Page 7 - Ёшлар плюс газетаси 2- СОН
P. 7
Y Y O S H L A R PLYUS 1-4-Son, Fevral 2021-YIL 7
P
Уйқучанликнинг кучайишига олиб
келувчи сабаблар
Ҳар қиш мавсумида чарчоқнинг кучайиши оқибатида кўпроқ ухлаш истаги пайдо бўлади.
Аммо бунинг вақти-вақти билан пайдо бўлиш сабаби нимада?
Нега доим уйқу келади? Қиш бўлгани учунми? Совуқлиги туфайлими? Ёки кун қисқалиги
учунми? Бу энг кўп бериладиган саволлар эди. Баъзан эса доимий уйқучанлик сабабини дарҳол
аниқлаб бўлмайди. Бундай ҳолларда шифокор билан маслаҳатлашиш зарур. Европа тиббиёт
маркази эндокринологи Георгий Мсхалая бу борада ўз фикриларини маълум қилди.
Уйқусизликнинг кучайиши натижасида беморларнинг эндокринолог, терапевт ва психиатрга муро-
жаат қилиши кўпаймоқда. Бу аломатлар гормонал касаллик, турли элементлар етишмаслиги
ва психологик муаммоларга асосланган бўлиши мумкин.
Касалликни янада яхши аниқлаш учун
Ибратли суҳбат кўп қиррали ташхис қўйиш керак. Ши-
фокорлар шундагина уйқучанлик-
нинг асосий сабабини аниқлайди
ва уни бартараф этиш учун
-Бобожон, юзларингиздаги қанақа чизиқлар.? тегишли тавсиялар беради.
-Болам , бу чизиқларни номи ажин , -Ким чизган бу
ажинларни бобожон,? -Ажинларни турмиш, рўзғор
деганлари чизганда болам, -Пешонангиздаги май-
да чизиқларни ким чизган? - Жуда майдаларини,
аммаларинг , чизган, сал катталарин амакиларинг
билан даданг чизган болажоним. -Мана бу энг узин
чизиқни ким чизган бобожон? -Бунисини бувижо-
нинг чизиб кетган. -Бобожон, сочлариз нега йўқ,
бори ҳам оқариб кетган? -Сочларимни аввал оққа
бўяб, кейин бувижонинг олиб кетган болам. -Қачон Уйқуда хуррак отиш Агар қуёшли кунлар оз бўлса, унда витамин
сочингизни қайтариб олиб келадилар? -Эҳ болажо- Уйқу бузилишининг сабабларидан бири етишмаслиги кузатилади. Шунинг учун
ним, ўзим бувижонингни олдига бориб олмасам хуррак отиш билан боғлиқ бўлиб, у бир неча танқисликни махсус витамин-дорилар би-
ўзи келолмас эмиш -Бувижоним қаерда бобожон? ёки ўнлаб сония давом этиши мумкин. Бун- лан тўлдириш тавсия этилади.
-Узоқда болам узоқда, сени боғчангдан ҳам. Катта дай вақтда нафасни ушлаб туриш қондаги Темир моддаси танқислиги
аммангни уйидан ҳам узоқда. Тез кунларда йўл- карбонат ангидрид концентрациясининг Уйқучанликнинг яна бир сабаби − темир
га чиққаман болам. Сочларимни бувижонингдан ошишига олиб келади, шу сабабли одам эр- танқислиги бўлиши мумкин. Кўпинча бу
бориб оламан. -Бобожон, кетиб қолманг, сизсиз зе- талаб чарчоқ ва уйқучанликни ҳис қилади. қизларда учрайди, бу овқатланишнинг
рикиб қоламану. Хохласангиз, дадамдан пул олиб Узоқ вақт давомида хуррак уйқу апноэсини ўзига хос хусусиятлари ва темирнинг
сизга соч сотволамиз, фақат кетманг. -Сизларни келтириб чиқаради ва бу юрак-қон томир камайиши, шунингдек, гинекологик ва
ташлаб қаерга ҳам борардим болам. Лекин буви- касалликларининг ривожланиш хавфи- гастроэнтерологик сабаблар билан боғлиқ.
жонинг қўймаябди. Ҳар куни тушимга кириб . ни оширади. Ушбу ҳолат кўпинча ортиқча Шу сабабли ошқозон-ичак трактида полип
Олдимга келинг деяверади. Худоим рухсатини вазнга эга инсонларда кузатилади. Бунинг ва эрозия мавжудлигини аниқлаган ҳолда,
берган куни , бувижонингни олдига кетаман -Бобо- олдини олиш учун неврологнинг кўриги- ушбу муаммони гинеколог ҳамда гастро-
жон, Худоим мени эшитадими? -Албатта эшитади дан ўтиш керак. энтерологлар билан биргаликда ҳал қилиш
болам, мана бу қўлчаларингни дуога очиб Худога Гормонал мувозанатнинг бузилиши яхшироқдир.
