Page 224 - Кыргызстан тарыхы 11 - кл

ликада саясий туруктуулукту камсыз кылуу, Борбордук шай- Жогорку Кеңештин төртүнчү чакырылы-
лоо комиссиясын түзүү жана кош палаталуу парламент түзүү шында партиялык фракциялардын түзүлүшү
боюнча референдум өткөрүү жөнүндө Указ чыгарган. 1994-ж. прогрессивдүү көрүнүш болгон. Бирок пар-
22-октябрда өткөн референдумда эл эки палаталуу парламентти ламенттик басымдуу көпчүлүктү пропрезидент-
түзүүгө макулдугун берген. тик "Ак Жол" партиясы түзгөн. "Ак Жол" фрак-
1995-ж. февралда эки палаталуу Жогорку Кеңешке шайлоо- циясы тарабынан кысымга алынып турган.
лор болуп өткөн. 28-мартта Жогорку Кенештин эки палатасы- Мисалы, Кыргыз Республикасынын мамлекет-
нын: Мыйзам чыгаруу жыйынынын жана Эл өкүлдөр жыйы- тик чек арасынын "Каркыра" бөлүгүнө тиешелүү
нынын биринчи сессиясы иштей баштаган. маселени, ошондой эле Ысык-Көлдөгү төрт эс
Мамлекеттик бийликтин кризиси, мурдагы парламенттин алуучу жайды (пансионатты) Казакстанга берүү
тарап, жаңы эки палаталуу Жогорку Кеңештин түзүлүшү Кыр- маселесин талкуулоодо азчылыкты түзгөн эки
гызстандын Конституциясына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолор- фракциянын сунуштары "Ак Жол" фракциясы К. Бакиев.
ДУ киргизүүнү талап кылган. Ушуга байланыштуу 1996-ж. тарабынан четке кагылган.
10-февралда Республикада референдум өткөрүлүп, Кыргыз Рес- Өлкөбүздүн социалдык-экономикалык чөйрөлөрүнө байланыш-
публикасынын Конституциясына өзгөртүүлөр жана толуктоолор туу бир катар маанилүү маселелерди чечүүдө «ак жолчу» депутат-
киргизилген. Бул боюнча Кыргыз Республикасы башкаруунун тардын айрымдары көнүлүндө каршы болушса деле партиянын
парламенттик формасынан президенттик башкарууга өткөн. жетекчиси, мамлекет башчысы К. Бакиев каалагандай чечимге
Президентке кеңири укуктар берилген. Ал боюнча Президент добуш берүүгө аргасыз болушкан. «Ак жолчулардын» макулдугу
Өкмөттүн структурасын аныктап, Эл өкүлдөр жыйынынын ма- менен өлкөдөгү стратегиялык объектилер сатылып, электр энер-
кулдугу менен Республиканын Премьер-министрин дайында- гиясына, чөнтөк, уюлдук телефон байланыштарына төлөнүүчү баа-
ган, ал эми премьер-министрдин сунушу боюнча өкмөттүн лар көтөрүлгөн. Президенттин өзүмчүл саясатын сындагандар, бий-
мүчөлөрүн, Эл өкүлдөр жыйынынын макулдугу менен Кыргыз- ликке каршы турган адамдар куугунтукка алынып, айрымдары
стандын Башкы прокурорун, республиканын Улуттук банкы- мерт кылынган. Оппозициянын жетекчилери камакка алынган.
нын башкармасынын төрагасын дайындаган ж. б. Атуулдардын конституциялык укуктарын одоно бузуу, президент-
Жогорку Кеңеш эки палатадан: туруктуу иштөөчү 35 депу- тин жеке бийлигин чыңдоо, анын үй-бүлөсүн, тууган-тууш-
таттан турган Мыйзам чыгаруу жана сессиялык жол менен кандарын, жакын адамдарын мамлекеттик бийликке тартуу, эл-
иштөөчү 70 депутаттан турган Эл өкүлдөр жыйынынан турган. дин эсебинен алардын байлыгын арттыруу тенденциясы күч ал-
Эки палатанын депутаттары тең 5 жылга шайланышкан. 2005 -ж. ган. Бул фактылар элдин нааразычылыгын күчөткөн. Жер-жер-
февраль айында Кыргыз Республикасынын бир палаталуу Жо- лерде эл массасы нааразычылык акцияларын өткөрө баштаган.
горку Кеңешине шайлоолор болуп өткөн. Бул шайлоолордун 2010-ж. 7-апрелде эл нааразычылык билдирүү үчүн өлкөнүн
жүрүшү саясий кырдаалдын курчушуна алып келген. борбордук «Ала-Тоо» аянтына тынчтык митингине чогулган. Мам-
лекеттик бийлик элдин талабын угуп, жыйылган маселелерди
Элдик революциялар. 2005-ж ылы 24-мартындагы саясий чечүүнүн ордуна элге каршы ок аткан. Натыйжада 87 адам кур-
Мамлекеттик окуялардын натыйжасында Кыргызстанда ман болуп, 500дөн ашуун адам ар түрдүү деңгээлде жарадар бол-
бииликтин мамлекеттик бийлик алмашып, ошого бай- гон. Бийликтин бул канкордугу Кыргызстандын элинин кыжы-
жаңыланышы „
ланыштуу ошол жылдын 10 июлунда, Кыр- рын келтирген. Тынч элдин канын төккөн К. Бакиев жана анын
гыз Республикасынын жаңы Президентин шайлоо болуп өткөн. жан-жөкөрлөрү бийликтерин таштап качууга аргасыз болгон.
Бул шайлоодо шайлоочулардын басымдуу көпчүлүгү Кур- Ушундай кыйын кырдаалда мамлекетти башкаруу үчүн убак-
манбек Бакиев үчүн добуш беришкен. Ошентип, Курманбек тылуу өкмөт түзүп, анын башында Р. И. Отунбаева турган. Убак-
Бакиев Кыргыз Республикасынын Президенти кы зматы на тылуу өкмөт конституциялык реформа жүргүзүү жөнүндө чечим
шайланган. кабыл алып, ал үчүн конституцияны иштеп чыгуу боюнча ко-
2007-ж. 21-октябрда өткөн жалпы элдик талкуу (референдум) миссия түзгөн. Бул комиссия иштеп чыккан Конституциянын
КР жаңы Конституциясын жактырды. Ушул эле жылы Кыргыз- долбоорунда Кыргызстанда президенттик-парламенттик башка-
стандын 22-октябрда 2005-ж. шайланган парламенти таркатылды. руудан баш тартып, парламенттик башкарууга өтүү багыты анык-
www.trk.kg
222 223