Page 883 - Microsoft Word - Cam Pha dat va nguoi.doc

Phần thứ ba: VĂN HÓA 843

Ban ngày cá nổi ít, đi phân tán, tốc độ nhanh, khó đánh;
thời gian cá nổi chủ yếu thường tập trung vào ban đêm. Vào

mùa này, cá nổi đi xuống tầng nước sâu hơn để tìm chỗ ấm.
Cá đánh bắt được thường nằm gần đáy và xa bờ.

Ngư dân thường xem thời tiết trước khi ra khơi, chọn
những ngày trời quang mây tạnh, ít sóng lừng, sóng lớn. Khi

mặt trời lặn, nếu bầu trời quang, nghĩa là thời tiết tốt. Nếu
quan sát thấy ráng ở trên trời thì hôm sau sẽ có giông bão.

Vào tháng 3, tháng 4 âm lịch có gió nồm Nam, nếu thấy chân
sóng lừng, nghĩa là có sóng lớn. Ngư dân quan sát hoạt động

của cá he để dự báo thời tiết. Khi luồng cá he quay hướng ra
phía Nam thì một vài ngày sẽ có gió Nam đưa vào, khi quay

ra hướng Bắc thì sẽ có gió mùa Đông Bắc.
Ngoài ra, ngư dân ven biển Cẩm Phả truyền lại rằng,

trước ngày bão đến, biển hơi động là các loài cá xô vào gần
bờ, có thể cho thuyền đánh nhanh một hai mẻ lưới thì rất dễ

thu hoạch lớn. Sau đó, tìm chỗ cho thuyền tránh bão và đợi

tan bão, biển yên mới được đánh cá, như câu: “Đầu động,
cuốc yên”. Đồng thời, người dân đi biển còn đúc kết: “đăng

dài, chài rộng” mới mong được nhiều cá.
Bởi không gian sống và thực hành sinh kế quen thuộc

nên ngư dân nắm được từng ngọn núi. Dựa vào quan sát các
ngọn núi đá trên vịnh Hạ Long, họ xác định phương hướng

để trở về làng.
Với người đi biển, kinh nghiệm sông nước được đúc kết

vào tục ngữ, phương ngôn không những phong phú và đa