Page 1497 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๔๘๔

ิ
ให้ศาลลงโทษแก่จ าเลยตามความผิด ตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๗ วรรคหนึ่ง
ิ
ประกอบ มาตรา ๑๘๕ ทั้งนี้ การพจารณาและสืบพยานในศาลให้ท าโดยเปิดเผยต่อหน้าจ าเลย เว้นแต่
มีบทบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาอาญา มาตรา ๑๗๒ วรรคหนึ่ง
สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาและสืบพยานต่อหน้าจ าเลย (Right of Confrontation) เป็นสิทธิ

ส าคัญประการหนึ่งของจ าเลย เพอเป็นหลักประกันว่าพยานที่จะให้การเป็นปฏิปักษ์ต่อจ าเลยนั้นจะต้อง
ื่
ื่
ิ
ี
ปรากฏตัวและแสดงข้อเท็จจริงในศาลผ่านกระบวนการพสูจน์ข้อเท็จจริงเพอให้จ าเลยทราบรายละเอยด
ของพยานหลักฐานที่กล่าวหา และสามารถต่อสู้คดีแก้ข้อกล่าวหาได้อย่างเต็มที่ โดยให้พยานเบิกความ
ภายใต้ค าสาบานตนและเข้าใจลักษณะที่ร้ายแรงของกระบวนการพจารณาคดี ให้จ าเลยมีโอกาสถามค้าน
ิ

พยานโจทก์เพื่อท าลายน้ าหนักคาเบิกความของพยานโจทก์ทได้เบิกความเป็นโทษแก่จ าเลย และให้ศาลเห็น
ี่
๖
และประเมินความน่าเชื่อถือของพยานโจทก์และพยานจ าเลยโดยสังเกตพฤติกรรมของพยานนั้น ซึ่งเป็น
วิธีการที่ดีที่สุดในการค้นหาความจริงในศาล รวมทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าฟังการพิจารณาคดีในศาลได้
ื่
เพอความโปร่งใส และเป็นหลักประกันว่าการด าเนินกระบวนพิจารณาเป็นไปโดยบริสุทธิ์ยุติธรรม ปราศจาก
การบิดเบือน ขณะเดียวกันก็ค านึงถึงการคุ้มครองสิทธิของจ าเลยที่จะไม่ได้รับการปฏิบัติเยี่ยงผู้กระท า

๗
ความผิด และไม่ได้รับการประจานต่อสาธารณชน เพราะจ าเลยหรือผู้ต้องหายังคงได้รับการสันนิษฐาน
ั
ตามกฎหมายว่าไม่มีความผิด และก่อนมีค าพพากษาอนถึงที่สุดแสดงว่าบุคคลใดกระท าความผิด จะปฏิบัติ
ิ
ต่อบุคคลนั้นเสมือนเป็นผู้กระท าความผิดมิได้ ตามบัญญัติในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พทธศักราช
ุ
๒๕๖๐ มาตรา ๒๙ วรรคสอง แต่หากเพื่อประโยชน์ต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน

หรือมีผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศ เมื่อศาลเห็นสมควรหรือโดยค าร้องขอของคู่ความ ศาลอาจ
มีค าสั่งให้พิจารณาคดีเป็นการลับได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๗

อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นในบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญาหลายกรณี
ิ
ให้ศาลมีอ านาจพิจารณาและสืบพยานลับหลังจ าเลยได้ (Trial in absentia) เช่น

ั
(๑) ในคดีที่มีอตราโทษจ าคุกอย่างสูงไม่เกินสิบปี จะมีโทษปรับด้วยหรือไม่ก็ตาม หรือใน
ั
คดีที่มีโทษปรับสถานเดียว เมื่อจ าเลยมีทนายความและได้รับอนุญาตจากศาลที่จะไม่มาฟงการสืบพยาน
ตามมาตรา ๑๗๒ ทวิ (๑)

(๒) ในคดีที่มีจ าเลยหลายคน ถ้าศาลพอใจตามคาแถลงของโจทก์ว่า การสืบพยานตามที่โจทก์
ขอให้กระท าไม่เกี่ยวกับจ าเลยคนใด ศาลจะสืบพยานลับหลังจ าเลยคนนั้นก็ได้ ตามมาตรา ๑๗๒ ทวิ (๒)
(๓) ในคดีที่มีจ าเลยหลายคน ถ้าศาลเห็นสมควรจะสืบพยานจ าเลยคนหนึ่ง ๆ ลับหลังจ าเลย

คนอื่นก็ได้ ตามมาตรา ๑๗๒ ทวิ (๓)

(๔) จ าเลยขัดขวางการพิจารณาของศาล และศาลไล่ออกนอกห้องพิจารณา ตามมาตรา ๑๘๐

๖ Legal Information Institute Cornell Law School, Right to Confront Witness
[https://www.law.cornell.edu/wex/right_to_confront_witness]
๗ ณรงค์ ใจหาญ. (2556). หลักกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เล่ม 2. หน้า 74 - 75.