Page 881 - Microsoft Word - Cam Pha dat va nguoi.doc

Phần thứ ba: VĂN HÓA 841

trời nhiều mây và mây bay về hướng nam, trời đang nắng mà
xuất hiện “mống” gần giống cầu vồng mà không rõ đầu đuôi,

khi kéo lưới thấy có vẩn đục, hay cây cối trên đảo xanh hơn mọi
ngày, trên mặt nước xuất hiện nhiều quầng sáng thì chắc chắn

sẽ có bão hay các hiện tượng thời tiết bất thường. Bên cạnh đó,
ngư dân còn quan sát sao Bắc Đẩu để biết thời gian thủy triều

lên xuống hoặc các kinh nghiệm nhìn về hướng Tây để cảm
nhận thời tiết trong ngày. Hoặc nếu thấy cua nổi ở tầng nước

mặt khi đang đánh cá thì trời sắp mưa.
Ngoài việc quan sát thiên nhiên, ngư dân còn nắm rõ tập

tính của các loài cá để biết được cách thức di chuyển, vị trí của
đàn cá. Đây là những tri thức quan trọng để có thể khai thác

một cách hiệu quả. Hầu hết ngư dân đều nắm rất chắc sự sinh
trưởng, di chuyển của từng loài cá; mùa nào, mưa hay nắng,

sáng hay chiều... thì cá đi theo đàn, cá nổi nhiều nhất. Chẳng
hạn, cá tráp chuyên ăn chìm, cá song chuyên sống ở cồn, cá

mực nước kém thì ăn nổi, nước thường thì ăn chìm; cá mòi

tháng 8 âm lịch thường đi nhô lên mặt nước, di chuyển nhanh,
có màu hơi hồng; cá nhâm tháng 8 âm lịch khi di chuyển luôn

nhô lên mặt nước, tạo thành gợn sóng to có màu hơi đỏ. Cá
thường nổi vào lúc nước đứng, gió yên, sóng lặng. Khi nước

đứng, thủy triều xuống tới mức thấp nhất, hoặc lên đỉnh
điểm; cũng có lúc dòng nước chảy giao nhau tạo nên một

vùng nước đứng. Các vùng trên là nơi có nhiều thức ăn, cá
tập trung nhiều. Từ tháng Giêng đến tháng 4 âm lịch là mùa

cá đẻ ở vùng biển Quảng Ninh. Vào thời gian này, mặt biển