Page 1552 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1552
๑๕๓๙
๓. นิยามศัพท์
ข้อพิพาท ( Dispute) คืออะไร
๑
ข้อพพาท คือ กรณีที่บุคคลตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไปมีความคิดเห็นที่แตกต่างกันต่อ
ิ
ประเด็นหรือเรื่องใดเรื่องหนึ่งจนกระทั่งฝ่ายที่มีความเห็นอย่างหนึ่ง ได้พยายามเรียกร้องให้ฝ่ายที่มี
ความเห็นแตกต่างจากตน กระท าการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือยอมรับสภาพ หรือสถานะอย่างใด
อย่างหนึ่ง การเรียกร้องดังกล่าวคือ ข้อพิพาทนั่นเอง
เมื่อบุคคลสองฝ่ายหรือคู่กรณีเกิดข้อพพาทต่อกัน ในเบื้องแรกคู่กรณีทั้งสองฝ่าย
ิ
อาจเจรจากันเองก่อน แต่มีแนวโน้มว่า อาจจะไม่สามารถตกลงกันได้ เนื่องจากทั้งสองฝ่ายต่างยึดถือ
ประโยชน์ของตนเป็นหลัก รวมถึงปัจจัยต่าง ๆ เช่น การมีทิฐิ การไม่เข้าใจในปัญหา การไม่ไว้วางใจ
ซึ่งกันและกันเหล่านี้ ท าให้การเจรจาไม่ประสบความส าเร็จ ดังนั้น จึงเป็นที่มาของการมีคนกลาง
ิ
เข้ามาท าหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อพพาทระหว่างคู่กรณี โดยบุคคลที่ท าหน้าที่ไกล่เกลี่ยนั้น ควรเป็นบุคคล
ที่สามหรือเป็นคนกลางเข้าช่วยเหลือเจรจาหาทางออกให้แก่คู่กรณีทั้งสองฝ่าย
การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทโดยคนกลาง (Mediation)
๒
การไกล่เกลี่ย หมายถึง กระบวนการแก้ปัญหาข้อพิพาท โดยมีบุคคลที่สามซึ่งเป็น
ิ
คนกลางเข้าช่วยเหลือแนะน า ในการเจรจาต่อรองของคู่ความเพอระงับข้อพพาทการไกล่เกลี่ย
ื่
ข้อพิพาท โดยคนกลาง เป็นกระบวนการของความสมัครใจ และการยอมรับจากคู่กรณี ดังนั้น บุคคลที่
ท าหน้าที่เป็นผู้ไกล่เกลี่ย จึงมีบทบาทส าคัญที่จะท าให้คู่กรณีทั้งสองฝ่ายยินยอมหรือตกลง เพื่อระงับ
ิ
้
ข้อพพาทที่มีต่อกัน โดยไม่ค านึงถึงผลแพ หรือชนะของคดี ซึ่งบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ยต้องท าหน้าที่
๓
เป็นตัวกลาง ในการสื่อสารให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจถึงความขัดแย้งที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจนร่วมกัน ทั้งยัง
ช่วยให้คู่กรณีตระหนักคิด พิจารณาหาทางออกที่เป็นความต้องการหรือข้อตกลงร่วมกัน รวมถึงต้อง
รู้เท่าทันสถานการณ์ของความขัดแย้ง และรู้ข้อมูลที่เป็นจริงมากที่สุดจากทั้งสองฝ่าย ต้องเข้าใจถึง
จุดยืนหรือท่าทีในการแก้ไขความขัดแย้งและข้อเรียกร้องของทั้งสองฝ่าย ช่วยลดแรงปะทะ คลี่คลาย
อารมณ์ให้เกิดความสงบและเห็นใจกัน รวมทั้งสร้างบรรยากาศที่ดี มีทักษะในการสื่อสารที่ดี เพื่อน าไปสู่
การหาทางออกหรือข้อตกลงร่วมกันระหว่างคู่กรณีทั้งสองฝ่าย
๑ การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท- ส านักส่งเสริมงานตุลาการ-ศาลยุติธรรม สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔,
http://oja.coj.go.th
๒ นายสุพจน์ เกิดสันเทียะ ,การไกล่เกลี่ยและประนอมข้อพิพาท (รายงานส่วนบุคคล),๒๕๕๑ , ๑
๓ วิมลเรขา ศิริชัยราวรรณ ,ธรรมชาติของความขัดแย้ง การวิเคราะห์ความขัดแย้ง มหาวิทยาลัยพะเยา