гапирсанг эшитади. -Мана қўлимни очдим, сиз Уйқучанликнинг кучайиши танадаги гор- Мелатонин етишмаслиги
ҳам қўлизни очинг. монал касалликларнинг натижаси бўлиши Уйқучанликнинг асосий сабаблари тўғри-
Худоим бобожоним сочини олиб келишига рух- мумкин. Улар орасида қалқонсимон без гор- сидаги суҳбатда мелатонин ҳақида эсла-
сат бермагина, мен зерикиб қоламан. Ана бобожон монлари ва жинсий гормонлар етишмовчи- маслик мумкин эмас. Мелатонин етиш-
энди ҳеч қаерга кетмайсиз. лиги тез-тез учрайди. Таҳлилларни малака- маслиги уйқунинг ортишига олиб келиши
ли лабораторияда ўтказиш жуда муҳимдир, мумкин. Бунинг учун деразаларга қора
чунки уларнинг баъзилари кўрсаткичларни парда тутиш, ётоқ лампаларини ёқмас-
1,5-2 баравар ошириб юборишади. Бундай лик зарур. Уйқудан 2 соат аввал телевизор,
натижаларни олган шифокорлар нотўғри планшет каби нур чиқарувчи қурилмалар-
даволаш ишларини бошлаб юборади. дан фойдаланмаслик тавсия этилади. Ки-
D витамини танқислиги чик сайрлар ҳам уйқуни меъёрлаштиришга
D витамини танқислигини ҳозирда коро- ёрдам беради.
навирус билан боғлиқ деб билишади. Аммо Асаб касалликлари
D витамини борасидаги ушбу қараш ҳақида Энг оғир ҳолатлар инсон миясида доимий
далиллар бўлмасада, унинг уйқучанлик салбий фикрлар айланиши натижасида
билан алоқаси илмий жиҳатдан исботлан- юзага келади. Бу эса тушкунлик, ташвиш
ган. Ҳақиқат шундаки, D витаминининг 70 кучайиши натижасида бўлиши мум-
фоизи терининг очиқ жойларида ультра- кин. Бундай ҳолатда психотерапевтнинг
бинафша нурлари таъсирида ҳосил бўлади. маслаҳати зарур.
ОТА
Ота тўлиб-тошиб келди. Уйда тўполон бўлиб
кетди: тўрт боласи югуриб келиб, қучоғига отилди.
Отанинг кўзи нариги хона эшигида мўлтирабгина
турган қизчага тушди. У узоқроқ бир қариндоши- ИммунИтет кучлИ бўлИшИ учун
нинг етимчаси эди.
— Дада! — деди кенжа ўғилчаси. Лимон. Лимонни блендерда ва устидан қайноқ сув қуйинг. фойдали. Кунига 150 гр творогга
Ота унга шоколад берди. майдалаб, бироз шакар қўшиб Эртасига кун бўйи мазкур дам- смородина, чаканда ёки лимон
— Дада, менгаям! — деган кичик қизчаси ўз кун давомида уч марта бир чой ламадан ичиб юринг. Бу ичимлик қўшиб истеъмол қилиш организм
улушини олди. қошиқчадан истеъмол қилинг. иммунитетни кўтаради. учун кони фойдадир.
— Дадажон! — деди учинчи фарзанди. У ҳам Чаканда (облепиха). Фой- Тузланган карам. Тузланган Тухум. Нонуштага битта тухум
бенасиб қолмади. дали хусусиятлари қуритилган карамга бироз зайтун мойи ва ейиш зарур. А, В2, В5, В6, В9,
— Дада! — деди тўнғич ўғли. меваларида ҳам сақланади. Ҳар майда тўғралган бошпиёз қўшиб В12, D, К, Н, РР витаминлари
Уйига меҳмон қизалоқ келганидан бехабар ота куни чаканда мевасидан чой дам- истеъмол қилинг. шунингдек, биотин, кальций,
шоколадни қўлида тутиб, бир нафас туриб қолди ва лаб ичинг. Пиёз. Пиёз табиий антиботик- магний, рух, селен, мис, марганец
бир ўғлига, бир етим қизчага тикилди. Смородина. Мураббоси ҳам, лиги барчага маълум. темир — қайнатилган тухум тар-
Шу маҳал етим қизалоқ катта қизни имлаб чақир- музлатилгани ҳам бирдек фойда- Саримсоқ. Шамоллаш ва кибида ана шу фойдали витамин-
ди. Қулоғига шивирлади. Катта қизи келиб, отасига ли. С витаминидан ташқари бу вирусдан асрашдан ташқари, лар бўлади.
шундай деди: мевада А, В6, В12, кальций, ка- саримсоқ юрак-қон томири Турли озиқ–овқатларга аллер-
— Дугонам «Дадангни мен ҳам дада десам май- лий, темир, магний, натрий бисёр. хасталиклари билан касалланган гияси бўлган инсонлар гипоал-
лими?» деб сўраяпти... Наъматак. Наъматак сиропи, беморлар учун жуда фойдалидир. лерген маҳсулотлардан фойдала-
меваларидан чой дамлаб ичиш У қон босимини ва холестерин нишлари касаллик
Жасур КЕНГБОЕВ жуда фойдали. Кечқурун термосга даражасини пасайтиради. профилактикаси учун муҳим
ўн дона наъматак меваси солинг Творог. Уй шароитида тай- ҳисобланади!
ёрланган творог айниқса ўта Абдубаннон УММАТОВ тайёрлади.
