Page 1439 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๔๒๖

กรณีแรก เด็กหรือเยาวชนถูกจับกุมและการจับเป็นไปโดยชอบ เพื่อเป็นการคุ้มครองสิทธิ
เด็ก ศาลอาจมีค าสั่งให้มอบตัวเด็กหรือเยาวชนแก่บิดา มารดา ผู้ปกครอง เป็นผู้ดูแลเด็กและเยาวชน

ื่
ในระหว่างการด าเนินคดี เพอให้โอกาสเด็กหรือเยาวชนอยู่ในสิ่งแวดล้อมของบุคคลในครอบครัวใกล้ชิด
ุ่
ที่ให้ความรัก ความอบอน และมีความเข้าใจอปนิสัยของเด็กหรือเยาวชนเป็นอย่างดี หากเด็กหรือเยาวชน
ุ
ิ
ไม่อยู่ในความดูแลของบิดามารดา ศาลอาจใช้ดุลพนิจโดยยึดประโยชน์สูงสุดของเด็กหรือเยาวชนเป็นหลัก
โดยมอบตัวเด็กหรือเยาวชนให้อยู่ในความดูแลของบุคคลหรือองค์การซึ่งเด็กและเยาวชนอาศัยอยู่หรือบุคคล

หรือองค์การที่ศาลเห็นสมควร เป็นผู้ดูแลเด็กและเยาวชนในระหว่างการด าเนินคดี
ิ
ศาลจะมีค าสั่งให้ควบคุมเด็กหรือเยาวชนที่ต้องหาว่ากระท าผิดไว้ในสถานพนิจหรือ
สถานที่อนใดที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายและตามที่ศาลเห็นสมควรก็ต่อเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่าการกระท า
ื่
ื่
ของเด็กหรือเยาวชนมีลักษณะหรือพฤติการณ์ที่อาจเป็นภัยต่อบุคคลอนอย่างร้ายแรงหรือมีเหตุสมควร
ื่
ประการอน ในระหว่างมอบตัวเด็กหรือเยาวชนให้ผู้ดูแล หรือระหว่างศาลมีคาสั่งให้ปล่อยชั่วคราวภายหลัง

เหตุในการควบคุมเปลี่ยนแปลงไป หากปรากฏต่อศาลว่าเด็กและเยาวชนมีความจ าเป็นต้องเข้ารับ
การบ าบัดรักษา หรือรับค าปรึกษาแนะน าหรือเข้าร่วมกิจกรรมบ าบัด ศาลมีอานาจก าหนดให้เด็กและ

เยาวชนเข้ารับการบ าบัดรักษา หรือรับค าปรึกษาแนะน าหรือเข้าร่วมกิจกรรมบ าบัดได้
กรณีที่สอง เด็กหรือเยาวชนเข้าพบพนักงานสอบสวนเอง ตามมาตรา ๗๑ ให้พนักงาน
ิ
สอบสวนด าเนินการตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาคดีอาญา มาตรา ๑๓๔ โดยอนุโลม กล่าวคือ
เมื่อพนักงานสอบสวนเห็นว่ามีเหตุที่ศาลสมควรควบคุมเด็กหรือเยาวชนนั้น ตามมาตรา ๗๓ วรรคสอง
ื่
พนักงานสอบสวนมีอานาจสั่งให้บิดามารดาหรือผู้ปกครองน าเด็กหรือเยาวชนไปศาลเพอขอให้ศาลควบคุม

เด็กหรือเยาวชนนั้นไว้ ซึ่งศาลจะควบคุมหรือไม่ ย่อมต้องเป็นไปตามมาตรา ๗๓ วรรคสอง เมื่อปรากฏ
ข้อเท็จจริงว่าการกระท าของเด็กหรือเยาวชนมีลักษณะหรือพฤติการณ์ที่อาจเป็นภัยต่อบุคคลอนอย่างร้ายแรง
ื่
หรือมีเหตุสมควรประการอื่น

มาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญาหลังฟ้องคดี ตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชน

และครอบครัวและวิธีพจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. ๒๕๕๓ มาตรา ๙๐ ก าหนดเงื่อนไขที่เด็ก
ิ
หรือเยาวชนจะสามารถเข้าสู่กระบวนการของมาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญาว่า เป็นคดีที่เด็กหรือ

ั
เยาวชนต้องหาว่ากระท าความผิดซึ่งมีอตราโทษอย่างสูงให้จ าคุกไม่เกินยี่สิบปี ถ้าเด็กหรือเยาวชนไม่เคย
ิ
ิ
ได้รับโทษจ าคุกโดยค าพพากษาถึงที่สุดให้จ าคุก ก่อนมีค าพพากษา หากเด็กหรือเยาวชนนั้นส านึก
ในการกระท า และผู้เสียหายยินยอม โจทก์ไม่คัดค้าน พฤติการณ์แห่งคดีไม่เป็นภัยร้ายแรงต่อสังคม
เกินสมควร ศาลเห็นว่าเด็กหรือเยาวชนอาจกลับตนเป็นคนดีได้ และผู้เสียหายอาจได้รับการชดเชยเยียวยา

ู
้
ตามสมควร ศาลอาจมีค าสั่งให้จัดท าแผนแกไขบ าบัดฟนฟ ให้เด็กหรือเยาวชนและบุคคลที่เกี่ยวข้องปฏิบัติ
ื้
แล้วเสนอต่อศาล หากศาลเห็นชอบ ให้มีค าสั่งจ าหน่ายคดีไว้ชั่วคราว ซึ่งคดีดังกล่าวอยู่ในหลักเกณฑ์ตาม
ข้อบังคับประธานศาลฎีกา ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟหลัง
ู
ื้
ื้
้
ฟองคดี พ.ศ. ๒๕๕๖ ข้อ ๕ และ ข้อ ๒๒ กรณีมีการปฏิบัติตามแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟครบถ้วน ศาลจะมี
ู