Page 2440 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๔๒๕

ิ
ปัจจุบันประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๒ วรรคสอง ให้อานาจศาลตั้ง
ทนายความให้แก่ผู้เสียหายที่ยื่นค าร้องเรียกค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา ๔๔/๑ ได้ หากผู้เสียหายนั้นเป็น

คนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เอง แต่ไม่ได้ให้อานาจศาลในการตั้งทนายความให้แก่ผู้เสียหายใน
ื่
กรณีอนแม้ว่าผู้เสียหายจะเป็นคนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เองก็ตาม ซึ่งไม่เพยงพอที่จะคุ้มครอง
ี
สิทธิแก่ผู้เสียหาย
ผู้เขียนขอเสนอแนะแนวทางเพื่อยกระดับการคุ้มครองสิทธิผู้เสียหาย ดังนี้

๑. ควรบัญญัติกฎหมายให้อานาจศาลตั้งทนายความให้แก่ผู้เสียหายที่เป็นคนยากจนไม่สามารถจัดหา
ทนายความได้เองในกรณีอื่นๆ นอกเหนือจากกรณีตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๒
ิ
วรรคสอง หากศาลเห็นว่าผู้เสียหายจ าเป็นต้องมีทนายความ โดยรัฐเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่าย เช่น ในกรณีที่

้
ผู้เสียหายเป็นโจทก์ร่วม หรือต้องไปฟองคดีแพงเอง หากผู้เสียหายมีทนายความคอยช่วยเหลือ ย่อมจะท าให้
่
ผู้เสียหายใช้สิทธิต่างๆ เช่น การซักถามและสืบพยานในฐานะโจทก์ร่วม การเรียงและยื่นอทธรณ์ค าพพากษา
ุ
ิ
การเรียงค าฟ้องคดีแพง การเจรจาประนอมข้อพิพาท และบังคับคดีในส่วนแพงได้สะดวกขึ้น หรือหาแนวทางให้
่
่
ผู้เสียหายสามารถใช้สิทธิเรียกร้องให้บุคคลที่จะต้องร่วมรับผิดกับจ าเลย เช่น นายจ้างของจ าเลยหรือผู้รับ
ประกันภัย รับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในคดีอาญาได้ ผู้เสียหายจะได้ไม่ต้องไปฟ้องคดีแพ่งต่างหาก

ั
๒. อาจมีการบัญญัติกฎหมายให้อานาจพนักงานอยการเรียกค่าสินไหมทดแทนแทนผู้เสียหายใน
ื่
คดีอาญาในความผิดฐานอนๆ ได้ ในท านองเดียวกับความผิดฐานค้ามนุษย์ หรืออาจให้มีหน่วยงานท าหน้าที่ให้
ี
ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ผู้เสียหาย ซึ่งรวมถงการบังคับคดีในส่วนแพ่งในกรณีที่ผู้เสียหายไม่มทนายความ
ึ

ิ
้
เช่น ในกรณีที่ผู้เสียหายฟองคดีแพงเอง ตลอดจนให้อานาจศาลในการสั่งในค าพพากษาคดีอาญาให้จ าเลยใช้
่
ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้เสียหายตามจ านวนที่เห็นสมควรได้ แม้ไม่มีค าขอให้ใช้ค่าสินไหมทดแทน ดังเช่นที่
บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามคดีค้ามนุษย์ พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๓๓ ถึงมาตรา ๓๕ และ
พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีค้ามนุษย์ พ.ศ. ๒๕๕๙ มาตรา ๑๓ ถึงมาตรา ๑๕

ปัจจุบันศาลยุติธรรมให้ความส าคัญกับการคุ้มครองสิทธิผู้เสียหายหรือเหยื่ออาชญากรรมมากขึ้นตาม

นโยบายท่านประธานศาลฎีกานางเมทินี ชโลธร เพอสร้างดุลยภาพแห่งสิทธิ ยกระดับการคุ้มครองสิทธิ
ื่
ผู้เสียหาย เหยื่ออาชญากรรม และพยานในคดีอาญา โดยมีการออกค าแนะน าของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับ

แนวทางการปฏิบัติต่อผู้เสียหายในคดีอาญา พ.ศ. ๒๕๖๓ และด าเนินมาตรการเชิงรุกเพอกระจายการเข้าถึง
ื่
ื้
กระบวนการยุติธรรมสู่ประชาชนในพนที่ห่างไกล ลดขั้นตอน ลดภาระค่าใช้จ่าย ลดระยะเวลาในการด าเนินคดี
ประชาสัมพนธ์ให้ประชาชนรับรู้ถึงสิทธิของตน มีการจัดตั้งศูนย์กลางข้อมูลผู้เสียหายในคดีอาญาขึ้น ท าให้
ั
ผู้เสียหายสามารถแสดงความประสงค์ในการใช้สิทธิของตนต่อศาลได้ทันทีหลังแจ้งความด าเนินคดี โดย
ิ่
ไม่จ าเป็นต้องรอให้คดีมาถึงศาลก่อน และเพมช่องทางให้ผู้เสียหายใช้สิทธิของตนได้สะดวกขึ้น โดยสามารถให้