Page 864 - Microsoft Word - Cam Pha dat va nguoi.doc

824 Cẩm Phả - Đất và Người

truyền thống, được hát theo lối cố định, bài bản, từ một bài
gốc tùy theo bối cảnh sẽ có sự ứng tác phù hợp. Soọng cô là
loại hình hát giao duyên, trữ tình ấm áp, gắn kết thân ái, có

thể được hát ngay trong lúc lao động sản xuất (Trụ công cô),
hát trong đám cưới (Sênh ca chíu cô), hát chúc Tết (tạo nén
cô), hát ru con (Ếch slay cô), hát khi đi chơi làng (Hị son cô)...

Hát khi đi chơi làng (Hị son cô) thường diễn ra vào dịp tháng 11
âm lịch, tháng Chạp, hoặc tháng giêng, tháng hai âm lịch
(mùa xuân, sau Tết Nguyên đán), khi trai làng, gái làng rủ

nhau đi chơi, thăm người thân ở các làng bản xa, thường đi
từng nhóm, bên cạnh người cao tuổi, còn có người trẻ tuổi
chưa lập gia đình cùng đi. Người đi cùng với các nhóm nam

hoặc nhóm nữ được gọi là tam cô thòng (trưởng đoàn). Người
này ngoài việc phải thuộc nhiều bài hát, nhóm bài hát khác

nhau, còn phải có khả năng nhanh trí ứng khẩu, ứng tác linh
hoạt theo bối cảnh cụ thể. Khi bên bạn vừa cất lời bài hát là
phải biết bài đó thuộc loại nào, nhóm nào và phải tìm được
ngay bài hát, người hát phù hợp để hát đáp lại. Trong các

cuộc hát này, trai gái một bản không hát cùng nhau. Khi đến
một làng, bản khác có khoảng cách xa, nhóm hát có thể ở lại,

buổi tối sau khi được chủ nhà tiếp cơm rượu xong, sẽ có hàng
chục trai làng sở tại, có cả những người hát giỏi đến cùng với
chủ nhà hát phụ họa. Thường địa điểm hát ở nhà bếp hoặc

nhà ngang; khi bắt đầu, nhóm trai làng hát đồng ca trước
một số bài, cả bản làng có thể cùng đến nghe hát. Ban đầu
hát theo lối sáng tác tự do, bất chợt đố bên kia tìm lời đáp đối

phù hợp. Cuộc hát thông thường tuần tự, có thể thức như
sau: Hát làm quen; Hát chào hỏi; Hát mời uống nước ăn trầu;