Page 183 - “O‘ZBEKISTON – 2030 STRATEGIYASI: AMALGA OSHIRILAYOTGAN ISLOHOTLAR TAHLILI, MUAMMOLAR VA YECHIMLAR”

Yuqoridagi 3-jadval maʼlumotlariga tayanilgan holda tahlil qilinganda,
Qoraqalpogʻistonda uzumchilik tarmogʻining samaradorligiga taʼsir etuvchi omillar
ichida tabiiy sharoitlar (qurgʻoqchilik va tuproqning shoʻrlanishi) eng yuqori — 5
balllik darajada baholangani kuzatiladi. Bu holat, hududning iqlimiy xususiyatlari va
suv resurslarining cheklanganligi uzumchilik rivojiga hal qiluvchi darajada taʼsir
koʻrsatayotganini anglatadi. Yaʼni suvning yetishmasligi, haroratning keskinligi va
tuproqning unumdorlik darajasi hosildorlikning barqaror oʻsishiga asosiy toʻsiq boʻlib
turibdi.
Shu bilan birga, texnika va texnologiyalar omillari ham yuqori — 4 ball bilan
baholangan. Bu koʻrsatkich fermer xoʻjaliklarida zamonaviy agrotexnologiyalarni joriy
etish, avtomatlashtirilgan sugʻorish tizimlaridan foydalanish va qayta ishlash
jarayonlarini modernizatsiya qilish zarurligini koʻrsatadi. Ilgʻor texnika va
texnologiyalardan samarali foydalanish hosildorlikni oshirish va resurs tejamkorligini
taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Bozor va narx sharoiti ham 4 ball bilan baholanib, iqtisodiy samaradorlikning
muhim tarkibiy qismi ekanligini tasdiqlaydi. Uzumchilikda foyda darajasi koʻp
jihatdan bozordagi narx oʻzgarishlari va eksport salohiyatiga bogʻliq. Narxning
barqaror emasligi va bozor talabining oʻzgaruvchanligi ishlab chiqaruvchilar uchun
maʼlum xavflarni keltirib chiqaradi, bu esa ularning investitsiya faolligini pasaytiradi.
Shuningdek, moliyaviy qoʻllab-quvvatlash va mehnat quvvati omillari 3 ball
bilan baholangan boʻlib, ular ham tarmoq samaradorligiga sezilarli taʼsir
koʻrsatmoqda. Xususan, kasbiy malakaga ega ishchi kuchining yetishmasligi,
mavsumiy mehnat resurslariga bogʻliqlik hamda moliyaviy manbalarning
cheklanganligi uzumchilikning rivojlanish surʼatlarini pasaytiradi. Bundan tashqari,
kreditlar va subsidiyalardan foydalanish imkoniyatlarining cheklanganligi, ayniqsa
kichik fermerlar uchun, iqtisodiy barqarorlikka salbiy taʼsir koʻrsatadi.
Umuman olganda, tahlil natijalari shuni koʻrsatadiki, Qoraqalpogʻiston
Respublikasida uzumchilik samaradorligini oshirish uchun, avvalo, tabiiy va
texnologik cheklovlarni kamaytirish, resurs tejamkor texnologiyalarni keng joriy etish
hamda moliyaviy ragʻbatlantirish mexanizmlarini kuchaytirish muhim ilmiy va amaliy
vazifa hisoblanadi. Shu bilan birga, bozor infratuzilmasini takomillashtirish va mehnat
salohiyatini rivojlantirish sohada barqaror oʻsish va raqobatbardoshlikni
taʼminlashning asosiy sharti sifatida namoyon boʻladi.
Yuqoridagi tahliliy natijalardan kelib chiqib, shunday xulosaga kelish mumkinki,
Qoraqalpogʻiston Respublikasida uzumchilik tarmogʻi qishloq xoʻjaligining iqtisodiy
va ijtimoiy jihatdan strategik ahamiyatga ega boʻlgan yoʻnalishlaridan biri
hisoblanadi. Soʻnggi yillarda hosildorlikning barqaror oʻsishi agrotexnologik
yangilanishlar, fermer xoʻjaliklarining faolligi hamda davlat tomonidan amalga
oshirilayotgan qoʻllab-quvvatlash siyosatining amaliy samarasini aks ettirmoqda.
Biroq tabiiy resurslarning cheklanganligi, tuproqning shoʻrlanishi, texnik jihozlanish
darajasining pastligi va bozor infratuzilmasining yetarlicha rivojlanmaganligi
sohaning kelgusi rivojlanishini muayyan darajada cheklab turibdi. Shu sababli,
uzumchilikni barqaror va yuqori samarali tarmoq sifatida shakllantirish uchun tizimli,
ilmiy asoslangan yondashuv talab etiladi.
Shu nuqtayi nazardan, amaliyot uchun quyidagi taklif va tavsiyalarni ilgari surish
maqsadga muvofiq:
Birinchidan, Qoraqalpogʻiston sharoitida suv resurslaridan samarali foydalanish 180
va innovatsion sugʻorish texnologiyalarini joriy etish uzumchilikning barqaror

II SHO‘BA:

Milliy iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va xalqaro integratsiyani chuqurlashtirish

https://www.asr-conference.com/