Page 12 - Kelas XII.indb
P. 12

•  Anggen ngawewehin  kaweruhan

                  •  Nelebang ajaran agama miwah budaya

                  •  Ngamargiang paindikan  agama,budaya  miwah adat istiadat  ring  masyarakat  (warga),
                     wangsa, lan negara.

                    Dharma wacana sané  becik sapatutnyané nganggén basa sané becik, sadarana, miwah nénten
               nganggén istilah-istilah asing. Soroh materi sané kaunggahang ring dharma wacana madasar antuk
               ajahan agama, adat lan budaya.
               ajahan agama, adat lan budaya.
                                                     5.2
                                                     5.2  Tatacara Madharma Wacana
                                                         Wénten  makudang-kudang tata  cara  madharma
                                                     wacana inggih punika:
                                                     wacana inggih punika:
                                                     •  Spontan
                                                     Metoda spontan punika sang sané madharma wecana
                                                     Metoda spontan punika sang sané madharma wecana
                                                     sampun uning inti  utawi daging naskah dharma  wacana
                                                     sampun uning inti  utawi daging naskah dharma  wacana
                                                     punika.
                                                     punika.
                                                     •  Madue utawi nganggen teks
                                                     Metoda punika  sang sané madharma wacana sampun mad-
                                                     Metoda punika  sang sané madharma wacana sampun mad-
                                                     ué teks sakéwanten durung madué pengalaman madharma
                                                     ué teks sakéwanten durung madué pengalaman madharma
                                                     wacana punika mawinan téks kawacén sekadi sané sampun
                                                     wacana punika mawinan téks kawacén sekadi sané sampun
                                                     kasiagayang.
                                                     kasiagayang.
               commons.wikimedia.org                 •
                                                     •  Memoriter
                     Naskah dharma wacana sampun kasiagayang raris kaapalang olih sang sané madharma wa-
                     cana.
                  •  Ekstemporan

                     Ring metoda puniki, sang sané madharma wacana maktayang unteng-unteng napi sane pa-
                     cang katlatarang, raris kalimbakang sajeroning madharma wacana.




               5.3  Tetikes Madharma Wacana
                      Sajeroning maktayang dharma wacana , mangda napi sané kawedar prasida kauratiang
               saha mangda prasida nudut kayun sang sané miarsayang, sang orator patut taler nguratiang tetike-
               san mapidarta minakadi ring sor puniki:

                  •  Wicara inggih punika kawagedan ngeninin indik topik utawi tema sané kabaktayang mangda
                     prasida nudut kayun sang sané mirengang.
                  •  Wiraga inggih punika semita, laras, agem, utawi bahasa tubuh sang sané maktayang dharma
                     wacana punika.

                  •  Wirama inggih punika tata suara sané mapaiketan ring suara/vokal miwah intonasi sané anut
                     ring punggelan lengkara mangda kapireng lengut.
                  •  Wirasa inggih punika rasa penghayatan ritatkala maktayang dharma wacana  mangda daging
                     dharma wacanané punika prasida nuek pikayunan sang sané mirengang.








                                                          UDIANA SASTRA    Dharma Wacana                  5
   7   8   9   10   11   12   13   14   15   16   17