Page 180 - “O‘ZBEKISTON – 2030 STRATEGIYASI: AMALGA OSHIRILAYOTGAN ISLOHOTLAR TAHLILI, MUAMMOLAR VA YECHIMLAR”

Uzumchilik nafaqat aholini sifatli oziq-ovqat mahsulotlari bilan taʼminlashda,
balki vinochilik, sharbatchilik va quritilgan meva sanoati kabi qoʻshimcha
yoʻnalishlarning rivojlanishi orqali ichki bozor barqarorligi va eksport salohiyatini
oshirishda ham muhim rol oʻynaydi. Oʻzbekiston hududlaridagi turli tabiiy-iqlimiy
sharoitlar esa uzumchilikni rivojlantirishda mintaqaviy modellarni yaratish uchun
keng imkoniyat yaratadi.
Ayniqsa, Qoraqalpogʻiston Respublikasi misolida uzumchilik sohasining
shakllanishi va rivojlanish tendensiyalarini oʻrganish ilmiy va amaliy jihatdan dolzarb
ahamiyat kasb etadi. Chunki tabiiy resurslar yetishmasligi va quruq iqlim sharoiti
mavjud boʻlishiga qaramasdan, oxirgi yillarda agrotexnologik yangilanishlar, davlat
koʻmagi va fermer xoʻjaliklarining faolligi tufayli sohaning salohiyati izchil oshmoqda.
Qoraqalpogʻistonda uzumchilikning rivojlanishi hudud qishloq xoʻjaligi
iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish, aholi bandligini oshirish va oziq-ovqat xavfsizligini
taʼminlash nuqtayi nazaridan strategik ahamiyatga ega. Shu bilan birga, qiymat
zanjirining yuqori bosqichlariga integratsiyalash orqali iqtisodiy samaradorlikni
oshirish, suv resurslaridan oqilona foydalanish hamda ekologik barqarorlikni
taʼminlash imkoniyati yuzaga kelmoqda.
Shu sababli, Qoraqalpogʻistonda uzumchilik tarmogʻining hozirgi holatini ilmiy
jihatdan tahlil qilish, uning hosildorlik dinamikasini oʻrganish va samaradorlikka taʼsir
etuvchi asosiy omillarni aniqlash muhim ilmiy vazifalardan biridir.
Bu jarayonni chuqur tahlil qilish uchun, avvalo, hududda soʻnggi yillarda
uzumchilik mahsulotlarini yetishtirish hajmidagi oʻzgarishlarni raqamlarda koʻrib
chiqish zarur. Zero, statistik maʼlumotlar asosidagi tahlillar sohadagi tendensiyalar,
oʻsish surʼatlari va mavjud salohiyatni baholash imkonini yaratadi. Shu nuqtayi
nazardan, quyidagi 1-jadvalda 2020–2024-yillar davomida Qoraqalpogʻiston
Respublikasida uzumchilik mahsulotlarini ishlab chiqarish dinamikasi aks ettirilgan.

1-jadval
Qoraqalpogʻistonda uzumchilik mahsulotlarini ishlab chiqarish dinamikasi
2

Umumiy hosil
Shundan;
Yillar Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha jami,
mln. tonna Qoraqalpogʻiston Respublikasi boʻyicha jami, ming
tonna
2020 1,6 10,2
2021 1,7 11,0
2022 1,8 11,5
2023 1,7 11,6
2024 1,8 14,4

Mazkur 1-jadval maʼlumotlaridan koʻrinib turibdiki, 2020–2024-yillar mobaynida
Qoraqalpogʻiston Respublikasida uzumchilik mahsulotlari yetishtirish hajmi yil sayin
barqaror oʻsish tendensiyasini namoyon etmoqda. Agar 2020-yilda hududda 10,2
ming tonna uzum yetishtirilgan boʻlsa, 2024-yilga kelib bu koʻrsatkich 14,4 ming
tonnaga yetgan. Bu esa soʻnggi besh yil ichida 41 foizlik oʻsishni anglatadi.
Oʻzbekiston boʻyicha umumiy hosil hajmi ham barqaror oʻsishda boʻlib, 2020-
yilda 1,6 mln tonnani tashkil etgan boʻlsa, 2024-yilga kelib 1,8 mln tonnaga yetgan. Bu
holat mamlakat miqyosida uzumchilik mahsulotlariga boʻlgan talabning oshib

177
2 Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlari asosida muallif ishlanmasi.

II SHO‘BA:

Milliy iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va xalqaro integratsiyani chuqurlashtirish

https://www.asr-conference.com/