Page 1442 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1442
๑๔๒๙
ิ
การคุมความประพฤติ กรณีศาลพพากษาปล่อยเด็กหรือเยาวชนไป ตามพระราชบัญญัติ
ิ
ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. ๒๕๕๓ มาตรา ๑๓๘ (๕)
ิ
ในกรณีที่ศาลพพากษาปล่อยเด็กหรือเยาวชนไป ถ้าศาลเห็นว่าเด็กหรือเยาวชนมีพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อ
ื่
การกระท าผิด หรืออยู่ในสภาพแวดล้อม หรือสถานที่อนอาจชักน าให้กระท าผิด และเพอคุ้มครองสวัสดิ
ั
ภาพของเด็กหรือเยาวชนนั้น ศาลจะว่ากล่าวตักเตือนเด็กหรือเยาวชนรวมทั้งบิดามารดา ผู้ปกครอง หรือ
บุคคลซึ่งเด็กหรือเยาวชนอาศัยอยู่ด้วยหรือองค์การที่รับเลี้ยงดูเด็กหรือเยาวชนก็ได้ ถ้าจะก าหนดเงื่อนไข
เกี่ยวกับความประพฤติของเด็กหรือเยาวชนนั้นด้วย ก็ให้ศาลมีอานาจก าหนดเงื่อนไขเพอคุมประพฤติ
ื่
ข้อเดียวหรือหลายข้อไว้ในค าพพากษาเท่าที่จ าเป็น การคุมประพฤติในกรณีดังกล่าวเป็นการคุมความประพฤติ
ิ
ี
กรณีที่ศาลพิพากษาตัดสินว่าเด็กหรือเยาวชนไม่มความผิดหรือพิพากษายกฟ้อง และรวมถึงการปล่อยตัวไป
เพราะว่าเด็กหรือเยาวชนที่เป็นจ าเลยมีความผิดด้วย ซึ่งศาลอาจก าหนดให้เด็กหรือเยาวชนไปรายงานตัว
ต่อศาล พนักงานคุมประพฤติ หรือนักสังคมสงเคราะห์เป็นครั้งคราว การคุมประพฤติดังกล่าวอยู่ในหลักเกณฑ ์
ตามข้อบังคับประธานศาลฎีกา ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการสอดส่องความประพฤติของเด็กหรือเยาวชน
และจัดท ารายงานเสนอต่อศาล พ.ศ. ๒๕๕๖ ข้อ ๔ และ ข้อ ๕ แต่การที่ศาลจะสั่งคุมความประพฤติ
๒๑
เด็กหรือเยาวชนนั้น ศาลต้องพจารณาแล้วมีความเห็นว่าเด็กหรือเยาวชนมีพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อการกระท า
ิ
ความผิด อยู่ในสภาพแวดล้อมหรือในสถานที่ที่อาจชักน าไปให้เด็กหรือเยาวชนกระท าความผิด แม้จะมี
ความแตกต่างจากผู้ใหญ่ซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๑๘๕ วางหลักไว้ว่าถ้าจ าเลย
ิ
มิได้กระท าความผิด การกระท าของจ าเลยไม่เป็นความผิด คดีขาดอายุความ มีเหตุตามกฎหมายที่จ าเลย
้
ไม่ควรต้องรับโทษ ศาลต้องยกฟองโจทกปล่อยจ าเลยไป แต่การบัญญัติกฎหมายส าหรับเด็กและเยาวชนอยู่
์
บนพนฐานความคิดที่ว่าเด็กและเยาวชนนั้นเป็นผู้อ่อนวัย มีประสบการณ์ในการด าเนินชีวิตน้อย ความรู้ผิด
ื้
ชอบน้อย อาจท าให้ถูกชักจูงให้กระท าความผิดได้ง่าย หากไม่หาทางป้องกันจนกระทั่งเกิดการก่ออาชญากรรม
๒๒
ขึ้นจริงก็อาจท าให้ไม่สามารถแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูเด็กหรือเยาวชนผู้กระท าความผิดได้
ั
จากภาพรวมของกระบวนการยุติธรรมส าหรับเด็กและเยาวชนไทย ได้มีการพฒนามา
อย่างต่อเนื่อง มีการปฏิบัติต่อเด็กและเยาวชนโดยน าแนวคิดและวิธีการแก้ไขและบ าบัดฟนฟ รวมทั้ง
ู
ื้
กระบวนการยุติธรรมทางเลือก จากที่มาดังกล่าวน าไปสู่การตราและบังคับใช้พระราชบัญญัติศาลเยาวชน
ิ
และครอบครัว และวิธีพจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. ๒๕๕๓ จึงก่อให้เกิดมาตรการต่าง ๆ
ื่
ที่รับรองสิทธิของเด็กและเยาวชน หนึ่งในมาตรการที่ส าคัญเพอดูแลและแก้ไขความประพฤติของเด็ก
และเยาวชน คือ มาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญาและแทนการพิพากษา ซึ่งหัวใจส าคัญในมาตรการ
ดังกล่าวอยู่ที่ศูนย์ให้ค าปรึกษาแนะน าในการค้นหาสภาพปัญหา สาเหตุในการกระท าความผิดที่จะน าไปสู่
การเลือกใช้มาตรการแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูที่เหมาะสม
๒๑ ข้อบังคับของประธานศาลฎีกา ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการสอดส่องความประพฤติของเด็กหรือเยาวชนและจัดทารายงาน
เสนอต่อศาล พ.ศ. ๒๕๕๖ เข้าถึงได้จาก https://jvnc.coj.go.th/th/file/get/file/20180925045f217277f46a7833f7ef58acb0471c220704.pdf
๒๒ นฐวรรณ สุธาพร . (๒๕๕๖). ความชอบธรรมของการคมความประพฤติเมื่อศาลพิพากษาปล่อยตัว ตามมาตรา ๑๓๘
ุ
แห่งพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. ๒๕๕๓. กรุงเทพมหานคร:
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
