Page 219 - Кыргызстан тарыхы 11 - кл
P. 219
гон. Союздук республиканын элдери бири-бири менен тыгыз комиссиясы түзүлгөн. Бул комиссия бир жарым жылдык мөө-
баиланышта болушуп, аралашып калган эле. Алардын бирим-
нөттө Кыргызстандын Конституциясынын биринчи долбоорун
диги коомдук турмуштун бардык жактарынан: саясий, эконо-
иштеп чыккан. Долбоор жалпы элдик талкууга коюлган. Үч
микалык, маданий, коргонуу маселелери боюнча зарыл болгон.
айдан ашык талкуулоонун жүрүшүндө долбоорго миңдеген су-
Ошону менен бирге КМШга кирген мамлекеттер реалдуу эр- нуш-пикирлер айтылган. Мындан тышкары Жогорку Кеңешке
киндикке жетишишкен.
дагы эки Конституциянын долбоорлору альтернативдик негиз-
КМШнын маселелерин биргелешип, тең укукта чечиш үчүн
де сунуш кылынган. Алардагы айрым жоболор негизги Конс-
мамлекеттердин башчыларынын Совети жана өкмөт башчыла- титуцияны иштеп чыгууда эске алынган.
рынын Совети түзүлгөн. Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуз- Конституциянын долбоору Жогорку Кеңештин (бул аталыш
ДУК комитетинде КМШнын кызыкчылыгын жактоо милдети жаңы Конституцияга мурдагы Жогорку Советтин ордуна кирги-
Россияга жүктөлгөн. КМШ түзүлгөндүгүн жарыялаган Алматы
зилген) XII сессиясында талкууланып, 1993-ж. 5-майда кабыл апын-
жолугушунда эле Республикалардын башчылары КМШ өлкөлө- ган. Ошондуктан 5-май жалпы элдик майрам катары белгиленет.
рүн БУУга мүчө кылып кабыл алуу өтүнүчү менен дүйнөлүк уюмга
Кыргыз Республикасынын Конституциясы Кыргызстандын
каирылышкан. Территориясында ядролук куралдары бар өлкөлөр элинин эркине жана кызыкчылыктарына ылайык Кыргызстан-
аны биргелешип чогуу башкаруу жөнүндө макулдашышкан. дын коомдук түзүлүшүнүн жана саясатынын негиздерин анык-
КМШга кирген мамлекеттердин чек аралары бөлүнгүс жана кол
таган. Мындан тышкары бул документте республиканын мам-
тийгис деп таанылган. КМШ мамлекеттеринин алдында тең
лекеттик органдарынын тармактары такталып, алардын түзүлүшү
укуктуу кызматташтык үчүн жаны мүмкүнчүлүктөр ачылган.
жана ишмердиктери, жарандардын укуктары менен милдетте-
СУРООЛОР: ри бекитилген.
Конституция боюнча Кыргыз Республикасы (Кыргызстан) -
1. Кы ргы зстанда президенттик ш айлоо кандайча өткөн? укук туткан, динге негизделбеген мамлекет болуп түзүлгөн эрктүү,
2. Кыргызстандын м ам лекеттик эгемендүүлүгү жөнүндөгү декла- биримдиктүү, демократиялуу республика. Кыргыз Республика-
рацияга мүнөздөмө бергиле. сынын эрктүүлүгү чектелбейт. Ал анын бүтүндөй аймагын кам-
3. СССРдин кы йраш ы ны н себептери кайсылар?
тыйт. Кыргыз Республикасынын эли - эрктүүлүктүн ээси жана
4. Союздук келиш им эмне үчүн түзүлбөй калган. СССРди сак-
тап калууга болот беле? Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик бийликтин бирден-
5. Кы ргы з Республикасы ны н көз каранды сы зды гы ны н ж ары я- бир туткасы. Эл өз бийлигин түздөн-түз, ошондой эле мамлекет-
ланы ш ы ны н тары хы й мааниси жөнүндө айтып бергиле. тик органдар системасы аркылуу ушул Конституциянын жана
6. КМ Ш га мүнөздөмө бергиле. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын негизинде жүргүзөт.
Эл шайлаган Ж огорку Кеңеш жана Президент гана Кыргыз-
стандын элинин атынан сүйлөөгө укуктуу деп жазылган.
§ 27. КООМДУК-САЯСИЙ ТУРМУШТАГЫ ӨЗГӨРЛТЛӨР
Кыргыз Республикасында мамлекеттик бийликти Кыргыз
Республикасынын Президенти, Жогорку Кеңеш, Кыргыз Рес-
М амлекеттик Эгемендүү Кыргыз Республикасынын жаралы- публикасынын Өкмөтү жана Жергиликтүү мамлекеттик адми-
түзүлүшү шы кыргыз элинин тарыхындагы эн маанилүү окуя
нистрациялар, Конституциялык сот, Жогорку сот, Жогорку Ар-
болгон. Республиканын эгемендүүлүккө жетиши, битраждык сот, соттор жана сот адилеттиги системасынын судья-
биз алдыңкы параграфта таанышкандай, СССРдин коомдук-саясий лары Конституцияда белгиленген бийлик укуктарынын чекте-
системасынын кординалдуу реформаланышы менен шартталган. ринде жүргүзүшкөн. Мыйзам чыгаруучу, аткаруучу жана сот бий-
Эгемендүүлүккө жеткен Кыргызстанда биринчи кезекте мам-
лекеттик түзүлүштү, республиканын ички жана тышкы саясат- лигинин органдары өз алдынча жана бири-бири менен эриш-
аркак иштешет. Президент мамлекеттин башчысы катары
тарын аныктоо керек эле. Бул үчүн адегенде Кыргыз Республи-
мамлекеттик бийликтин биримдигин жана Конституциянын бу-
касынын Конституциясын (негизги закон) иштеп чыгып, ка- зулгустугун камсыз кылат. Конституция жана мыйзамдар Кыр-
был алуу милдети турган.
гыз Республикасынын жарандарынын укугу менен эркиндиги-
1990-ж. аягында эле жаңы Конституциянын долбоорун иш-
теп чыгуу боюнча Кыргыз Республикасынын Конституциялык нин кепили болуп саналат, мамлекет органдарынын макулда-
шып иштешин жана биргелешип аракеттенүүсүн камсыз кылат.
218 www.trk.kg 219
