Page 1553 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1553
๑๕๔๐
เนื้อความ (Body)
การไกล่เกลี่ยข้อพพาทเป็นวิธีการหนึ่งที่ศาลอาจน ามาปรับใช้ในการลดปริมาณคดีที่
ิ
คั่งค้างพิจารณา ภายใต้จ านวนคดีที่เพิ่มมากขึ้นในแต่ละศาล หากไม่มีวิธีจัดการ หรือการบริหารที่ดี
อาจส่งผลให้คดีที่คู่ความน ามาฟองร้องกันได้รับการพจารณาที่ล่าช้าออกไป จนมีถ้อยค ากล่าวไว้ว่า
ิ
้
“ความล่าช้าเท่ากับเป็นการปฏิเสธความยุติธรรม” แต่หากมีการจัดการบริหารที่ดี โดยคู่ความสามารถ
ตกลงกันได้ โดยวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพพาทดังกล่าว ย่อมก่อให้เกิดผลดีแก่ทุกฝ่ายไม่เฉพาะคู่ความ
ิ
แต่ยังหมายรวมถึงศาลด้วย
การไกล่เกลี่ย คือ กระบวนการยุติ หรือระงับข้อพพาทด้วยความตกลงยินยอมของ
ิ
คู่ความเอง โดยที่มีบุคคลที่สามมาเป็นคนกลางคอยช่วยเหลือแนะน า เสนอแนะหาทางออกในการยุติ
หรือระงับข้อพิพาทให้คู่ความต่อรองกันได้ส าเร็จ
ประเภทของคดีที่สามารถไกล่เกลี่ยได้ คือ คดีแพงทั่วไป คดีมโนสาเร่ คดีผู้บริโภค
่
เช่น กู้ยืม ค้ าประกัน ซื้อขาย เช่าซื้อ เป็นต้น
ผู้ไกล่เกลี่ยคือใคร ผู้ไกล่เกลี่ย หรือบางครั้งเรียกว่า “ผู้ประนีประนอม” ได้แก่ ผู้พิพากษา
ิ
ในศาลต่าง ๆ ซึ่งมิใช่ผู้พพากษาเจ้าของส านวน รวมทั้งบุคคล หรือคณะบุคคลที่ผ่านการอบรม
ิ
หลักสูตรการไกล่เกลี่ย และแต่งตั้งให้เป็นผู้ประนีประนอมประจ าศาล โดยผู้พพากษาหรือบุคคล
ดังกล่าวเป็นผู้มีความสนใจมีความพร้อมและสมัครใจที่จะท าหน้าที่เป็นผู้ไกล่เกลี่ย ซึ่งมีความเป็นกลาง
ไม่มีอคติ สามารถให้ความเป็นธรรมกับคู่ความทุกฝ่ายได้ถูกต้องตรงตามความประสงค์ของคู่ความ
ิ
ช่วยแก้ไขปัญหาให้แก่คู่ความทุกฝ่ายและเป็นผู้ช่วยท าให้ข้อพพาททั้งหลายยุติลงอย่างฉันมิตร
ผู้ไกล่เกลี่ยมีหน้าที่ในการช่วยให้คู่ความทั้งสองฝ่ายตกลงประนีประนอมยอมความกัน ไม่มีหน้าที่
ตัดสินชี้ขาดข้อพิพาท หรือคดีระหว่างคู่ความแต่อย่างใด
การไกล่เกลี่ยแบ่งออกเป็น ๒ รูปแบบ ได้แก ่
๑. การไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง
ิ
ปัจจุบันมีกฎหมายรองรับในการไกล่เกลี่ยข้อพพาทก่อนฟองให้สามารถกระท าได้
้
หากคู่กรณีทั้งสองฝ่ายยินยอมพร้อมใจตกลงร่วมกัน ทั้งนี้ ตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท
พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นการไกล่เกลี่ยข้อพพาทโดยหน่วยงานอื่นของรัฐ รวมทั้งการไกล่เกลี่ย ภาคประชาชน
ิ
หากมีการท าข้อตกลงยุติข้อพิพาทแล้วฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ปฏิบัติตาม คู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งสามารถขอให้
ศาลบังคับตามข้อตกลงได้ และพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพง
่
ิ่
่
(ฉบับที่ ๓๒ ) พ.ศ. ๒๕๖๓ มีการเพมเติม มาตรา ๒๐ ตรี ในประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความแพง
ิ
ิ
ื่
ิ
เพอเป็นทางเลือกแก่คู่กรณีที่มีข้อพพาททางแพง ใช้เป็นช่องทางในการยุติข้อพพาทก่อนที่จะมีการฟ้อง
่
คดี โดยคู่กรณีสามารถร้องขอให้ศาลแต่งตั้ง ผู้ประนีประนอมด าเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท และหากตก
