Page 83 - Kelas XII.indb
P. 83
5.2 Puisi Bali Purwa
A. Teges Puisi ali Purwa
Puisi Bali Purwa puniki ring kasusastraan Bali kasorohang dados kasusastraan tembang.
Kasusastraan tembang inggih punika kasusastraan sané marupa awi-awian sané kawangun antuk
tembang utawi wirama. Tembang kapalihang dados petang soroh sekadi sekar raré, sekar alit,
sekar madia miwah sekar agung. Kria sastranipun marupa gagendingan. gaguritan, kidung miwah
kekawin. Soang-soang kria sastra punika madrué uger-uger wangunnyané sané ketah kebaosang
padalingsa. Sakéwanten sasuratan wangun gegendingan ketah kapastikayang olih pangawi.
tatujon puisi Bali purwa puniki inggih punika Mangda sida nguningin kautaman daging budaya
Baline, mangda wenten anggen tetimbang midabdabin kebudayaan Baline rikala ngarepin aab
jagate mangkin, pinaka srana nyastra utawi malajah sambilang magending, miwah masatua miwah
sané lianan
Sane ngranjing ring puisi tradisional inggih punika : Sekar Rare (gegendingan ), Sekar Alit (
macapat), Sekar Madia ( kidung ), Sekar Agung ( kakawin )
B. Ciri Puisi Bali Purwa
• Wangun kria sastranipun mawangun tembang.
• Tata carané ngwacén, katembangang manut soroh tembang ipun.
• Tata carané nyurat nganutin uger-uger pada lingsa sané sampun kacawisang.
5.3 Prosa Bali Anyar
A. Teges Cerpén
Wangun prosa Bali Anyar pateh sakadi gancaran ring sastra Bali purwa. Prosa Bali anyar
masaih ring prosa Indonesia, sane marupa cerpen, novel, miwah drama tur sering kabaos cerita
fi ksi. Dadosnyane cerpen Bali punika wantah sinalih tungil karya sastra Bali anyar mawangun prosa
sane ceritannyane cutet. Nyritayang kahuripan tokohnyane wantah akidik, nenten jangkep kadi ring
novel. Punika sane mawinan cerpen puniki sering kabaos satua bawak utawi cutet. Dadosnyane,
cerpen Bali punika wantah karya sastra Bali anyar mawangun gancaran sane ceritannyane bawak
utawi cutet.
B. Ciri-Ciri Cerpén
Manut Sumarjo lan Saini sane pinaka cihnan cerpen inggih punika:
• Ceritannyane bawak utawi cutet,
• Masifat rekaan (fi ction),
• Masifat naratif, miwah
• Madue kesan tunggal.
5.4 Gancaran Bali Tradisional
A. Tattwa Carita kapalih malih dados :
• Foklor/Sastra Tutur inggih punika karya sastra lisan sané madué cihna ri kala nuturang
sakadi : lan, man, tur akéh, madué pikenoh ring sajeroning sesana, agama, pendidikan, mi-
wah anggén panglilacita, sakadi : satua-satua I Siap Selem, I Tuung Kuning, msl
• Tantri (Sastra Tulis) inggih punika carita sané kambil saking crita hindu makadi : Kidung
Tantri miwah Kidung Pisacaharana.
• Babad (Historiografi Tradisional) sakadi: Babad Pasek, Babad mengwi, Babad Arya, Babad
76 Kasusastraan UDIANA SASTRA

