Page 138 - 50_LiryDram_2026

Jakwymyśliłam
infrazę, a potem o tym
zapomniałam.
Na szczęście świat pamięta.
Beata Patrycja Klary-Stachowiak
Nieczęsto zdarza się artyście powoła- nie do życia określenia (nazwy, sło- wa) które rozpocznie z powodzeniem własne
życie. Mnie się coś takiego zdarzyło i po la- tach funkcjonowania tego określenia – w ra- mach całkiem nowego początku – chcę po- kazać ów proces.
Na początku wyszłam z przekonania, a był to rok 2010, że szeroko omawiane zjawisko ekfrazy wymaga jego przeciwieństwa. Ko- niecznym natomiast do zrozumienia zjawi- ska odwrotnego do ekfrazy (słowo to wywodzi się od greckiego ekphrasis i w języku Helle- nów znaczyło tyle co „dokładny opis”) – jest zapoznanie się z odpowiednią terminologią. Przeanalizowałam w tym celu stosowną li- teraturę, rozumiejąc pod pojęciem dzieł pla- stycznych szereg działań, w tym malarstwo, grafikę czy rzeźbę, a pod pojęciem dzieł li- terackich ujmując na równi dzieła z liryki,
epiki jak i dramatu. Opisane poniżej podzia- ły są kluczowe dla późniejszych rozważań.
Wszystkie dzieła plastyczne (malarskie) podzielić można na:
Í dzieła przedstawiające (odtwarzające, uka-
zujące)
Í dzieła przedmiotowe (semantyczne)
Í dzieła bezprzedmiotowe (które wystrzegają
się wywoływania przedmiotów; są dalece oderwane od rzeczywistości, wyabstraho- wane z niej).
Dzieła przedmiotowe mają dwie warstwy:
Í warstwę reprezentacyjną (linie, plany, bar- wy, kształty)
Í warstwę przedmiotów ukazywanych. Dzieła bezprzedmiotowe mają tylko jed-
ną warstwę.
Odczuwam konieczność przyjrzenia się
również podziałowi dzieł przedmiotowych:
136 LiryDram styczeń–marzec 2026