesana, agama, pendidikan, mi-
                  wah anggén panglilacita, sakadi : satua-satua I Siap Selem, I Tuung Kuning, msl
               •  Tantri (Sastra Tulis) inggih punika carita sané kambil saking crita hindu makadi : Kidung
                  Tantri miwah Kidung Pisacaharana.
               •  Babad (Historiografi  Tradisional) sakadi: Babad Pasek, Babad mengwi, Babad Arya, Babad


            76     Kasusastraan    UDIANA SASTRA
   78   79   80   81   82   83   84   85   86   87   88