Page 184 - Кыргызстан тарыхы 11 - кл

Ж огорку Советинин Улут т ар Советинин төрагасы Р. Нишанов- 1>пт гар, 67 автомашина өрттөлгөн. 5-июнь күнү Ош шаары толук
го, Кыргызстан Компарт иясы ны н Борбордук К омит ет инин би-
жибылып, шаарга аскер бөлүктөрү киргизилген. 6-июнда шаар-
ринчи секретары А . М асалиевге, «Известия Ц К КПСС» журна- цпгы абал көзөмөлгө алынган.
лы ны н жана «Советская Киргизия» гезит инин редакциялары на
' жазган арызынан: 5-июнда Өзгөн шаарындагы эл көп топтолгон жерлерде да
«... Биздин терең ишеничибиз боюнча улуттардын реалдуу тең V иут аралык жаңжал чыгып, ал массалык мүнөзгө айланган. Ал
| укуктуулугунун жана теңчилдигинин маселесин чечүү үчүн Кыргыз жпкта да кан төгүлүп, турак-жайлар өрттөлгөн. 6-июнда аскер-
| ССРинин чегинде Ош чөлкөмүнө өзүнчө автономия берүү керек. ,|||‘рдин кириши менен кагылышуулар басаңдаган. 7-июнда курч
Кыргыз ССРинин алкагында Ош автономиялык областын түзүү кмрдаал Ош областынын бардык аймактарында жана Фрунзе
улут аралык маселелерди чечүунүн эң туура жолу экендигин көрүп птарында да түзүлгөн. Натыйжада 7-июнда Фрунзеде да өзгөчө
турабыз. Муну менен И. В. Сталиндин улут маселеси боюнча эл ко- ю.фдаал киргизилген.
миссары болуп турган кезде улуттук маселелерди администрация- Ош коогалаңы ошол кездеги партиялык-мамлекеттик орган-
£ лык-командалык ыкма менен чечүүдө кетирилген кемчиликтерди дпр кетирген кемчиликтерден улам пайда болгон.
I ондоого болот.
Мындай мамлекеттик түзүлүш биздин республикада улуттук тең
укуктуулукту демократиялуу чечүүгө мүмкүндүк берет. Бул үчүн- ДОКУМЕНТТҮҮ МАТЕРИАЛДАР
. республикада бардык мүмкүнчүлүктөр бар. 1. Кыргыз ССРинин М амлекет т ик коопсуздук комит ет инин
Жогоруда айтылгандарга таянып, Сизден СССРдин Жогорку Со*1 тирагасы Ж . А санкуловдун Кыргызстан Компарт иясынын Бор- (
I ветинин Улуттар Советинин күн тартибине Кыргыз ССРинин кура- . 'юрдук Комитетинин биринчи секретары А . Масалиевге «Ош шаа-
мында Ош автономиялуу советтик социалисттик областын түзүү жана рындагы массалык тарт ип бузуулар жөнундө» 1990-ж. 6-июнда
СССРдин жана Кыргыз ССРинин Конституцияларына тийиштүү 'сазган катынан:
өзгөртүүлөрдү киргизүү маселесин коюшуңузду өтүнөбүз. «... 1990-ж. 4-июнда эртең мененки саат бдан 20 мүнөт өткөндөн
Биздин бул пикирибизди областтын калкы, өзгөчө Ош, Кызыл-1 чнцтап Ленин атындагы колхоздун сугат жерлерине кыргыз жана
• ’ Кыя шаарларынын, Сузак, Базар-Коргон, Ленин, Араван, Ала-Бука, * Г>ек улутундагы тургундар чогула баштаган. Алардын 1,5 миңдейи
Кара-Суу, Өзгөн ж. б. райондорунун калкы колдойт. сыргыз, ал эми 10 миңдейи өзбек улутундагылар түзгөн. Саат 18де
Биз бул маселенин төмөнтөн жарылуусун күтпөстөн жогортодон дамдардын саны дагы көбөйгөн. Чогулгандар түшүндүрүү иштери- *
чечүүнү акылга сыярлык иш деп эсептейбиз...». щЦ И(‘ көңүл бурушпай, топтолгон социалдык маселелерди чечүүнү, ай-
ш жетекчилерди кызматтан четтетүүнү талап кылышкан. Саат 17де
Бул катта республиканын Ош областында жашаган өзбек- вбектерди колдоо максатында Өзбек ССРинин Наманган, Фергана
тер областтын калкынын жарымын түзөрү, алар кысымга алы- кпна Анжиян областтарынан өзбектер келе баштагандыгы жөнүндө
нып жаткандыгы жалган фактылар менен көрсөтүлүп, бул ай- лаалыматтар түшө баштады. Саат 19да топтолгон эл башкаруудан
макта улуттук тең укуктуулукту коргош үчүн Кыргыз ССРи- н'ып, ызырынган эл массасы шаарга бет алып, алдынан туш кел-
нин курамындагы Ош автономиялуу областын түзүү сунуш кы- “м милициянын машиналарын талкалап, өрттөшкөн...».
лынган. Бул каттын тексттери көбөйтүлүп атайын кишилер ар- 2. Кыргыз ССРинин М амлекетт ик коопсуздук комитетинин
кылуу калк арасына таратылган. Ардагерлердин тобунун бул тнрчгасы Ж. Асанкуловдун Кыргызстан Компартиясынын Борбор-
/к! Комитетине «Өзгөн шаарындагы. окуялар жөнүндө» 1990-ж.
иши өзбек жаштарынын сепараттык аң-сезиминин, эки улут- '■/ шонда жазган катынан:
тун карама-каршылыгынын күчөшүнө түрткү болгон. «Массалык тартипсиздиктин чыгышына 5-июнда саат 11де Өзгөн
Жер участкалары үчүн чыр-чатак күчөгөн мезгилде өзбек (пзарынын жана автобекеттин аймагындагы өзбек жана кыргыз улу-
үйлөрүндө батирде жашаган 700дөй кыргыз үй-бүлөлөрүн көчөгө ^ндагы адамдардын (болжол менен 300 киши) ортосундагы кагы-
кууп ташташы абалды ого бетер татаалдаштырган. Каршылаш- 1 шуу түрткү болгон. Болжол менен саат 12ден 30 мүнөт өткөн чен-
кан эки топ 4-июнда бөлүштүрүү үчүн талашка түшкөн талаага Озгөнгө автомашиналар менен (негизинен жүк ташуучу машина-
чогулушат. Буга чейинки окуялардан улам чегине жеткен ти- пвр жана ПАЗ автобустары, баардыгы 30 автомашина) мылтык, бы-
решүү кандуу жаңжалга айланат. Ал жердеги бийлик органда- !к, арматуранын кесиндилери, таш ж. б. менен куралданган кыр-
рынын кыжырданган жаштарды токтотууга күчтөрү жетпей Сыадар келе баштаган. Алар өзгөчөлөнүш үчүн баштарын кызыл
үпүрок менен байлап алышкан. Алардын атайын жетекчилери бол-
калат. Өзбек улутундагылар шаардын бир жагынан, кыргыз-
)н. Өзгөн ш аарына 70-80дей кыргыздар ат менен келгендиги
дар экинчи жагынан кандуу жүрүш башташат. Шаар ичиндеги >нүндө маалыматтар бар...
кагылыш ууларда 155 адам ж ы рткы чты к менен өлтүрүлүп,
845 адам жарадар болгон, 262 үйлөр, 24 дүкөн жана башка има- www.trk.kg
182 183