Page 2537 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๕๒๒

ี

ใหมเก่ยวกับการดําเนินคดีอาญาที่เด็กหรือเยาวชนกระทําความผิด และยังมีการปรับปรุงแกไขกลไกและ
๑๐
ิ

ั
ี

ิ
ั
ิ

ิ
ิ
ั
ู
มาตรฐานในการคุมครองสิทธ สวสดภาพ และวธปฏบตตอเด็กหรือเยาวชนใหสอดคลองกบรัฐธรรมนญ10
๑๑
อนุสัญญาวาดวยสิทธิเด็ก 11 และหลักการคํานึงถึงประโยชนสูงสุดของเด็กและเยาวชนเปนสําคัญ
โดยเฉพาะอยางย่งมีการใชมาตรการพิเศษแทนการดําเนินคดีอาญาแกเด็กหรือเยาวชน อันเปน
ิ
ี
กระบวนการยุติธรรมทางเลือกใหมโดยการเบ่ยงเบนเด็กหรือเยาวชนที่กระทําความผิดออกจาก
ุ
ั
กระบวนการยุติธรรมทางอาญา ควบคูกบกระบวนการยติธรรมปกติของศาลเยาวชนและครอบครัว ทั้งน ี ้


ื

เพ่อมิใหเด็กหรือเยาวชนมีตราบาปติดตัวตอการใชชีวิตอยรวมในสังคมโดยตองคําพิพากษา การเบ่ยงเบน

ี
ู
็
ี
ั
เดกหรือเยาวชนออกจากกระบวนการยุติธรรมน้อาจเกิดขึ้นไดทั้งในช้นกอนฟองคดีและหลังฟองคดี ซึ่งเปน
มาตรการพิเศษแทนการดําเนินคดีอาญา มาตรการดังกลาวมีวัตถุประสงคที่จะนําเด็กหรือเยาวชนซึ่งกระทํา
ื

ความผิดในครังแรกและผูกระทําความผิดไมเปนอนตรายออกจากกระบวนการยตธรรม เพอมิใหมีการ
้
่
ุ
ั


ิ

ํ
ี
ั


็
ํ
กระทําความผิดซ้าและผูเสียหายไดรับการเยยวยาความเสียหายไปพรอมกน โดยการนาเดกเขาสูโครงการ

๑๐
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทยทุกฉบับไดกําหนดหลักการคุมครองสิทธิของเด็กไว เชน รัฐธรรมนูญแหง
ุ

ราชอาณาจักรไทย พทธศักราช ๒๕๔๐ มาตรา ๕๓ ไดกําหนดหลักการที่จัดใหเดก เยาวชนและบุคคลในครอบครัว
็
ไดรับการคุมครองโดยรัฐจากความรุนแรงและการเลือกปฏิบัติโดยไมเปนธรรม เด็กและเยาวชนซึ่งไมมีผูดูแลมีสิทธิ
ไดรับการเลี้ยงดูและศึกษาอบรมโดยรัฐ รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๕๒ ไดบัญญัติ
เพิ่มเติมหลักการดังกลาวในสวนของการสงเสริมสิทธิการมีชีวิตอยูรอด การพัฒนาและการไดรับการปกปองคุมครอง
ี
รวมถึงสิทธิการมสวนรวมของเด็ก โดยจะแทรกแซงหรือจํากัดสิทธิดังกลาวมิไดหากปราศจากอํานาจตามกฎหมาย และ
ปจจุบันรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๕ ไดกําหนดหลักการในการใหความสําคัญตอ


การศึกษาของเด็ก โดยรัฐจะเปนผูดําเนินการใหเด็กทุกคนไดรับการศึกษา ๑๒ ป โดยไมตองเสียคาใชจาย และมาตรา

๗๑ กําหนดใหรัฐมุงสรางความเข็มแข็งของครอบครัวโดยการจัดทอยูอาศัยทเหมาะสม สงเสริมพัฒนาสุขภาพกายและ
ี่
ี่

ุ

จิตใน และใหความชวยเหลือเด็ก สตรี ผูสูงอาย ผูดอยโอกาสใหพนจากการใชความรุนแรง
๑๑
็
อนุสัญญาวาดวยสิทธิเดก (Convention on the Rights of the Child) ซึ่งเปนอนุสัญญาดานสิทธิมนุษยชนระหวาง
ประเทศที่ไดรับความเห็นชอบจากเกือบทุกประเทศทั่วโลก และประเทศไทยไดลงนามเขาเปนภาษีอนุสัญญานี้ดวย
ตามอนุสัญญาฉบับนี้ สหประชาชาติไดประกาศปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชนวา เด็กมีสิทธิที่จะไดรับการดูแลและ
การชวยเหลือเปนพิเศษ และเชื่อวาครอบครัวในฐานะเปนกลุมพื้นฐานของสังคมและเปนสิ่งแวดลอมธรรมชาติสําหรับ
ุ
็
ู
การเจริญเติบโตและความเปนอยที่ดีของสมาชิกทกคนโดยเฉพาะเดกควรไดรับความคุมครองและชวยเหลือเทาที่จําเปน
เพื่อที่จะสามารถมีความรับผิดชอบในชุมชนของตนไดอยางเต็มที่ เด็กควรจะเติบโตในสิ่งแวดลอมของครอบครัวใน
บรรยากาศแหงความสุข ความรัก และความเขาใจ โดยตองคํานึงตามที่ไดระบุไวในปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิเด็ก ทั้งนี้
โดยเหตุที่เด็กยังไมเติบโตทั้งรางกายและจิตใจจึงตองมีการพิทักษและการดูแลเปนพิเศษ รวมถึงการตองการคุมครอง
ทางกฎหมายทเหมาะสมทั้งกอนและหลังเกิดเหตุ อนุสัญญาฉบับนี้ไดกําหนดเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมสําหรับเด็ก
ี่
หลายหลายประการ เชน
่
ี
-เด็ก หมายถึง มนุษยทุกคนท่มีอายุตํากวา ๑๘ ป เวนแตจะบรรลุนิติภาวะกอนหนานั้นตามกฎหมายท่ใชบังคับ
ี
แกเด็ก
ี
ํ
ั
-รฐภาคีจะดาเนินการตามมาตรการท่เหมาะสม เพ่อเปนหลักประกันวาเด็กจะไดรับการคุมครองจากการเลือก
ื
ี
้
ื
ปฏิบัติหรือการลงโทษในทุกรูปแบบบนพนฐานของสถานภาพกิจกรรมความคิดเห็นท่แสดงออกหรือความเชื่อของบิดา
มารดา ผูปกครอง หรือสมาชิกในครอบครัว
่
ื
็
ั
ํ

-การกระทาทงปวงเกียวกับเดกไมวาจะกระทาโดยสถาบันสังคมสงเคราะหของรฐหรอเอกชน ศาลยตธรรม
้
ิ
ุ

ํ
ั

ิ
ิ
ี
หนวยงานฝายบรหาร หรือองคการนิตบัญญัต ผลประโยชนสูงสุดของเดกเปนสิ่งทตองคํานึงถงเปนลําดบแรก นั่นคือหลัก
็
่
ั
ิ

ึ
The Best Interest of the Child